‘Volgens schattingen heeft 10 tot 40 procent van de vrouwen een ijzertekort’, schreef de NRC recent. Toch worden de symptomen die daarmee gepaard gaan vaak pas serieus genomen als het om bloedarmoede gaat. Maar hoe zorg je ervoor dat het niet zo ver komt?
En hoe krijg je je ijzer weer op peil als er wél sprake is van ijzertekort of bloedarmoede?
‘IJzer is essentieel voor zuurstoftransport. Daarnaast is het element nodig voor de aanmaak van neurotransmitters als serotonine en dopamine en is het belangrijk voor de hersenfunctie, de energieproductie in de cellen en voor spierkracht’, schrijft de krant.
Maar wat gebeurt er als je te weinig ijzer in je lichaam hebt? Dan kun je last krijgen van uiteenlopende klachten, waaronder ‘hersenmist’, moeheid, haarverlies, broze nagels en verminderde sportprestaties. Ook concentratieproblemen, kortademigheid bij inspanning, duizeligheid en hartkloppingen zijn mogelijke klachten.
‘Bij een ernstig tekort kan bloedarmoede ontstaan met symptomen als hoofdpijn, rusteloze benen en beschadigd haar.’ Net als een slap en lusteloos gevoel, opvallend bleke huid, koude handen en voeten, oorsuizen en zwarte vlekken voor de ogen zien.
Hoewel er een overlap is in de symptomen van ijzertekort en bloedarmoede, zijn de twee niet hetzelfde. Bloedarmoede is een medische aandoening die gekenmerkt wordt door een laag aantal rode bloedcellen. Het kan door verschillende factoren veroorzaakt worden, waaronder een ijzertekort, chronische ziekten en erfelijke aandoeningen. Dit kan op zijn beurt ontstaan door hevige menstruaties, zwangerschap, bloedverlies in het maag-darmkanaal en een verminderde opname bijvoorbeeld door coeliakie.
Diëtiste Nancy kritisch over 'clean eating'-trend: 'Salade maakt je niet heilig, koekje maakt je niet slecht'
Er wordt vaak gezegd dat je je ijzergehalte kunt beïnvloeden met je eetgedrag. Hoogleraar Dorine Swinkels deelt met bloedbank Sanquin dat daar enige waarheid in schuilt. Maar het hangt wel van een aantal factoren af. “Op de eerste plaats moet je weten dat ijzer in eten in twee vormen voorkomt: heemijzer en non-heemijzer. Heemijzer zit vooral in dierlijke producten en wordt beter opgenomen dan non-heemijzer, dat in zowel dierlijke als plantaardige producten zit. Daarom is het voor vegetariërs net wat moeilijk om hun ijzergehalte op peil te houden”, zegt ze.
Swinkels spreekt van het ‘spinazie-sprookje’, ontstaan door tekenfilmfiguur Popeye en zijn grote spierballen die hij te danken had aan de hoeveelheid spinazie die hij at. Is dat waar? Swinkels: “Spinazie bevat relatief veel ijzer. Maar dat geldt ook voor sommige andere groenten. Dus het verhaal is wel wat overdreven.”
Vegetarisch eten is 'ongezond' of 'konijnenvoer': dit zijn alle feiten en fabels die je moet weten
Voeding kan helpen de ijzervoorraad weer aan te vullen. Al vraagt dat vaak wel geduld: het kan weken tot maanden duren voordat de voorraad weer op peil is, schrijft Amsterdam UMC. Producten die van nature ijzerrijk zijn, zijn: rood vlees, vis en gevogelte. Ook peulvruchten zoals linzen, kikkererwten en bruine bonen, tofu en tempeh, volkorenproducten, noten, pitten en zaden zijn goede ijzerbronnen. Net als donkergroene groenten.
Nu kun je een hoop ijzerrijke producten eten, maar de opname is net zo belangrijk. Vitamine C helpt het lichaam om plantaardig ijzer beter op te nemen. Dus maak je vanavond kikkererwtencurry? Eet daar dan paprika, broccoli, kiwi of sinaasappel bij. Koffie en thee kunnen de ijzeropname juist verminderen, dus drink dit liever niet bij een ijzerrijke maaltijd.
Als uit bloedonderzoek blijkt dat je ijzertekort of bloedarmoede hebt, is voeding misschien niet voldoende. Een huisarts kan dan ijzertabletten voorschrijven of adviseren. Die vullen de ijzervoorraad sneller aan. Maar ze kunnen ook bijwerkingen geven, zoals misselijkheid, buikpijn, verstopping of juist diarree. Neem ijzersupplementen liever niet op eigen initiatief. Een teveel aan ijzer kan namelijk ook schadelijk zijn.
Als je langdurig last hebt van extreme vermoeidheid, duizeligheid, kortademigheid of hartkloppingen, dan is het verstandig om (opnieuw) naar de huisarts te gaan. Er kan dan onderzocht worden of een andere oorzaak de bron van je klachten is.
Disclaimer: dit is geen medisch advies. Dat deze methode bij sommige mensen effect heeft, betekent niet automatisch dat dit ook voor jou het geval is. Ga niet zomaar experimenteren, maar doe dit in overleg met een gediplomeerd arts.
Dit wil je weten over het slikken van magnesium: 'Het is bijna nooit nodig'
Misha is freelance online redacteur bij LINDA.meiden. Ze is geboren en getogen in Rotterdam, maar verhuisde negen jaar geleden naar Amsterdam. Ze heeft een haat-liefderelatie met haar roze iPhone, die ze regelmatig verruilt voor haar e-reader. Haar favoriete genre? Romance.
