Cornelie overwoog euthanasie na lang psychisch lijden: 'Ik wilde verlost worden van de hel in mijn hoofd'

Psychische kwetsbaarheid

Cornelie maakt nooit een geheim van haar psychische kwetsbaarheid. Integendeel, tien jaar geleden schrijft ze nog het boek Pillendoos: de ups en downs van een manisch-depressieve vrouw. Ze geeft lezingen door het hele land, helpt bij de organisatie van het Depressiegala en zet zich op meerdere vlakken in om het taboe rondom psychische ziekten te doorbreken.

Ook in de zorg voor zichzelf is Cornelie toegewijd en gedreven. Ze omschrijft zichzelf als ‘de brave patiënt’. “Ik hield mijn Life Chart zorgvuldig bij, slikte netjes mijn medicatie en leefde zo gezond mogelijk.” Toch bespreekt ze een aantal jaar geleden met haar psychiater haar wens om niet meer te leven.

Bipolaire stoornis

Vanaf haar 25e worstelt Cornelie met depressie, manieën en af en toe psychoses. Later volgt de diagnose bipolaire stoornis. “Ik heb in mijn leven een aantal ingrijpende en traumatische gebeurtenissen meegemaakt. Mijn beste vriendin overleed en mijn broer raakte in coma door een auto-ongeluk. Twee jaar later overleed mijn vader plotseling.

Mijn vriendinnen durfden – of konden – in die tijd geen toenadering zoeken en misschien kon ik ze ook niet toelaten. Dat maakte het allemaal wel extra verdrietig en eenzaam. Daarna kwam ik emotioneel klem te zitten. Dat gevoel werd lange tijd bestempeld als rouw, maar toen de rouw na 2,5 jaar nog steeds mijn leven domineerde, kwam ik bij de huisarts terecht. Ik bleek depressief te zijn, kreeg antidepressiva voorgeschreven en moest vooral veel leuke dingen gaan doen.”

Cornelie luistert naar het doktersadvies, maar blijft zich somber voelen. “Tegelijkertijd voelde ik me soms ook heel blij en dat maakte het extra verwarrend. Ondanks dat ik er alles aan deed om beter te worden, knapte ik maar niet op. Ik werd moeder van drie kinderen en ervoer ook het moederschap als uitputtend en zwaar. Het waren intense jaren die ik probeerde te overleven.

Wat mij verdrietig maakte, was dat veel mensen me niet begrepen. ‘Tel je zegeningen’, ‘het glas is halfvol’ en ‘maak er wat van’, klonk er als reacties op mijn gevoelens. Het was mijn eigen schuld dat ik me zo slecht voelde. Schuldgevoel doet een mens geen goed. Ik schoffelde alleen maar verder onderuit. Hoe hard ik ook werkte – zowel op persoonlijk als maatschappelijk vlak – het hielp niet om me beter te voelen.”

Redding

Inmiddels kan Cornelie een hoop uit haar jeugd en gedrag verklaren en benadrukt ze dat haar verhaal vooral over hoop gaat. Maar een aantal jaar geleden is haar leven nog uitzichtloos en vol wanhoop. “Ik heb heel wat momenten langs het spoor gelopen. Dan dacht ik: zo ben ik er in één keer vanaf. Toch kon ik dat mijn kinderen, partner en nabestaanden niet aandoen. Iedere keer als ik daar liep, voerde ik het gevecht tussen wanhoop en de gedachte dat ik niet dood wilde. Ik schreef afscheidsbrieven en verbrandde die daarna weer in de open haard. Ik wilde verlost worden van de hel in mijn hoofd. Rond mijn vijftigste was ik zo uitgeput dat ik niet meer kon.”

Hoewel haar psychiater haar euthanasiewens erkent, biedt zij Cornelie nog een laatste strohalm. “Er was nog een therapievorm – een van de intenste therapievormen die er is – die ik moest proberen.” De psychiater oppert Mentaliseren Bevorderende Therapie (MBT), een vorm van psychotherapie waarin je leert om eigen gevoelens, gedachten, gedrag én die van anderen beter te begrijpen.

“Ik moest anderhalf jaar lang drie dagen per week in therapie. Die bestond uit groepstherapie – zowel verbaal als lichaamsgericht – en muziektherapie. Daar leerde ik mijn emoties reguleren, mentaliseren, grenzen aangeven en gezond gedrag herkennen. Waar ik altijd gedrag vertoonde dat ik had geleerd uit mijn jeugd, leerde ik nu anders naar dingen kijken. Na een paar weken voelde ik dat ik op de goede weg zat. Dit is mijn redding, wist ik.”

D66 wil euthanasie uit het strafrecht halen: 'Leidt tot hartverscheurende situaties'Lees ook

Medicatie

Cornelie: “Stel, er komen honderd soldaten terug van een oorlog, dan keren zo’n twintig terug met PTSS-klachten. Vaak zijn dat de soldaten die ook een onveilige jeugd hebben gehad en niet goed in staat zijn om te reguleren. Dat principe geldt ook voor mij. Ik ben opgegroeid met lieve ouders die hun emoties niet konden reguleren en hun eigen trauma meedroegen. Ik ben zoals ze dat noemen een KOPP-kind: een Kind van Ouders met Psychische Problemen.

Daardoor ontwikkelde ik als kind parentificatie en nam ik de zorgrol richting mijn ouders op me. Op school, in sport en op allerlei andere vlakken vertoonde ik keurig gedrag. Het moest namelijk goed met mij gaan. Maar daardoor heb ik veel van mezelf en eigen ontwikkeling moeten inleveren. De negatieve ervaringen uit mijn jeugd stapelden zich op. Ik heb een enorm doorzettingsvermogen gehad om door te gaan, totdat het niet meer ging en ik bipolair werd. Maar al mijn klachten zijn achteraf gezien te verklaren.”

