Klaarkomen

Nog voordat ik goed en wel ben gaan zitten, zegt Mila: “Ruben komt te snel klaar.” Zelfverzekerd, rechte rug, benen over elkaar. Sommige cliënten moeten even bijkomen van de drie steile trappen naar mijn spreekkamer, maar bij Mila lijkt het alsof ze zojuist een trapje van drie treden heeft genomen. Ze is begin dertig, verzorgd, direct. Een vrouw die duidelijk gewend is haar mening te geven. Ruben komt iets later binnen. Hij was nog even naar het toilet. Een vriendelijke man met zachte ogen en een sportieve uitstraling. Hij kijkt me even aan en vraagt waar hij mag gaan zitten.

Omdat Mila inmiddels mijn stoel heeft ingenomen, wijs ik hem de andere fauteuil aan. Zelf ga ik op de divan zitten. Dat soort kleine details sla ik altijd ergens op. Niet omdat ze meteen iets betekenen, maar omdat ze soms later ineens puzzelstukjes blijken te zijn. Mila heeft ondertussen het woord alweer genomen. “De seks is gewoon niet leuk meer voor mij”, zegt ze. “Net als het een beetje begint, is het alweer voorbij. Daar ben ik eigenlijk wel klaar mee.” Ruben knikt wat ongemakkelijk. Zijn wangen kleuren lichtrood.

Ik probeer het gesprek iets rustiger op gang te brengen en vraag Ruben waarom hij hier vandaag zit. Hij aarzelt even. Kijkt kort naar Mila, dan weer naar mij. “Eigenlijk wat Mila al zei,” zegt hij. “Ik kom te snel klaar. Soms duurt het een paar minuten, soms maar een paar bewegingen. Ik heb er geen controle over. En dat willen we graag veranderen.” Zijn stem klinkt rustig, maar je ziet dat het hem moeite kost om erover te praten. Mila vult hem meteen aan. “Het komt er gewoon op neer dat Ruben al klaarkomt op het moment dat het voor mij een beetje begint. Dat is gewoon frustrerend.” Ze kijkt me even aan, alsof ze verwacht dat ik haar daarin volledig begrijp. In de andere stoel lijkt Ruben iets verder in elkaar te zakken.

'Voor de seks slikt ze vaak twee paracetamol, om het draaglijker te maken'Lees ook

Het probleem

Dit soort gesprekken zie ik in mijn praktijk vaker. Op het eerste gezicht lijkt het probleem vrij duidelijk: een man die te snel klaarkomt. Maar wanneer je iets langer met mensen praat, blijkt het zelden zo simpel te zijn. Want onder het concrete probleem zit vaak nog iets anders: een patroon.

In het geval van Mila en Ruben valt me al snel op hoeveel spanning er rondom seks is ontstaan. Mila voelt zich gefrustreerd en tekortgedaan. Ruben voelt die teleurstelling haarfijn aan. Wanneer ik vraag hoe het de laatste tijd tussen hen gaat, vertelt Ruben dat seks de afgelopen maanden vaak eindigde in teleurstelling of ruzie. “Soms kan dat dan de hele avond nog een beetje blijven hangen”, zegt hij. “Dan voel ik gewoon dat Mila even helemaal klaar met me is.” Mila reageert direct. “Ja, maar dat ben ik op zo’n moment ook. Omdat er gewoon geen verbetering in zit.”

Deze vrouwen kregen hun eerste orgasme op latere leeftijd: 'Ik was niet bezig met mijn eigen plezier'Lees ook

Het klinkt hard. Maar wanneer ik haar aankijk, zie ik ook iets anders. Niet alleen boosheid, maar ook kwetsbaarheid. De angst dat dit misschien is wat hun seksleven zal blijven. En precies daar begint vaak het patroon dat het probleem in stand houdt. Want zodra seks beladen raakt, verandert er iets fundamenteels. Het wordt geen moment van ontspanning meer, maar een moment waarop iets moet lukken. En zodra seks voelt als een prestatie, gaat het vaak mis.

Opwinding

Ons brein en lichaam werken tijdens seks heel nauw samen. Opwinding ontstaat niet alleen in het lijf, maar ook in het hoofd. En precies daarom werken stress, prestatiedruk en faalangst als een soort stoorzenders. Je lichaam kan nog zo graag willen, maar als je hoofd in de alarmstand staat, wordt genieten ingewikkeld. Ruben zit inmiddels in precies zo’n situatie. Voor hem is seks geen moment van ontspanning meer. Het is een moment waarop hij moet bewijzen dat hij het probleem onder controle heeft. En hoe harder hij probeert dat te doen, hoe minder het lukt.

