Freelance journalist en LINDA.-columnist Carolien Spaans (48) verloor tien jaar geleden haar man Jean en bleef achter met zoon Lucas, toen nog een baby. Eerst ging ze weer op zoek naar de liefde, nu blijft ze bewust alleen.
In haar nieuwe boek laat Carolien onder andere zien hoe dat zo is gekomen. “Het is niet per se een keuze: ik heb daadwerkelijk geen belangstelling.”
In haar columns voor LINDA. schrijft Carolien eveneens over haar (single) leven met haar zoon, inmiddels aangevuld door twee Maine Coons en een Griekse zwerfhond. “Ik kan maar één ding en dat is over mezelf schrijven”, zegt ze met een lach. “Dat is een beetje raar, want ik vind mezelf niet zo interessant: het is niet uit ijdelheid of zo. Het is gewoon wat ik doe. Tegelijkertijd zijn er in mijn omgeving maar weinig alleenstaande ouders; mijn zoontje is op zijn school zelfs de enige met één ouder. Het valt me op hoe makkelijk daaraan voorbijgegaan wordt, dus ik draag graag bij aan meer zichtbaarheid.”
Met haar eerste boek Doet sneeuw pijn (2018) zag ze al hoe belangrijk dat was. Ze schreef toen over het verlies van haar man Jean, die tien jaar geleden verongelukte tijdens een skivakantie. Hun zoon was nog een baby en ineens stond ze er met een bak verdriet alleen voor. Carolien ontving honderden berichten van ouders van wie de partner ook was verongelukt, en nog steeds komen ze binnen. “Ik ben voor hen dan de enige die het écht snapt. Het blijft voor velen toch iets vanzelfsprekends, een ‘normaal gezin’ met twee ouders. We staan vaak niet stil bij de situatie van een ander, ook omdat iedereen al te druk is met zichzelf. Dat is natuurlijk mens eigen, maar er ontbreekt wel een soort nieuwsgierigheid naar hoe het er bij anderen aan toegaat, vind ik.”
In haar nieuwe boek leren we dat alleen-zijn voor Carolien inmiddels een bewuste keuze is. Dat was niet altijd het geval: een jaar na het verlies van Jean had ze haar eerste date. Het werd niks, maar ze zette de zoektocht naar een nieuwe liefde wel voort. Zeven jaar en twee serieuze relaties later is ze er klaar mee. De titel Ga terug naar start staat voor een terugkeer naar hoe ze als mens intrinsiek in elkaar zit. “Eens een einzelgänger, altijd een einzelgänger”, legt ze uit. “Het is oké om terug te komen bij hoe je eigenlijk bedraad bent.”
3 x de meest gelezen columns van Carolien Spaans: 'Het is wel heel jammer dat papa dood is zegt Luuk.'
Het boek begint met Caroliens eerste date met een ‘boomlange, verlegen dokter’ met wie ze na twee maanden al een huis koopt. In die perfecte woning merkt Carolien al snel dat ze het misschien toch wat te fijn vindt als de dokter een weekend niet thuis is. Pas wanneer zij en haar zoon alleen zijn, voelt alles weer zoals het hoort. Na een huwelijksaanzoek weet ze het zeker: dit werkt niet. Ze verbreekt de relatie en zoekt vervolgens ook niet meer naar de liefde.
Dat is voor het eerst. “Eerder kwam het niet eens bij me op om niet te daten. Ik wilde graag een vader voor Luuk – dat was het plan. En als die man dan gescheiden was en al kinderen had, kwam er hopelijk ook nog een leuke broer of zus bij. Twee keer heeft dat tot iets serieus geleid, en werd ik ook ten huwelijk gevraagd. De eerste keer heb ik ‘ja’ gezegd, maar was ik er uiteindelijk toch nog niet aan toe. Met de dokter besefte ik: ik wil dit überhaupt niet meer.
Door schade, schande en tranen zijn Luc en ik wijzer geworden, en leven we ons leven op onze manier. Hij slaapt ook nog steeds bij mij in bed, dat vinden we gezellig. Bij alles wat daar van buitenaf bijkomt, denk ik toch: blijf ervan af. Ik ben heel beschermend en dat is niet zomaar. Luc heeft maar één ouder en daarom andere behoeften dan kinderen met twee ouders. Buitenstaanders kunnen dan misschien denken: zit niet zo te kleffen. Ze begrijpen niet dat hij maar één ultieme oerangst heeft, en dat is dat mij iets overkomt. Want dan is hij alleen. Hij kan niet overzien dat er andere mensen voor hem klaarstaan.
Ik hoop voor hem dat hij zich wat meer losmaakt wanneer hij de puberteit in gaat, maar voor nu heb ik er vrede mee omdat ik het snap. Maar die mannen, die begrepen dat niet altijd. Nu was de dokter heel lief en deed hij enorm zijn best. Maar iemand met wie je samenwoont, heeft ook recht om deel te nemen aan de opvoeding. In theorie zou ik dus open moeten staan voor suggesties en discussies, maar in de praktijk ging ik juist met mijn hakken in het zand.”