Door de psychotherapie die Cornelie krijgt, mag ze haar emoties ervaren. Maar kennelijk is dat in al die jaren nooit eerder geopperd. “Ik heb de diagnose bipolaire stoornis type 2. Je hebt binnen het zorgsysteem een diagnose of label nodig om behandeling en vergoeding te krijgen van de zorgverzekeraar. Tot vijf à tien jaar geleden werd een bipolaire stoornis alleen behandeld met medicatie en bestempeld als een pure biochemische aandoening.

Pas later kwam men erachter dat mensen met een bipolaire kwetsbaarheid ook therapie kunnen gebruiken. Het onderdrukken van mijn emoties en nare gevoelens veroorzaakte bij mij al die gekkigheid, angst en paniek. Ik heb 25 jaar lang met ellende gelopen, maar die kennis was er toen nog niet. Soms rouw ik daar nog om. Omdat ik lang en veel geleden heb. Maar nu heb ik op mijn 54e wel mijn leven weer terug.”

Euthanasiewens

“Toch kan ik met mildheid naar mijn euthanasiewens kijken. Als ik depressief was, dan wilde ik dood. Als ik niet depressief was, dan wilde ik leven. Maar de ups en downs volgden elkaar razendsnel op, putten me uit en maakten me radeloos. Ik begreep niet wat ik verkeerd deed. Hoe hard ik ook sportte, mediteerde, gezond at of mijn innerlijk kind heelde, het lukte maar niet. Daar word je enorm wanhopig van. Ik begrijp van mezelf dat ik dat leven niet trok op die manier.”

Haar psychische kwetsbaarheid wordt aan Cornelie lange tijd uitgelegd als erfelijk en haar diagnose ervaart ze als geruststellend. “De gekkigheid had een naam en ik kon daar verder niks aan doen. Ik werd altijd bestempeld als ‘heel ziek’. Nu kijk ik daar anders naar. Ik was ontwricht door wat ik had meegemaakt als kind. In mijn familie zijn er meerdere met psychische kwetsbaarheden, zoals mijn grootvader, vader en broer. Het is een combinatie van nature (aangeboren) en nurture (aangeleerd).

Maar als ik kijk naar wat mijn grootvader, vader en moeder hebben meegemaakt, zie ik ook een hoop onverwerkt trauma. De psychische kwetsbaarheid kan dan zowel erfelijk als generationeel zijn. Ik heb vaak als puber tegen mijn ouders gezegd: ‘Hebben jullie geen therapie nodig?’ Want ik zag dat het ergens haperde. Maar mijn ouders komen uit een andere tijd en zijn van een andere generatie. Ik zie namelijk wel – nu ik verander – dat het hele systeem om mij heen ook verandert.”

Ervaringsdeskundige

Cornelie werkt tegenwoordig als professioneel ervaringsdeskundige in een herstelondersteunende vervolgkliniek van Mentrum (Arkin). Daar ziet zij allerlei getraumatiseerde mensen, die niet in de gelegenheid waren om dat gezond te verwerken.

“Ik beschouw het als mijn belangrijkste taak om de mens achter de diagnose te zien. Door mijn ervaringen kan ik mensen ondersteunen en vooral het gesprek is belangrijk. Wat heeft iemand meegemaakt? Wie staan er om hem of haar heen? En hoe kun je leren omgaan met emoties? We noemen dit herstelondersteunend werken waarbij de ervaringsdeskundige – samen met collega’s – zich vooral ook richt op de krachtbronnen, talenten en wensen van de zorgvrager.”

Gesprek voeren

Psychische kwetsbaarheden blijven volgens Cornelie nu eenmaal ingewikkeld. “Je ziet meestal niet aan de buitenkant dat iemand ziek is. Ik ervoer dat zelf ook. Ik had destijds mensen in mijn omgeving die vochten tegen kanker en dan was ik degene die uit het leven wilde stappen. Rondom psychiatrische aandoeningen zit veel schuld, schaamte en eenzaamheid. En thema’s zoals suïcide of euthanasie zijn helemaal ingrijpend. Maar we moeten erover blijven praten, ook als je er wel voor kiest om niet meer te willen leven.

Niet iedereen kan geholpen worden of heeft baat bij de therapie die ik kreeg en ik begrijp het als je moe en uitgestreden bent. Toch wil ik mijn verhaal van hoop doen. Dat is kwetsbaar, maar belangrijk. Ik hoop dat mensen die wanhopig zijn aan hun behandelaar durven vragen of ze al de juiste behandeling hebben gehad. En dat gaat dus niet alleen over medicatie. Zeker psychotherapie kan een game changer zijn. Ik hoop dat mijn verhaal vooral de mensen bereikt bij wie het donker is en die het moeilijk hebben. Zonder enig oordeel te vellen over de wens voor euthanasie. Ik heb aan den lijve ondervonden wat die wens betekent. Maar misschien kan mijn verhaal een lichtpuntje zijn.”

Het boek Pillendoos, de ups en downs van een manisch-depressieve vrouw kan via Instagram besteld worden. 

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Cornelie Egelie (@cornelie.egelie)

Tekst: Julia Osendarp 

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Sterre (24) kon niet meer leven: 'De dood was een onvermijdelijk gevolg van haar ziekte'Lees ook