Abonneer nu
Dubbelinterview

Nasrdin Dchar en Susan Smit

Acteur en theatermaker Nasrdin Dchar (45) schreef onlangs met horten en stoten zijn eerste boek, schrijfster Susan Smit (49) lanceert binnenkort haar twintigste. “Over schrijven ben ik nooit onzeker. Ik kan veel dingen niet, maar dát wel.”

NASRDIN: SUSAN, JIJ HEBT AL ZO VEEL BOEKEN OP JE NAAM STAAN, maar van mij kwam een paar maanden geleden pas het eerste uit. Het is een nogal persoonlijk boek, waardoor ik ook moest schrijven over onderwerpen waar je het liefst niet over wílt schrijven, zoals mijn doemgedachten en angsten, die ik mijn demonen noem. Eerlijk gezegd vond ik het een nogal heftig proces. Herken jij dat?
Susan: “Ik schrijf tegenwoordig vooral historische romans, maar mijn meest persoonlijke boek is Hotel Hartzeer, dat ik samen met Marion Pauw maakte nadat ik door een heel diep dal was gegaan omdat de vader van mijn kinderen me verliet. Een zeer kwetsbaar verhaal, waarin je er niet aan ontkomt dingen over jezelf te delen waar je niet trots op bent, die pijn doen, een beetje gênant zijn, of hysterisch. Maar ik geloof erin dat je zonder het echte, rauwe verhaal geen brug naar de lezer kunt slaan. Vaak zien we alleen de buitenkant van mensen en dan lijkt het al snel best goed te gaan. Maar met de binnenkant worden we zelden geconfronteerd. Terwijl ik de worsteling die vooraf is gegaan aan vaardigheden en prestaties veel interessanter vind. Zoals jij: ik zie een succesvol acteur die vorig jaar door het tijdschrift JFK werd uitgeroepen tot ‘Greatest Man’ en die als 45-jarige al zijn memoires heeft geschreven. Maar vanbinnen zijn er dus demonen?”
Ja, en die hebben vooral met onzekerheid en angsten te maken. Ik ben voortdurend bezig ze te bevechten.

‘DIE HYPOCHON-
DRIE DANK IK AAN
MEDISCH
CENTRUM
WEST: IK DENK
BIJ ALLES AAN
HET ERGSTE’

“Om welke angsten gaat het dan?”
Bijvoorbeeld hypochondrie, waarvan ik altijd ‘Medisch Centrum West’ de schuld geef. In die serie zat een verhaallijn van een jongetje dat vaak bloedneuzen had en vervolgens leukemie bleek te hebben. Ik had zelf ook veel bloedneuzen en de angst die me toen overviel, is gebleven. Zodra ik ook maar íéts voel, denk ik meteen aan het allerergste: kanker, of doodgaan. En wat werk betreft ben ik altijd heel onzeker geweest. Pierre Bokma benoemde het ooit als de angst om door de mand te vallen: ze gaan zien dat ik het toch niet kan.
“Maar als acteur ben je een grote naam, kun je dat niet zo ervaren?”
Nee, totaal niet. Ik ben inmiddels echt wel trots op wat ik doe, maar toch begin ik bij elke productie weer van voren af aan, inclusief de onzekerheden. Bij mijn boek was het zelfs zo dat ik tot twee weken voor verschijning niets aan mijn ouders had verteld. Ik wilde tot het laatste moment de mogelijkheid hebben om de stekker eruit te trekken. En na elk geschreven hoofdstuk, dacht ik: jezus, gast, dit wil toch níémand lezen?’Ken jij ook zulke onzekerheid in je werk?
“Eigenlijk niet, nee. Ik kan veel dingen niet, maar schrijven kan ik. Bij mij was het juist altijd: wacht maar af, ik laat het jullie nog wel zien.”

