Ruzie, verraad en verstoting: het komt voor in de beste families. In deze rubriek vertellen vrouwen over de pijn, de botsingen en het loslaten van wie hen ooit het dierbaarst waren.
Deze week vertelt Susan* (41) hoe ze opgroeit in een gezin waarin emoties nauwelijks ruimte krijgen en waarom het contact met haar ouders uiteindelijk stopt.
Trigger warning: dit artikel gaat over huiselijk en seksueel geweld.
Susan groeit op met drie broers, een zusje en ouders die nog altijd bij elkaar zijn. Van buitenaf lijkt het een gewoon gezin. Haar moeder is thuis en haar vader werkt veel. Maar achter die ogenschijnlijke rust zit volgens Susan vooral spanning en afstand. “Het huis moest schoon zijn, de tuin netjes, en naar de buitenwereld moest alles kloppen. Maar over moeilijke dingen werd niet gepraat.”
Voor Susan voelt haar jeugd daardoor eenzaam. Haar moeder is emotioneel vaak afwezig. Haar vader is doordeweeks nauwelijks thuis en in de weekenden hangt er geregeld spanning in huis. “Als hij gespannen was, voelde je dat meteen. Dan liep je op je tenen.” Soms krijgt ze een corrigerende tik en soms zelfs een trap. Ze leert al jong om zichzelf te redden. “Ik deelde thuis heel weinig. Als er iets was, loste ik het zelf wel op. Dat maakt je zelfstandig, maar eigenlijk ben je gewoon heel vroeg op jezelf aangewezen.”
‘Hoe vaak wil je blijven kloppen op een deur die niet opengaat?’: Annemarie over de onzichtbare pijn van haar jeugd
Naast de spanningen thuis is er nog iets wat Susan als kind diep beschadigt. Susan wordt jarenlang misbruikt door haar broer. “Dat heeft gespeeld van mijn zevende tot mijn veertiende.” Pas als hij uit huis is, lukt het haar om erover te praten. Op haar zestiende vertelt ze haar ouders wat er is gebeurd. Hun eerste reactie is geschokt, maar daarna blijft het voor haar gevoel vooral stil. “Er is wel met hem gepraat, maar daarna werd het eigenlijk afgedaan. Het voelde alsof de boodschap was: denk heel goed na voordat je dit aan anderen vertelt.”
Die boodschap raakt haar diep. Ze heeft het gevoel dat haar ouders haar niet echt opvangen. “Ik denk dat daar voor mij de meeste pijn zit. Niet alleen in wat er gebeurd is, maar in hoe alleen ik me daarin heb gevoeld.” Ook later blijft het onderwerp onbespreekbaar.
Wanneer Susan als volwassene opnieuw probeert te vertellen wat haar jeugd met haar heeft gedaan, krijgt ze niet de erkenning waar ze op hoopt. “Het enige wat ik nodig had, was dat ze zouden zeggen: wat heftig dat jij het zo hebt beleefd. Hoe kunnen we je nu helpen? Maar in plaats daarvan kreeg ik terug dat het niet waar was, of dat het te lang geleden was om er nog over te beginnen.”
'Ik dacht: ik doe aangifte en dan begint mijn leven. Maar zo werkt het niet': Monique over de breuk met haar ouders na seksueel misbruik
Na therapie en veel zelfonderzoek gaat Susan steeds beter zien hoe ongezond de dynamiek in haar gezin eigenlijk is geweest. Ze ontdekt hoe sterk ze altijd heeft geprobeerd de familie bij elkaar te houden, ten koste van zichzelf. “Ik dacht altijd dat het mijn verantwoordelijkheid was om alles goed te houden. Maar uiteindelijk ging ik daar zelf aan onderdoor.”
Eerst verbreekt ze het contact met haar broer. Later volgt ook het contact met haar ouders. “Als je met elkaar niet eerlijk kunt praten over wat er is gebeurd, en je steeds moet doen alsof er niks aan de hand is, dan doe ik mezelf tekort.”
Die keuze geeft rust, maar is ook pijnlijk. Want de consequenties reiken verder dan alleen haar ouders. Een andere broer wil geen contact meer omdat hij haar keuze niet accepteert. Bij verjaardagen en familiebijeenkomsten moet steeds worden gepuzzeld wie wanneer komt, omdat Susan haar ouders niet wil zien. “Dat voelt heel oneerlijk. Er is in mijn jeugd zoveel gebeurd waar zij verantwoordelijk voor waren, maar ik betaal nog elke dag de prijs.”
Susan deelt haar verhaal bewust anoniem, omdat ze weet dat haar familie het anders waarschijnlijk als een aanval zou zien, terwijl dat juist niet haar bedoeling is. Inmiddels is het contact al enkele jaren verbroken en staat Susan achter die keuze. Toch blijft het ingewikkeld. “Natuurlijk denk ik nog wel eens: waarom kunnen ze me niet gewoon geven wat ik nodig heb? Ik vraag niet eens zoveel. Alleen erkenning.” Tegelijk weet ze ook dat zij haar ouders niet kan veranderen. “Ik moet accepteren dat dit is wat het is.”
Wat ze anderen vooral wil meegeven, is dat kiezen voor jezelf soms nodig is, ook als dat betekent dat je afstand moet nemen van je familie. “Als er geen ruimte is om eerlijk te zijn over wat er gebeurd is, kun je niet in je eentje blijven proberen de boel bij elkaar te houden. Mensen denken vaak: het blijft toch je familie. Maar zo simpel is het niet. Het is vaak veel ingewikkelder en veel eenzamer dan mensen van buitenaf zien.”
*Susan vertelt haar verhaal anoniem. Haar echte naam is bekend bij de redactie.
Voel je je onveilig in je eigen huis of heb je het gevoel dat iemand in je omgeving in een onveilige situatie verkeert? Je kunt Veilig Thuis 24/7 bellen op 0800 2000 voor advies of om een melding te maken. Ook kun je hen anoniem chatten. Heb je te maken met direct gevaar, bel dan 112.
Heb jij seksueel geweld meegemaakt en wil je daarover praten? Centrum Seksueel Geweld biedt professionele hulp en is 24/7 bereikbaar via het telefoonnummer 0800 – 0188. Je kunt ook terecht bij Slachtofferhulp Nederland via 0900-0101.
Wil jij net als Susan jouw verhaal delen over verbroken contact in de familie? Mail dan je verhaal, samen met je naam, leeftijd en telefoonnummer, naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘In de beste families’. Dit kan uiteraard ook anoniem.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Elly (44) ontdekte op latere leeftijd dat ze als kind was misbruikt: 'Ik kan niet langer doen alsof dit er niet is'
Mirjam Rasmussens is redacteur bij LINDA. Je kan haar kennen van de rubriek In de beste families, maar ook over vrouwengezondheid, lifestyle en media schrijft ze graag. Als ze haar toetsenbord even met rust laat, vind je haar waarschijnlijk op een yogamat of achter een schildersdoek.