Bewust alleen staande moeder worden? 'Laat je niet weerhouden door de afwezigheid van een partner als je écht een kind wil'
Voor ze haar man Jean ontmoette, had Carolien zeven jaar geen relatie. Ze date wel, maar dat alleen thuiskomen, daar zat ze niet mee. Ze beschrijft Jean als ‘de enige passende deksel op mijn pot’: hoewel ze totaal anders waren, klopte het. “Hij was heel sociaal en altijd op pad. Dat vond ik lekker, want dan was hij niet altijd thuis en kon ik even in mijn eentje pruttelen. Natuurlijk mankeerde hij ook van alles, hetzelfde geldt voor mij. Maar hij was de enige waarvan ik dacht: met jou wil ik het wel proberen. Vroeger had ik geen enkele belangstelling voor het moederschap, maar met hem wel. Zonde hè. Tegelijkertijd weet ik niet wat er gebeurd was als hij niet was overleden. Misschien was ik gillend gek geworden.”
Nu merkt Carolien dat zij en haar zoon (voor nu) genoeg zijn. Geen datingapps, ongemakkelijke afspraken of je druk maken over wat een ander van je vindt: heerlijk, vindt ze. Ook thuis op de bank vindt ze het zonder partner prima toeven. “Ik heb genoeg problemen van mezelf. Ik ben sowieso een stille Harry, dus ik hoef dat geklets ’s avonds niet. Het geeft zelfvertrouwen om alles in mijn eentje te doen, en ik heb alle ruimte in mijn hoofd om met mezelf en mijn kind bezig te zijn. Mijn vader vindt het wel ingewikkeld dat ik de liefde heb afgezworen, en mijn broer ook. Het zou hen rust geven als er ook iemand voor míj zou zorgen. Maar het is niet per se een keuze: ik heb daadwerkelijk geen belangstelling en mijn lichaam ook niet. Aan seks heb ik geen behoefte meer.
Vriendinnen zijn daar weleens jaloers op. Vanochtend sprak ik een vrouw in het bos, en wéér kwamen we op hetzelfde uit. Mannen zijn toch een soort kinderen die je alles maar moet uitleggen en voordoen. Daar zit ik niet meer op te wachten. Dat klinkt heel onaardig, maar ik vind ze gewoon minder goed gelukt dan vrouwen.”
Schrijver Amanda Romare ging op talloze dates en werd keer op keer afgewezen: 'Ik wil eerlijk zijn over wat dat met je doet'
Tegelijkertijd idealiseert Carolien het leven als alleenstaande ouder niet – juist niet, laten ook haar columns wel zien. Alles alleen moeten doen is nu eenmaal hartstikke zwaar: financieel moet je alle lasten dragen, en niemand neemt ooit eens die ene (vervelende) taak van je over. Vooral wanneer het even wat minder gaat, mist ze weleens iemand om op te leunen.
“Ik steun mezelf, zeg maar. Ik had vorig jaar een knobbeltje mijn borst, en ik ging echt helemaal kapot. Dat is toch ook mijn angst, want wat moet ik als ik ziek ben? Met een kind en als freelancer zonder verzekering. Normaliter kan ik dat dan wel parkeren, maar nu niet. Natuurlijk kan ik dan mijn ouders bellen, maar thuis is er dan niemand die je troost. Op die momenten voel ik me even heel alleen, maar dat gaat voorbij. En dan is het ook weer oké.”
In het laatste hoofdstuk richt ze zich tot haar zoon. Hij is toch de reden waarom ze al het persoonlijke op papier zet, zegt ze terwijl ze volschiet. “Het eerste boek was voor mijn man, dit is voor hem. En dit is het laatste, want hij heeft hier geen behoefte aan als hij een tiener is: ik vind het nu al ingewikkeld met privacy. Wat ik hem wil meegeven, is: je bent niet alleen. Naast jou zijn er miljoenen anderen die worstelen met dezelfde dingen. Als hij ouder is, gaan we natuurlijk conflicten krijgen. Misschien begrijpt hij als hij dit boek leest beter waar we vandaan komen en hoe het is geweest. Of misschien wil hij het wel helemaal niet lezen, dat kan en mag ook.”
‘Ga terug naar start’ van Carolien Spaans is nu verkrijgbaar.
Meer lezen over bewust een leven alleen kiezen? Lees dan ook eens dit.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Leven zonder romantische liefde: 'De schaamte dat ik door niemand gekozen ben, blijft'
Marissa Klaver is senior redacteur bij LINDA.nl en schrijft het liefst over boeken, cultuur en alles wat ze (nog) niet begrijpt. Ze woont samen met kat Pepiet en vijfhonderd boeken in Amsterdam. Als ze niet aan lezen is, vind je haar in een restaurant of concertzaal.