Echt? Wat vet zeg.
“Dat kwam ook door de onderschatting waar ik lang mee te maken heb gehad. Vroeger werd ik in stukken ‘het gewezen fotomodel’ genoemd, terwijl ik gewoon Nederlands heb gestudeerd. Maar van een jonge, blonde en verzorgde vrouw wordt gewoon niet zo heel veel verwacht. Als ik een podium opstapte om een lezing te geven, zag ik de smalende blikken. Maar ik wist: op het moment dat ik mijn mond opendoe, kan ik al hun vooroordelen doen verdampen. Omdat ik stevig op mijn eigen benen sta, met dank aan mijn moeder. Zij heeft mij een gevoel van eigenwaarde meegegeven dat los staat van de lof of juist blaam die ik van de buitenwereld krijg.
En ik heb een lange adem, dat scheelt ook. Ik wist dat romans schrijven is wat ik wilde doen, was als een soort laserstraal op dat doel gericht – en inmiddels schrijf ik al 22 jaar boeken.”
Wat geweldig. Ik hoop met mijn boek indirect aan een Mohamed of Karim, die helaas met 3-0 achterstaan in deze maatschappij, te laten zien dat ik alle deuren die ik nu door ben gegaan, ook zelf heb moeten intrappen. En dat je je niet moet laten leiden door tegenwerking, maar dat je moet gaan voor je dromen.

‘WORD IK WEER
AANGESPROKEN
OP MOSLIM-
EXTREMISME –
IK KOM GEWOON
UIT STEENBERGEN
HÈ?’

“Er is tegenwoordig wel veel focus op inclusiviteit. Dus als je van kleur bent én goed bent in wat je doet, zijn er nu juist ook veel kansen voor je.”
Dat geldt dan misschien voor de creatieve sector, maar in het bedrijfsleven bijvoorbeeld niet, hoor. Bovendien: als ik te gast ben bij een talkshow, ben ik degene die altijd wordt aangesproken op moslim­extremisme. Terwijl ik ben geboren in het Brabantse Steenbergen, hè? Bijvoorbeeld toen ik bij ‘Op1’ aanschoof om over ‘Het Gouden Uur’ te komen praten, een serie waarin ik de hoofdrol heb en waar ik heel trots op ben. Ik speel een Afghaan en heb als voorbereiding zelfs de taal, Dari, geleerd. Maar daar werd geen seconde over gesproken. Jort Kelder zei: ‘Maar we kunnen niet ontkennen dat veel aanslagen gebeuren door moslimterroristen.’ Terwijl: dat is totaal geen onderwerp in die serie. Maar hij wilde het zó graag koppelen. Vervolgens zei de tafelgast naast me: ‘Maar er zijn ook goede Marokkanen, hoor.’
“Wat erg, zeg.”
Ik wilde echt wegrennen van die tafel.
“En dat is dan twaalf jaar na jouw beroemde Gouden Kalf-speech.”
Waarin ik al waarschuwde voor de onderbuik. Ik richtte me toen tot politicus Maxime Verhagen, die de angst voor buitenlanders ‘begrijpelijk’ noemde. Ik zei: ‘Nou meneer Verhagen, en met u ook Geert Wilders, en met u alle mensen die achter u staan: ik ben een Nederlander. Ik ben heel trots op mijn Marokkaanse bloed. Ik ben een moslim. En ik heb een fucking Gouden Kalf in mijn hand.’ Ik kreeg daar veel lof voor, maar inmiddels wonen we in een land waar Wilders met 37 zetels de verkiezingen heeft gewonnen.

