Tienduizenden mensen in Nederland, Suriname en op de Nederlandse Antillen vieren op 1 juli Keti Koti. Wat houdt deze feestdag in?
In het kort: woensdag is het 163 jaar geleden dat Nederland de slavernij bij wet afschafte.
We vieren Keti Koti: dit houdt de feestdag in
Wat is Keti Koti?
Tijdens de jaarlijks terugkerende feestdag Keti Koti (‘verbroken ketenen’ in het Sranantongo) herdenken en vieren we dat Nederland op 1 juli 1863 de slavernij afschafte in de toenmalige koloniën Suriname en de Nederlandse Antillen.
Daarmee kwamen ruim 45.000 oorspronkelijk Afrikaanse tot slaaf gemaakte mensen vrij. Pas tien jaar later waren de slavernij en uitbuiting overigens echt afgeschaft. Tot 1873 werkten er nog tot slaaf gemaakte mensen op plantages, waar ze een minimaal loon voor kregen.
Allemaal vrij op 1 juli: 'Keti Koti moet nationale feestdag worden'
Een belangrijk onderdeel van de festiviteiten is Bigi Spikri (‘Grote Spiegel’). Een kleurrijke parade in feestelijke en vaak traditionele kleding, waarbij vrouwen kleine witte parasols met zich meedragen. Door mee te lopen met de optocht laat je zien dat het belangrijk is dat de slavernij is afgeschaft.
Gratis ‘heri heri’
Daarnaast introduceerden diverse organisaties vijf jaar geleden ‘Free heri heri for all’, met gratis heri heri-maaltijden in verschillende steden. Ook dit jaar wordt deze traditie voortgezet.
‘Heri heri’ betekent helen, en is ook een eeuwenoud Surinaams gerecht dat de tot slaaf gemaakten op de plantages aten. Het bestaat uit cassave, zoete aardappel, groene en gele bananen, gebakken zoute vis (kabeljauw) en een ei.
Excuses
In december 2022 bood Mark Rutte namens de Nederlandse staat excuses aan voor het slavernijverleden. De premier zei toen in het Nationaal Archief in Den Haag dat de Nederlandse overheid de slavernij eeuwenlang heeft mogelijk gemaakt, in stand gehouden, gestimuleerd en er ook van heeft geprofiteerd.
“Postuum excuses aan alle tot slaaf gemaakten die wereldwijd onder dat handelen hebben geleden. Aan hun dochters en zonen en al hun nazaten tot in het hier en nu”, sprak hij.
Vrije dag?
Er gaan ondertussen steeds meer stemmen op om Keti Koti een officiële herdenkings- en feestdag te maken en mensen vrij te geven. Organisaties als Nederland Wordt Beter, radiozender FunX en The Black Archives begonnen daarvoor in 2021 al een campagne.
Noraly Beyer over excuses slavernijverleden: 'Het is altijd te laat, maar beter laat dan nooit'
Voormalig minister Robbert Dijkgraaf (Emancipatie) zei begin 2023 nog in WNL op Zondag dat hij het een “interessante gedachte” vindt om van Keti Koti een nationale vrije dag te maken. Hij wilde niet direct zeggen dat die vrije dag volgens het kabinet ook moet worden ingevoerd, maar vindt wel dat “dit deel van de geschiedenis voor een belangrijk deel een plek in ons erfgoed moet hebben.”
In 2026 is Keti Koti nog altijd geen officiële vrije dag, maar het is inmiddels wél officieel een Nationale Herdenkingsdag. Ook komt er een Nationaal Slavernijmuseum, dat op zijn vroegst opent in 2028.
Koning houdt toespraak
Op meerdere plekken in Nederland wordt woensdag stilgestaan bij de afschaffing van de slavernij. Er is onder meer een nationale herdenking in het Amsterdamse Oosterpark. Aansluitend wordt op het Museumplein het Keti Koti Festival gehouden. Daarmee wordt het verbreken van de ketenen gevierd.
Hieronder beelden van Keti Koti in 2022:
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
