Exclusief met z’n tweeën, samen maar ieder in een eigen huis of meerdere geliefdes (of zelfs huwelijken) tegelijk: er zijn een hoop verschillende relatievormen. We zetten er zo veel mogelijk voor je op een rij.
En daar zitten er waarschijnlijk ook een aantal tussen waar je nog nooit van hebt gehoord.
Hoewel de monogame relatie nog altijd de bekendste vorm is, is het allang niet de enige manier waarop mensen hun liefdesleven inrichten. We spraken bij LINDA. de afgelopen jaren bijvoorbeeld mensen die bewust latten, stellen die swingen en mensen die meerdere liefdesrelaties naast elkaar hebben.
Daar bestaan inmiddels allerlei termen voor. Sommige beschrijven een compleet andere relatievorm, andere zijn juist een bepaalde variant daarvan. En omdat termen soms door elkaar worden gebruikt, zetten we de belangrijkste eens naast elkaar.
We beginnen bij de vorm die waarschijnlijk de minste uitleg nodig heeft. In een monogame relatie hebben twee mensen een romantische relatie met elkaar en spreken zij af geen romantische of seksuele relaties met anderen te hebben. Dat betekent natuurlijk niet automatisch dat je vervolgens moet samenwonen, trouwen en kinderen krijgen. Een monogame relatie komt, zo blijkt, steeds minder vaak voor.
Bo (30) en Jacky (55) daten regelmatig met een high class gigolo: 'M'n vriend is er helemaal oké mee'
Samen, maar niet samenwonen. LAT staat voor Living Apart Together en betekent dat je een relatie hebt, maar allebei een eigen woning houdt. Soms uit praktische overwegingen, soms heel bewust omdat apart wonen gewoon beter bij iemand past. Zo besloot Lourdes na een periode van samenwonen juist weer te gaan latten met haar vriend.
Bij een open relatie spreken partners met elkaar af dat er ruimte is voor contact met anderen. Hoe die ruimte eruitziet, verschilt dan weer per stel: het kan bijvoorbeeld alleen om seks gaan, maar er kunnen ook andere afspraken worden gemaakt over daten en intimiteit.
Belangrijk verschil met vreemdgaan dus: beide partners weten ervan en hebben ermee ingestemd. Maria vertelde ons bijvoorbeeld eerder hoe haar huwelijk uiteindelijk veranderde in wat zij een ‘relatie met ruimte’ noemt. Zij heeft naast haar man een vaste vriend en haar man heeft eveneens ruimte voor andere relaties.
Swingen draait meestal om seksuele contacten met anderen en niet om meerdere romantische relaties. Stellen kunnen bijvoorbeeld samen afspreken met andere stellen of naar een swingersclub gaan. Merel vertelde ons eerder dat zij en haar man al jaren swingen.
Dan polyamorie. Hierbij is er ruimte om tegelijkertijd meerdere romantische of liefdevolle relaties te hebben, waarbij alle betrokkenen daarvan op de hoogte zijn en ermee instemmen. We spraken daar bij LINDA. meerdere mensen over. Zo heeft Emma twee vaste partners en vertelde Deepa ons over haar huwelijk én de vaste vriend die zij daarnaast heeft.
Polyamorie is alleen geen vastomlijnde constructie. Binnen deze relatievorm bestaan weer verschillende manieren om relaties met meerdere mensen vorm te geven. Ook die zetten we met alle liefde even voor je op een rij, wel zo overzichtelijk.
Bij hiërarchische polyamorie neemt de ene relatie een centralere positie in dan een andere. Iemand kan bijvoorbeeld een primaire partner hebben met wie diegene samenwoont en daarnaast andere relaties hebben.
Bij niet-hiërarchische polyamorie wordt zo’n vaste rangorde juist niet vooraf aangebracht. Relaties hoeven dan niet automatisch meer of minder belangrijk te zijn omdat iemand bijvoorbeeld langer met de ene partner samen is.
Dan bestaat er ook nog solo-polyamorie. Daarbij heeft iemand (volgens Women’s Health) ruimte voor meerdere relaties, maar staat de eigen zelfstandigheid centraal. Samenwonen of het leven volledig met één partner verweven is dan bijvoorbeeld niet per se het uitgangspunt.
Ook de V-constructie kun je binnen polyamoreuze relaties tegenkomen. Volgens Women’s Health heeft één persoon dan een relatie met twee verschillende mensen, terwijl die twee onderling géén romantische relatie hebben.
Polyamorie is een hoop gedoe, maar er is ook heel veel liefde en intimiteit: 'Aandacht verdelen is de grootste uitdaging'
Het uitgangspunt van relatie-anarchie is dat een romantische partner niet automatisch belangrijker is dan bijvoorbeeld een goede vriend. Mensen bepalen per relatie wat die verbinding voor hen betekent en welke afspraken daarbij horen, zo blijkt uit onderzoek van Feeld. De term betekent dus niet dat er helemaal geen afspraken zijn.
Geen relatie, wel seks. Bij friends with benefits hebben vrienden ook seksueel contact met elkaar, zonder dat daar per definitie een romantische relatie bij hoort.
Dan eentje die vooral bekend is uit de moderne datingwereld: de situationship. Je datet, ziet elkaar regelmatig en doet misschien genoeg dingen die ook bij een relatie horen, maar wat jullie precies van elkaar zijn? Dat is nooit echt uitgesproken.
Daarmee is een situationship iets anders dan veel andere vormen in dit rijtje: het is meestal niet zozeer een bewust gekozen relatievorm met duidelijke afspraken, maar juist een term voor iets waarvan de status onduidelijk is.
Polyamorie en polygamie klinken misschien vergelijkbaar, maar betekenen niet hetzelfde. Bij polygamie gaat het specifiek om het tegelijkertijd getrouwd zijn met meerdere partners. Een burgerlijk huwelijk met meerdere partners tegelijk is in Nederland alleen niet mogelijk.
En zelfs met deze lijst hebben we waarschijnlijk lang niet iedere mogelijke constructie te pakken. Mensen kunnen afspraken maken die elementen uit verschillende relatievormen combineren of zich juist helemaal niet herkennen in een bestaand label. En da’s maar goed ook.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Carla (41) en haar man kozen voor 'geestelijke monogamie', maar: 'Dat hij toen verliefd werd op mijn schoonzus deed pijn'