“En waar zijn partij tijdens de uitslagenavond door niemand ‘extreemrechts’ werd genoemd.”
Precies. Zelfs mijn kinderen, negen en zeven jaar jong, voelden zich al aangesproken door Wilders, dus ik moest ze vertellen: ‘Helaas zijn er mensen die op zijn manier over anderen praten. Maar dat mag geen reden zijn om anders naar jezelf te gaan kijken. Rug recht, kin omhoog, trots zijn op wie je bent.’ Veel mensen vinden ‘verbinding’ tegenwoordig een lelijk woord, maar dat is wel wat we moeten doen.
“De ander als mens zien, niet als iemand die tot een bepaalde groep behoort.”
Precies. Nog even over jouw boeken, Susan: in hoeverre hebben jouw romanpersonages een link met jou zelf?
“Steeds meer, ontdek ik. En dat geldt zeker voor Isadora in mijn volgende roman Alles wat beweegt. Zij heeft echt bestaan, en ik zag bij haar een aantal tegenstrijdigheden terug die ik ook in me heb. Zoals aan de ene kant een grote behoefte aan autonomie en zelfbeschikking, zowel in de kunst als in de liefde. Maar aan de andere kant juist een verlangen naar overgave en romantiek. Dus ik vroeg me af: stel dat je een man zou treffen die zich honderd procent geeft en voor wie jij zijn hele wereld bent, zouden Isadora en ik dat eigenlijk wel kunnen ontvangen? Zouden we het daar niet veel te benauwd van krijgen?”
Omdat je daarvoor te zelfstandig bent?
“Ja, en omdat we ruimte nodig hebben. Maar het verlangen is er dus wel, en tóch kiezen wij vaak voor mannen die dat niet kunnen geven. In mijn geval is het: ik wil wél de romantische liefde en een huwelijk, maar óók lekker in mijn eigen huis blijven wonen.”
Dus je bent getrouwd, maar woont niet samen?
“Onno en ik leven samen in twee huizen, zeg ik altijd.”

‘MIJN MOEDER
LEERDE ME:
EEN MAN ERBIJ
IS LEUK, MAAR
IN PRINCIPE
KUN JE HET ZELF’

En waarom was trouwen dan belangrijk voor je?
“Puur vanwege de romantiek. Omdat ik in mijn leven best moeite heb gehad om écht vertrouwen in een man te stellen. Misschien ook omdat mijn manbeeld niet zo rooskleurig was.”
Hoe kwam dat?
“Ik denk doordat ik als meisje nauwelijks contact kreeg met mijn vader, die een alcoholprobleem had. Dus mijn verwachtingen van mannen zijn altijd laag geweest, zodat je ook niet teleurgesteld kunt raken. Net als mijn sterke moeder dacht ik: een man erbij is leuk, maar in principe kan ik het zelf. Dat vond ik ook wel een veilige levenshouding.
Dus toen de vader van mijn kinderen – voor mij geheel onverwacht – besloot weg te gaan, werd ik weer bevestigd in mijn overtuiging dat mannen er nooit écht voor je zijn. Bovendien stelde hij mij niet gerust dat wij nog wel echt samen ouders voor onze dochter en zoon van destijds vier en één jaar konden zijn.”

‘HIJ HEEFT ME
ALS MOEDER
VAN ZIJN
KINDEREN
ALS VUILNIS
AAN DE STRAAT
GEZET’

Hoe merkte je dat dan?
“Ik herinner me een moment dat hij net weg was en er in de tuin een opblaaszwembadje stond dat ik niet alleen kon opruimen. Toen hij de kinderen kwam ophalen, vroeg ik of we dat even samen konden doen. ‘Nee, dát is nu niet meer hè, Susan’, antwoordde hij.”
Wow.
“Het gaf me het gevoel van: ik ben niet alleen in de steek gelaten, maar ik ben ook als moeder van zijn kinderen als een vuilniszak aan de straat gezet. Inmiddels zijn we daar gelukkig veel verder in. In ons ‘nahuwelijk’, zoals psychiater Louis Tas dat ooit noemde, zijn we gegroeid.

‘TOEN ONNO ME
TEN HUWELIJK
VROEG, WIST IK
DAT IK MET
MEZELF AAN
DE SLAG MOEST’

