Iedereen verdient een uitvaart die recht doet aan wie hij of zij was, vindt uitvaartverzorger Iede Hoorn. Want hoewel de dood verdrietig en schrijnend is, is er ook zo veel liefde.
Elke twee weken schrijft Iede Hoorn over bijzondere mensen en hun uitvaart.
'Een afscheid in het bijzonder raakte mij diep: dat van baby Senna, die kort na zijn geboorte overleed'
Terwijl de meesten van ons vooral nadenken over de keuze tussen begraven of cremeren, zijn er ook mensen die hun lichaam beschikbaar stellen aan de wetenschap. Een bijzondere keuze waarbij de dood van de een wellicht nog kan bijdragen aan het leven van de ander. Wie hiervoor kiest, regelt dat zelf bij leven.
Je tekent een wilsverklaring bij een anatomisch instituut en dat is dat. Na het overlijden moeten de nabestaanden het instituut direct bellen. Zij beoordelen dan of het lichaam op dat moment nog geschikt is. Als dat zo is, halen ze het lichaam op en wordt het in het instituut geconserveerd en gebruikt voor medisch onderwijs, chirurgische training en wetenschappelijk onderzoek. Na één tot vier jaar wordt het lichaam, meestal anoniem, door het instituut gecremeerd.
Dat is de theorie. Maar de praktijk blijft altijd een verhaal van mensen en emoties. Nabestaanden die het moeten doen met een ander afscheid. Ik herinner me dat ik eens gebeld werd door een vrouw in een hospice. Ze lag in bed, haar zus zat naast haar. De sfeer was, ondanks de aanleiding, verrassend vrolijk en gezellig. Het was echt zo’n leuke vrouw, dat het me trof dat ze zo jong zou komen te overlijden. Dat dat niet lang meer ging duren, was helaas pijnlijk duidelijk.
Ze vertelde mij dat ze zich jaren geleden al had aangemeld bij een anatomisch instituut, en dat ze daar nog steeds helemaal achter stond. “Als ik er straks niet meer ben, wil ik mijn lichaam geven aan de wetenschap. Moeten zij maar kijken wat ze met dat lijf van me kunnen. Misschien hebben ze er nog wat aan”, grinnikte ze.
'In één oogopslag zien we het: deze kist is te groot voor het gat op de begraafplaats'
Ik keek naar haar zus. “Dat moet ook gek voor jou zijn”, zei ik. “Meteen afscheid nemen na het overlijden, je zus zo snel al wég.” Ze haalde haar schouders nuchter op. “Ja, maar het is haar wens. Dan respecteren we dat. Maar we willen wél een afscheidsbijeenkomst.” En die kwam er. Een volledige uitvaart. Zonder lichaam.
Bloemen, een rouwkaart, muziek, sprekers, hapjes, tranen en herinneringen; een heel normale ceremonie, behalve dan dat er een kist ontbrak. Op de rouwkaart stond haar keuze helder uitgelegd, zodat de genodigden op de hoogte waren dat haar lichaam er niet bij zou zijn. Voor mij voelde het wat onwennig.
Het lichaam speelt een grote rol in mijn werkzaamheden. Het ophalen van het lichaam, verzorgen, opbaren, de kist of mand bestellen, de rouwauto regelen, het samen dichtdoen van de kist; allemaal rituelen en handelingen die verbonden zijn aan iets tastbaars. Nu viel dat allemaal weg. De ceremonie bleef over en daar stopten we dan ook al onze tijd en energie in.
We kozen een plek aan de Amstel waar mevrouw graag kwam. We zetten een prachtig portret van haar neer, inclusief haar verzameling olifantjes. Iedereen mocht er eentje meenemen als klein aandenken aan haar. In plaats van een kist stonden er vier muziekinstrumenten klaar, onder andere een gitaar en een viool.
De genodigden kregen een intiem concert. Er werd gezongen, gelachen, geproost. De borrelhapjes gingen rond en herinneringen werden opgehaald. Het was een warme, fijne middag. Met een fijn gevoel ging ik weer naar huis. Het lichaam van mevrouw was er dan wel niet, maar ze was er wel degelijk. In alles.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Panterprint is niet voor iedereen, maar bij haar was het eerder gek geweest als het een heel zwarte, formele dag was'
Iede Hoorn (40) is uitvaartverzorger, auteur van Leven met de dood en bekend van zijn Instagrampagina, waar hij foto’s en verhalen van uitvaarten post. Op LINDA. deelt Iede twee keer per maand een bijzonder verhaal in de hoop de dood meer bespreekbaar te maken en ook te laten zien dat het meer is dan koffie met cake.
Lees hier nog meer columns.
