Italië verandert de wetgeving voor seksueel geweld. Seks zonder toestemming is vanaf nu genoeg om aangeklaagd te worden.
De nieuwe wet lijkt veel op de Noord-Europese, en ook Nederlandse, wetgeving. Het is een reuzenstap vooruit voor een land waar tot dertig jaar geleden verkrachting nog een delict tegen de publieke moraal was.
In een zeldzaam moment van eensgezindheid stemde het Italiaanse parlement afgelopen november in met een nieuwe wet tegen seksueel geweld. Met 227 stemmen voor en geen enkele tegen nam de Kamer een wetswijziging aan waarin slachtoffers van seksueel geweld meer rechten krijgen.
De nieuwe wet gaat uit van ‘toestemming’, dus als beide partners instemmen met seks dan is er sprake van een gelijkwaardige relatie. Zodra een van de twee die toestemming niet geeft, is er volgens de Italiaanse wetgever sprake van seksueel geweld. Die toestemming kan ook op elk moment worden ingetrokken.
Als een vrouw, want het gaat meestal om vrouwen, wel eerst wil zoenen, strelen of zelfs voorspel wil, maar zich vervolgens bedenkt en de man, want het gaat helaas meestal om mannen, toch zijn zin doordrijft, dan is er nu sprake van seksueel geweld of verkrachting. Nieuw is dus dat het slachtoffer niet meer hoeft aan te tonen dat er sprake was van geweld of dwang.
Dít wetsvoorstel kan een grote stap in de 'plaag van vrouwenmoord' voor Italië worden
De nieuwe Italiaanse wet lijkt in veel opzichten op de Nederlandse wetgeving rondom seksueel geweld. Sinds 1 juli 2024 staat ook in Nederland het begrip ‘consent’ centraal. Seksueel contact moet altijd vrijwillig en gelijkwaardig zijn. Seks zonder instemming is, net als nu in Italië, strafbaar. Zelfs als er geen sprake is van fysiek geweld, dwang of bedreiging.
In Nederland lijkt de nieuwe wetgeving een evolutie, in Italië is de nieuwe wet op seksueel geweld niet minder dan een revolutie. Een zevenmijlsstap vooruit in een land waar tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw het reparatiehuwelijk bestond. Als een man een vrouw verkrachtte dan kon dat delict ongedaan gemaakt worden door met het slachtoffer te trouwen.
Een huwelijk ‘repareerde’ het seksuele delict, de aanklacht tegen de dader verviel. Wat de vrouw in kwestie daarvan vond, was bijzaak. Het reparatiehuwelijk werd in de jaren dertig van de vorige eeuw, tijdens het fascisme, ingevoerd. Het ging uit van het principe dat verkrachting geen delict tegen de persoon was, maar tegen de publieke moraal.
Margaret Spada overleed drie dagen na haar neusoperatie in een illegale kliniek
In 1965 kwam de toen 17-jarige Franca Viola in opstand tegen deze vernederende praktijk. Ze werd ontvoerd en verkracht door Filippo Melodia, die al tijden probeerde haar te veroveren, maar toen dat niet lukte, probeerde hij het op deze manier. Volgens de geldende moraal in Italië, maar zeker op Sicilië, moest Franca met haar verkrachter trouwen om haar ‘eer’ te redden. Echter, gesteund door haar ouders weigerde ze. Melodia werd veroordeeld en Franca Viola werd een symbool voor vrouwen die de vernederingen niet langer pikten, ze werd een symbool voor vrouwenemancipatie.
Pas 16 jaar later, in 1981, werd het reparatiehuwelijk eindelijk afgeschaft. De wetgeving die het reparatiehuwelijk mogelijk maakte, namelijk verkrachting als delict tegen de publieke moraal, werd nog veel later, in 1996, slechts dertig(!) jaar geleden, afgeschaft. Eindelijk gold verkrachting als een delict tegen een persoon, een vrouw. In plaats van dat ze zich moest schamen voor het schenden van de openbare moraal en dat ze, om haar ‘eer’ te redden, met de verkrachter onder één dak moest gaan wonen.
Draagmoederschap is nu strafbaar in Italië: 'We zijn bang en worden vergeleken met oorlogscriminelen'
In dertig jaar is de Italiaanse maatschappij dus enorm veranderd. Sinds drie jaar heeft het land een vrouwelijke premier en ook de leider van de grootste oppositiepartij is een vrouw. Dat heeft zeker geholpen bij het unaniem aannemen van de nieuwe wet tegen seksueel geweld.
Maar de mentaliteit is niet overal meegegroeid. In Seminara, een dorp in Calabrië – de punt van de Italiaanse laars – werden twee minderjarige meisjes tussen 2020 en 2022 meermaals verkracht door een groep jongens uit het dorp. Enkele daders, deels minderjarig, behoorden tot een maffiose familie in het dorp. Ze maakten geen geheim van de verkrachtingen. Ze schepten erover op en deelden de gemaakte filmpjes in WhatsAppgroepen en online.
De meisjes deden, ondanks de risico’s, aangifte bij de politie. De jongens werden opgepakt en aangeklaagd. Inmiddels zijn de meerderjarige jongens van de groep veroordeeld en voor de twee minderjarigen loopt het proces nog.
Maar het zijn de meisjes, op het moment van de verkrachtingen tussen de 13 en 15 jaar oud, die het moeilijk hebben in Seminara. Een van de twee heeft het dorp moeten ontvluchten, de ander komt het huis niet meer uit. In Seminara, een dorp van nog geen 2500 inwoners, worden de twee meisjes met de nek aangekeken door de bevolking en bedreigd door de maffiose familie van de daders.
Niemand in het dorp neemt het op voor de meisjes. Enerzijds uit angst, anderzijds uit op vooroordelen gestoelde overtuiging. De meisjes zullen het er zelf wel naar gemaakt hebben. Het machismo en het patriarchaat zitten diep geworteld in de lokale mentaliteit. De meisjes ‘behoorden hen toe’, hadden zich moeten schamen voor wat er gebeurd is en al helemaal geen aangifte moeten doen. De meisjes hebben nu de wet aan hun zijde, maar de mentaliteit heeft in sommige delen van Italië nog een lange weg te gaan.
Elke drie dagen wordt in Italië een vrouw vermoord door haar (ex-) partner
Zelfs in de Italiaanse senaat zijn ze niet helemaal overtuigd van het nut van een nieuwe wet op seksueel geweld. Hoewel de wet in november glorieus en unaniem door het parlement werd geloosd, hadden de senatoren twijfels. Ze zijn bang dat mannen het slachtoffer worden van vrouwelijke wraakacties.
Dat een vrouw na een vrijmoedige vrijpartij ineens spijt krijgt, zich bedenkt en aangifte doet. En dus blokkeerden de senatoren de wet. Ze hebben beloofd de wet beter te bestuderen en dit voorjaar alsnog erover te gaan stemmen.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Een op de vier klinieken voor plastische chirurgie in Italië werkt illegaal: 'Met een fles grappa als verdovingsmiddel'