Maar goed: toen ik voelde dat Onno mij ten huwelijk zou gaan vragen, wist ik dat ik met mezelf aan de slag moest. Omdat de relatie met hem voor het eerst in mijn leven als volkomen gelijkwaardig voelde. Daarom heb ik onze hele verlovingstijd kunnen benutten om mijn eigen beperkende overtuigingen te onderzoeken. In hoeverre was ik eigenlijk in staat om liefde toe te laten? Dat zijn geen leuke vragen. Maar ik heb daardoor wel de weg in mezelf vrij kunnen maken en op de dag zelf uit volle overtuiging ‘ja’ kunnen zeggen. Dus in die zin heeft trouwen me ook echt iets gebracht. Wat niet betekent dat daarna alles meteen op rolletjes loopt. Er is tussen ons een enorme bedding van liefde en vertrouwen, maar we zijn ook in therapie geweest om er op dagelijks niveau nog stappen in te maken.”
Ik zag op jouw Instagram dat je een foto deelde van je zoon die tien jaar werd. Op een dag dat hij bij zijn vader was. Dat lijken mij momenten die altijd pijnlijk blijven.
“Ons gezin was mijn leven. Dus is het een heel schokkende ervaring geweest dat je samen kinderen kunt krijgen en iemand vervolgens een jaar na de geboorte van de tweede voor jou kan beslissen dat je die kinderen de helft van de tijd niet meer ziet. Voor mij blijft het onnatuurlijk om niet bij mijn kinderen te zijn. Zeker op speciale dagen. Sowieso moet ik altijd iets wegslikken als ik ze uitzwaai. Bij wijze van therapie ruim ik daarna meteen hun knutselspulletjes op, en fiets naar Onno. Omdat ik anders in een donkere bui zou kunnen blijven hangen. Wat wel heel erg scheelt, is dat ik een gerust gevoel heb: ik weet dat ze het goed hebben bij hun vader en zijn partner. Toch geef ik mijn verdriet altijd even de ruimte. Je hoeft dan niet te denken: oh, maar het is toch al zes jaar geleden? Of: maar hij heeft bij zijn vader ook een leuke verjaardag. Nee, op geen enkel rouwproces zit een houdbaarheidsdatum. Maar gelukkig houdt het verdriet wel steeds korter aan. Het wordt minder rauw.”

Mijn leven met Amy gaat zó over onze kinderen. Over samen die twee zien opgroeien, over samen opvoeden. En natuurlijk gaat dat gepaard met struggles, hoofdpijn en stress. Maar ik vind het wel een magisch mooie reis.
“Niets ontroert mij meer dan de vader van je kinderen met hen bezig zien. Ik weet niet of dat andersom ook zo is, maar nog steeds is er niets wat mij zo kan raken. Gelukkig heeft Onno ook een heel goede band met ze. Dat vind ik heel aantrekkelijk.”
Is deze relatie heel anders dan je vorige?
“Achteraf gezien heb ik mijn ex nooit helemaal kunnen bereiken. En heb ik aangevoeld dat die verbinding er niet genoeg was. Ik weet nog dat ik – in verwachting van mijn zoon Goof – op de fiets zat en dacht: het is zo heerlijk om zwanger te zijn, want nu gaat hij niet bij me weg. Dat is een heel rare gedachte. Ik was ook altijd belachelijk dankbaar dat mijn ex bij ons was. Met Onno ben ik nooit dankbaar. Ik denk: natuurlijk is hij er voor me, natuurlijk houdt hij van me. En dat voelt eerlijk gezegd veel fijner.
Hoe is dat met jou en Amy?”
Ik ben sinds 2023 officieel langer met haar samen dan niet. Zij was zeventien toen we een relatie kregen en toen zei ik al: ‘Jij wordt de moeder van mijn kinderen.’ Amy heeft mijn hele reis vanaf de start meegemaakt. Maar na zeven jaar zijn we wel een klein jaar uit elkaar geweest.
“Hoe kwam dat?”
Door mijn terugkerende twijfel. Mijn carrière ontwikkelde zich, ik kwam in het Amsterdamse terecht, kreeg nieuwe vrienden, er waren vrouwen om me heen. Waardoor ik me steeds meer ging afvragen of dít het nou was, met mijn jeugdliefde, voor de rest van mijn leven?
Dus toen dacht ik: we moeten een grote keuze maken, we gaan samenwonen. Wat vaak gebeurt, hè, je maakt een grote keuze zodat je niet meer terug kunt.