Het lijkt een beetje op proberen in slaap te vallen terwijl je naar de klok blijft kijken. Hoe vaker je denkt: ik moet nu slapen, hoe wakkerder je wordt. Bij vroegtijdig klaarkomen speelt bovendien nog iets anders mee: verwachtingen. Veel mensen hebben een totaal verkeerd beeld van hoelang seks eigenlijk ‘hoort’ te duren. Dankzij porno, films en sterke verhalen denken we al snel dat penetratie eindeloos moet doorgaan.

In werkelijkheid duurt penis-in-vagina-seks gemiddeld ongeveer vijf minuten (vanaf de start van constante stimulatie). Veel korter dan de meeste mensen denken. Dat betekent niet dat iemand geen probleem kan ervaren. Wanneer je het gevoel hebt geen controle te hebben en er veel stress omheen ontstaat, kan er wel degelijk een patroon starten dat steeds moeilijker te doorbreken is. Bij Ruben lijkt dat patroon ergens onderweg te zijn begonnen.

Een orgasme is niet het belangrijkste bij seks, vindt Eveline Stallaart: 'Het draait om genieten'Lees ook

Nogal saai

Tijdens de sessie komt een moment naar boven dat voor hen allebei is blijven hangen. Mila was een weekend weg geweest met vriendinnen. Zoals dat vaker gaat bij zulke weekenden, vloeide de wijn rijkelijk en kwamen de gesprekken steeds vaker op relaties en seks terecht. Vriendinnen vertelden verhalen over hoe vaak ze seks hadden, hoe lang het duurde, wat ze allemaal uitprobeerden. Toen Mila thuiskwam, vertelde ze Ruben dat hun seks eigenlijk nogal saai was. Dat andere stellen het veel langer en spannender deden. Ruben had dat totaal niet zien aankomen. “Ik dacht eigenlijk altijd dat het gewoon goed was tussen ons”, zegt hij zacht. Vanaf dat moment werd seks voor hem steeds beladener. Iedere keer dat het weer snel ging, voelde het als een bevestiging dat hij tekortschiet.

En zo ontstaat langzaam een negatieve spiraal waarin lichaam en hoofd elkaar versterken. Wat veel koppels vergeten, is dat een goed seksleven een veilige basis nodig heeft. Niet alleen verlangen en opwinding, maar ook lichtheid, humor en ontspanning. Zodra seks verandert in een examen dat je moet halen, verdwijnt precies datgene wat seks leuk maakt. In therapie gaat het daarom vaak minder over techniek dan mensen denken. Natuurlijk bestaan er oefeningen die kunnen helpen om meer controle te krijgen. Maar minstens zo belangrijk is het weghalen van de druk. In mijn praktijk zie ik hoe vaak stellen hierin vastlopen. Niet omdat de liefde weg is, maar omdat de druk op seks zo groot wordt. Voor mensen die hier thuis zelf mee aan de slag willen, heb ik daarom een online programma ontwikkeld op BeterIntiem.nl.

'Ons seksleven ligt op zijn gat. Een keer in de maand een plichtmatig vluggertje, dat is alles'Lees ook

De lol terugbrengen

Seks mag weer iets worden waar je samen nieuwsgierig naar bent. Niet iets wat moet lukken. Voor Mila betekende dit bijvoorbeeld dat ze leerde haar wensen anders te verwoorden. Minder als verwijt, meer als verlangen. En dat ze ontdekte dat plezier in bed niet alleen afhangt van hoelang penetratie duurt. Voor Ruben was het belangrijk om zijn opwinding niet meer te zien als iets waar hij tegen moet vechten. Juist ontspanning helpt het lichaam vaak om meer controle te krijgen.

Het belangrijkste doel in zo’n traject is eigenlijk verrassend simpel: de lol terugbrengen in de slaapkamer. Want uiteindelijk zie ik in mijn praktijk zelden koppels waarbij de wensen echt zo ver uit elkaar liggen. Meestal willen beide partners hetzelfde. Meer plezier, meer verbinding en meer genieten.
Alleen is seks onderweg veranderd in iets serieus. Iets zwaars. Iets waar je goed of slecht in kunt zijn. En dat is zonde. Want wanneer koppels de druk loslaten en seks weer zien als een gezamenlijk avontuur, gebeurt er vaak iets moois: de speelsheid komt terug. De spanning verdwijnt.

En ineens smaakt seks weer naar meer.

De namen Mila en Ruben zijn fictief. De casus is gebaseerd op meerdere ervaringen uit mijn praktijk en aangepast om de privacy van cliënten en het beroepsgeheim te waarborgen.

De hele maand maart lees je op LINDA.nl/PAULINE alles wat Pauline Wingelaar belangrijk vindt.

Wat als je partner minder zin in je heeft? Seksuoloog Eveline Stallaart geeft tipsLees ook