Journalist Joan Makenbach ziet het AI-gebruik bij zoon Callum (15) en klasgenoten met lede ogen aan.
Voor alle momenten dat je het als puber zelf even niet weet of er gewoon geen zin in hebt, wordt er gegrepen naar een chatbot.
Joan: 'Ik kon mopperen en zeuren over zijn luie brein wat ik wilde, iedereen gebruikte AI, dus hij ook'
Compromis
De huiswerkopdracht voor Nederlanders van mijn destijds 13-jarige puber luidde: schrijf een gedicht over een emotie. Callum vertelde het me met veel gezucht en gesteun en rollende ogen. Een gedicht. Wat enorm stóm. Dat lazen alleen oude mensen.
Ik vond het juist leuk. Mijn creatieve brein begon al te borrelen met ideeën waarover hij het zou kunnen hebben. Niet nodig vond Callum. Hij zou het wel aan AI vragen te maken. Dat vond ik nou weer stom. Er volgde een hele preek van mijn kant over niets van leren, luie hersenen en vals spelen.
Uiteindelijk besloten we tot een compromis: ik zou hem een beetje helpen (tikje cheatend) en er wat humor in zouden brengen. Ik bedacht een gedicht waarin hij dubbelzinnig zou vertellen over hoe verliefd hij was, hoe hij de hele dacht aan haar dacht en met haar in bed wilde liggen. Op het eind bleek het om zijn kat te gaan. Nou ja, het was grappiger dan het misschien klinkt.
Echt of nep? AI-expert Sanne legt uit hoe je een AI-video herkent voordat je erin trapt
Teleurstellend
Behalve hier en daar een suggestie schreef mijn zoon het hele gedicht achter elkaar zelf op. Glunderend van trots leefde hij het bij zijn docent in. Om een week later teleurgesteld en boos (vooral op mij) thuis te komen met een 7,5. Zij beste vriend had een 9. Die had een chatbot gevraagd om een gedicht te schrijven over een emotie, met daarbij de prompts: ‘geen plagiaat’, ‘in de stijl van een 13-jarige’ en ‘uniek’. Dat werd dus beloond met een bijna uitmuntend.
Voor Callum het bewijs om met dit soort opdrachten nóóit meer moeite te doen dan nodig. Want waarom moet hij wel Een Heel Saai Boek lezen als níemand dat in zijn klas doet? Zelf het verslag tikken over een bezoek aan het Rijksmuseum, terwijl een chatbot dat voor hem zo heeft gefikst en nog prettig leesbaar ook? Kortom: waarom moet hij van mij Roomser zijn dan de paus?
Om geen absolute purist te zijn en te laten zien dat ik als ouder best met mijn tijd meega, snap ik best dat AI soms ook handig is. Bijvoorbeeld als spellingscontrole. Of als een soort Google te vragen naar de formule van fotosynthese of die van Pythagoras.
Voordelen AI-gebruik
Vriend ‘chat’ kan ook helpend zijn bij de lastige geschiedenisles over staatsinrichting door een simpele samenvatting te maken van dat hoofdstuk, waardoor hij het ineens wel begrijpt. Of door een upgeloade foto te beoordelen van de door hem zojuist uitgewerkte sommen voor wiskunde met de vraag of die antwoorden goed zijn. Mij niet bellen hiermee, ik was destijds dolblij dat ik wiskunde na havo3 kon laten vallen.
In zulke gevallen gebruikt Callum AI het op een eerlijke manier: ter ondersteuning niet in plaats van. Maar ik blijf het lastig vinden, want het is wel een hellend vlak. Ik las recent een stuk op NU.nl waarin docenten, onderzoekers en schoolorganisaties de noodklok luiden als het gaat om kunstmatige intelligentie. Het verplichte profielwerkstuk voor havo- en vwo-leerlingen als onderdeel van het eindexamen, is vrijwel waardeloos sinds AI. Vrijwel elk onderdeel van je profielwerkstuk kun je er tegenwoordig uitbesteden: informatie zoeken en selecteren, schrijven en controleren. Maar wat heb je als leerling dan eigenlijk geleerd als het volledige werkstuk door AI in elkaar is geknutseld?
Je kinds gezicht op sociale media verbergen met een digitale sticker: is dat wel zo veilig?
Sjoemelen
Ik merk dat de school van Callum ook al zoekt naar manieren om anders te toetsen. Zo hoeft er allang geen samenvatting meer te worden gemaakt van de boeken die hij voor de talen moet lezen. Daar was in mijn tijd overigens al redelijk goed mee te sjoemelen. Kwestie van in de bieb zoeken naar een bestaand uittreksel van een dikke pil of een oudere broer, nicht of vriend vragen om die van hen over te schrijven. Tegenwoordig kost het 0,003 seconden om te vragen of Copilot, Gemini, ChatGPT in 300 woorden een klassieker als De donkere kamer van Damocles van Willem Frederik Hermans kan resumeren. Flauwekul dus om dus nog om daar nu nog om te vragen bij leerlingen. Alleen de echte nerds, lezen echt nog, aldus mijn zoon.
Callum moet daarom ter plekke in de klas een collage creëren met daarin hoofdpersonen en de tijdslijn van het boek van zijn lijst. Of de belangrijkste elementen uit de opgegeven verplichte literatuur vatten in zelf geschoten foto’s. En voor Engels een betoog op camera houden van een kwartier waarom hij het wel of niet eens is met de hoofdpersoon. In mijn ogen een ludieke en slimme manier om kennis op een andere manier te toetsen, waarbij AI vrijwel wordt uitgesloten.
Maar helaas, het is nog minimaal. Want een recent werkstuk voor biologie over genetica en evolutie was met weinig van zichzelf en veel van Maggi. Ik kon mopperen en zeuren over zijn luie brein wat ik wilde, hij ging in dit geval echt niet harder lopen dan nodig. Iedereen deed het, dus hij ook.
Skincare zonder miskopen: zo laat AI-expert Sanne eerlijke reviews uitpluizen door kunstmatige intelligentie
Misbruik AI-gebruik voorkomen
Ik pleit daarom dat het ministerie van Onderwijs en scholen meer gaan nadenken over dat wat nu best al een gevaar is. Kijken of er andere methodes denkbaar zijn waarbij AI nog wel ingezet kan worden, maar er meer van de leerling zelf wordt gevraagd om zo misbruik bij huiswerk te voorkomen. Niet om hier de ouderwetse boomer uit te hangen of de verantwoordelijkheid voor het studeren van mijn kind in handen van de overheid te leggen.
Maar het is eigenlijk net als met het inperken van mobiele telefoons, vapen en drinken, je kunt als ouder nog zo op je strepen gaan staan en je kind waarschuwen en verbieden, als de rest van de klas het allemaal wel doet, ben je de enige roepende op dat eiland. Je puber lacht je uit om jouw onnozelheid en activisme. Of zoals in mijn geval: je blijft om je oren geslagen worden met die vette 9 van zijn vriend, made by AI.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Betalen, eisen of onderhandelen: hoe kun je je kinderen nu het beste laten helpen in huis?
