Iedereen verdient een uitvaart die recht doet aan wie hij of zij was, vindt uitvaartverzorger Iede Hoorn. Want hoewel de dood verdrietig en schrijnend is, is er ook zoveel liefde.
Elke twee weken schrijft Iede over bijzondere mensen en hun uitvaart. Om de dood bespreekbaar te maken en te laten zien dat er veel meer is dan koffie en cake.
“Ik wil me voorbereiden, weten wat de volgende stappen zijn, zodat ik de kinderen goed kan begeleiden. Niet alleen na zijn dood, maar ook nu hij nog leeft. Nu kunnen we nog samen bespreken hoe we dit willen aanpakken.”
Aan de telefoon heb ik een moeder van twee jonge jongens. Haar man is al een tijdje ziek en het gaat niet goed. Op korte termijn zal hij komen te overlijden, daarom belt ze mij om wat informatie in te winnen. Want hoe werkt een uitvaart? En hoe pak je dat aan met twee kleine kinderen? Wat is wijsheid?
Helaas kan ik haar geen kant-en-klaar stappenplan geven. Zoiets bestaat niet. Iedere situatie is anders en ook ieder kind is anders. Zij kent haar kinderen het best, dus ik vind het belangrijk dat ze vooral haar eigen gevoel volgt. Wat ik wel kan doen, is haar wat meer vertellen over de opties en mijn ervaring met kinderen en uitvaarten.
De regel die ik hanteer als het op kinderen aankomt, is dat niets moet en alles mag. Het is belangrijk om kinderen ook kind te laten zijn. Ze plechtig twee uur stil op een stoel laten zitten is meestal een illusie, dus waarom ze niet een mooie tekening voor de overledene laten maken in het gangpad?
Tegelijkertijd moet je kinderen ook serieus nemen en ze niet van de dood weghouden. Dit overkomt hen ook en afscheid nemen is voor hen net zo belangrijk. Helemaal voor de toekomst en hoe ze hierop terug gaan kijken. Misschien kunnen ze tijdens de ceremonie een kaars aansteken, bij de bloemist zelf de bloemen voor het afscheid kiezen of de kist versieren?
Wat het ook is, wees in ieder geval eerlijk over wat er gaat gebeuren. ‘Papa is ziek en wordt niet meer beter. Als papa er niet meer is, dan komt er een kist waar papa in komt te liggen en organiseren we een dag waarop iedereen afscheid van hem kan nemen.’ Kinderen worden vaak onderschat en kunnen veel meer hebben dan wordt gedacht.
'Maartje (23) is zwak, maar scherp als het over haar uitvaart gaat: de dag van haar overlijden noemt ze haar bevrijdingsdag'
Uiteindelijk kiest de vader voor euthanasie en besluiten de ouders dat de kinderen hierbij niet aanwezig zullen zijn. Op de dag van de euthanasie neemt hij afscheid van de kinderen, een vreselijk moeilijk moment. Hierna gaan de kinderen met familie en vriendjes naar het strand. Lekker spelen, voetballen, voetjes in het water: het is eigenlijk een heel gezellige middag.
Op het moment dat ze horen dat papa echt is overleden, staan ze even stil bij papa en laten ze met zijn allen een wensballon op. Ook legt de familie de kinderen uit wat ze kunnen verwachten als ze thuiskomen. “Papa ligt in de kist, de deksel zit erop, dus jullie zien papa niet meer. Later gaan jullie samen met mama de kist dicht maken.”
Een dag later kom ik langs om het over de uitvaart te hebben. De kinderen zijn vrolijk buiten aan het spelen en ik word begroet door een frisbee die tegen mijn hoofd vliegt. We moeten lachen en het ijs is gebroken. Tot nu toe had ik de familie alleen telefonisch gesproken, dus dit is de eerste keer dat ik iedereen ontmoet. Binnen valt het me meteen op dat het hele huis vol met LEGO staat. Ik gebruik het om een gesprekje met de jongens aan te knopen. Als er kinderen bij betrokken zijn, begin ik altijd eerst met wat extra aandacht voor hen. Er komt toch een vreemd iemand binnen en ik hoop ook te kunnen peilen hoe ik ze wellicht bij het afscheid kan betrekken.
“Wie van jullie is hier zo fan van LEGO?” vraag ik.
“Papa en wij”, roepen de twee jongens enthousiast. Ze vertellen dat ze dat altijd samen met papa deden en mama vult aan dat het op het laatst het enige was wat hij nog kon. Dingen als televisie kon hij maar moeilijk verdragen.
De jongens wijzen naar een grote boom van LEGO. “Deze kon papa niet meer afmaken, dus hebben we dat met mama gedaan”, zeggen ze trots. Het is een family tree, een stamboom, en die moet onderdeel van de uitvaart worden, want de vader had iets met bomen. Hij vond het een mooi idee dat na zijn overlijden de family tree door zou groeien. Daarom had hij alle mensen die in de laatste fase van zijn leven bij hem op bezoek waren gekomen, een zakje met daarin een zaadje van een Japanse esdoorn gegeven. Iedere keer als de boom weer groter en groter zou worden, zouden ze aan hem denken.
'Rouw en afscheid nemen is voor iedereen anders, maar het gaat altijd om een stukje tastbaarheid'
In de tuin bespreek ik met de moeder, familie en vrienden verder de uitvaart. De kinderen dartelen om ons heen. Ze zijn nieuwsgierig, zeker niet verlegen, vragen me het hemd van het lijf en gaan daarna weer lekker een balletje trappen. Het is gemoedelijk en fijn. De moeder is stellig dat ze een mooie plek voor de uitvaart wil. Zoiets als een auditorium van een crematorium ziet ze niet zitten. We komen uit op een locatie die zich ook uitstekend leent voor een huwelijk. Midden in het groen, bij een meer. Met witte stoeltjes, stretchtenten en een perfecte ravotplek voor de kinderen.
Op de dag zelf heb ik er twee assistenten bij. Bij alles wat er gedaan moet worden, betrek ik de kinderen en helpen ze mij een handje. Ze vinden het fantastisch. Samen met mama begeleiden ze de kist, ze delen de dankkaartjes met de zaadjes van de Japanse esdoorn uit en knippen het lint door wat papa in de kist in zijn handen heeft, maar ze rennen ook rond en spelen naar hartenlust met alle andere kindjes die er zijn.
We lachen als ik ze tijdens mijn speech vraag wat ze altijd zo graag samen met papa deden en ze alles zeggen behalve LEGO. Een van de jongens zegt later heel wijs: “Dit is het stomste jaar van mijn leven, maar ook het leukste.” En dat is ook precies wat deze dag was: heel erg verdrietig én heel erg fijn.
'Misschien was het niet de dood, maar de vergankelijkheid; er komt een dag waarop het leven stopt'
Iede Hoorn (38) is uitvaartverzorger, auteur van Leven met de dood en bekend van zijn Instagrampagina waar hij foto’s en verhalen van uitvaarten post. Op LINDA deelt Iede twee keer per maand een bijzonder verhaal in de hoop de dood meer bespreekbaar te maken en ook te laten zien dat het meer is dan koffie met cake. Iede is getrouwd en woont samen met Chris in Amsterdam.