‘EEN HALF JAAR
NADAT HET UIT
WAS, KWAM IK
ERACHTER: OH
MY GOD, AMY
IS GEWOON
DE LIEFDE VAN
MIJN LEVEN’

“Het bezweren van de twijfel.”
Daarna werd Amy ziek. En dacht ik: nu moeten we trouwen. Ik vroeg haar ten huwelijk, en als ik daar nu aan terugdenk, was dat aanzoek zeker wel oprecht, alleen klopte er iets niet.
Toen Amy maar bleef vragen wanneer we ons huwelijk nou zouden gaan plannen, heb ik gezegd dat ik dacht dat het over was tussen ons. Maar na een halfjaar kwam ik er eigenlijk al achter: oh my god, ik heb haar echt nodig. Zij is gewoon de liefde van mijn leven.

“Het gras bleek niet groener aan de overkant?”
Integendeel. Ik haalde daar helemaal niets uit. Vervolgens is onze relatie veranderd. Daar waar we vroeger gesprekken uit de weg gingen – als je het er niet over hebt, verdwijnt het vanzelf wel – zijn we juist heel erg gaan benoemen hoe we ons voelen. Toch heeft zij wel echt een kras overgehouden aan die periode. Ik had haar liefde voor lief genomen en dat neem ik mezelf kwalijk. Met het boek twijfel ik nu ook weer of ik haar daarin wel genoeg credits heb gegeven.
“Zou jij nog een keer een boek schrijven?”
Het was een interessant avontuur, maar voorlopig niet, nee. Ik kijk niet terug op een heel gelukkige tijd. Zoals jij praat over schrijven, met zo veel enthousiasme, praat ik over het maken van voorstellingen.Ik kan niet wachten om weer met een solo het theater in te gaan. Mijn kinderen zijn inmiddels op een leeftijd dat ze bij de première aanwezig kunnen zijn. Dat lijkt me zo gaaf.
Wat zijn jouw ambities?
“Eigenlijk dat alles blijft zoals het nu is. Ik heb jarenlang journalistiek werk moeten doen naast het schrijven van fictie, om de schoorsteen te laten roken. Maar de laatste vijftien jaar leef ik alleen van het schrijven. En kan ik zowel in alle rust werken aan een nieuw boek als er volledig zijn voor mijn kinderen. Dat zie ik als de grootst denkbare rijkdom.
En jij, behalve die solo?”
Dit jaar ga ik de film ‘Taxi’ regisseren. En presenteer ik een groot nieuw programma op RTL 4, ‘Bestemming X’. Voor Videoland maak ik ‘The Life Trail’, een heel bijzonder maatschappelijk project. Dus ik mag van alles uitzoeken, zien hoe het me bevalt én ik ben intussen heel dicht bij mijn kinderen. Zij zien weer dat ik dingen doe waarvan ik houd, wat hén hopelijk weer inspireert om dingen te gaan doen waarvan zij houden.
Dus ja, van mij mag het zeker ook blijven zoals het nu is. •

CV

Susan Smit GEBOREN 24 februari 1974 in Leiden STUDIE Culturele Studies, hoofdvak Nederlandse taal- en letterkunde DEBUTEERT in 2001 met Heks ANDERE BOEKEN Elena’s vlucht, Gisèle, Vloed, Tropenbruid, De heks van Limbricht, De wijsheid van de heks, Alles wat beweegt (verschijnt 6 maart) IS voorzitter van de Stichting Nationaal Heksenmonument, die ijvert voor eerherstel van onschuldige slachtoffers van heksenvervolgingen WOONT in Amsterdam met dochter Linde (12) en zoon Goof (10) IS getrouwd met Onno INSTA @susansmitinstagram

CV

Nasrdin Dchar GEBOREN 5 november 1978 in Steenbergen STUDIE Bedrijfseconomie TV Shouf Shouf!, Deadline, Mocro Maffia, Het gouden uur FILMS Tirza, Rabat, Lotus, Süskind, Wolf THEATER Oumi, Dad, Ja en Adem WON als eerste Marokkaans-Nederlandse acteur een Gouden Kalf (in 2011) SCHREEF de autobiografie Nasrdin NU TE ZIEN The Life Trail op Videoland GETROUWD met Amy VADER van dochter Dina (9) en zoon Malik (7) WOONT in Rotterdam INSTA @nasrdin_dchar