Jeuk, pijn of irritatie. Klachten aan de vulva komen vaak voor, maar erover praten blijken veel vrouwen niet te doen. Op de vulvapoli zien Hester Vermaat en Marc van Beurden dagelijks vrouwen met vragen en klachten die soms al jaren spelen.
In de nieuwe rubriek Vulvaverhalen delen de artsen opvallende en herkenbare verhalen uit de spreekkamer, vertellen ze wat je écht moet weten over je vulva en helpen ze zo het taboe te doorbreken.
Ze stond in onze deuropening: een stralende lach en perfect witte tanden. Haar lange haren strak naar achteren. Ze droeg een top die haar atletische lijnen volgde en een jeans die precies goed zat.
Van buiten leek alles aan haar perfect: een vrouw die iedereen wel wil zijn. Dit was het mooiste en stoerste meisje van de klas geweest, dat kon niet anders. En toch klopte er iets niet. Je voelde meteen dat er iets achter haar ogen zat dat ze niet zomaar prijsgaf. Naast haar stond hij. Handen losjes in zijn zakken, zijn blik rustig en scherp tegelijk. Alleen al hun aanwezigheid in de deuropening veranderde de kamer, nog voordat ze een voet naar binnen hadden gezet.
“Kom verder”, zeggen we. We stellen ons voor en beginnen het gesprek. Zoals we dat al duizenden keren hebben gedaan op ons vulva spreekuur. Toch voelt dit anders dan anders. Achter het perfecte plaatje zit een klacht, een waar bijna niemand over praat.
Ze heeft al twee jaar last van intense jeuk aan haar vulva, die haar overdag afleidt en ’s nachts wakker houdt. Ze werkt als secretaresse bij een verzekeringskantoor en kan niet zomaar weg van haar werkplek achter de frontoffice-balie.
Ze heeft werkelijk van alles geprobeerd om verlichting te vinden. Veel vrouwen volgen bij vulvaklachten hetzelfde patroon: eerst afwachten, daarna zelf dokteren met middeltjes van de drogist of stoombaden. Helpt dat niet, dan wordt de zoektocht groter: voeding aanpassen, kruiden, online middelen, alternatieve therapieën.
Renée (35) heeft lichen sclerosus: 'M'n binnenste vulvalippen zijn al verdwenen'
In de spreekkamer is haar worsteling zichtbaar. Ze vertelt ons dat haar kwetsbare vulvahuid steeds stukgaat. Spontaan, maar ook tijdens de seks. Hun seksleven was altijd spannend, goed en veilig geweest. Ze voelde zich altijd bij hem op haar gemak. Ze hielden van experimenteren. Maar dat gaat niet meer. Nu heeft ze pijn. Nu moet het voorzichtig. Of liever nog houdt ze het af. Ze voelt zich minder vrouw en merkt dat twijfel haar steeds meer in zijn greep krijgt, iets wat ze nooit eerder heeft gekend. Onzekerheid kwam in haar vocabulaire niet voor.
Ze voelt zich niet meer zoals ze zichzelf kent. Met collega’s of zelfs haar beste vriendinnen durft ze er niet over te praten. Ook niet met haar zussen. In haar leven lijkt alles altijd voor de wind te gaan. Problemen passen niet in haar wereld. Haar omgeving verwacht van haar geen tegenslag, geen tegenwind en al helemaal geen tegenspoed. En zelf heeft ze ook nooit geleerd om daarover te praten. Haar natuur is om succes, zekerheid, schoonheid en kracht te laten zien. “Misschien ben ik het zelf ook wel niet gewend om iets níet onder controle te hebben.”
Ze vertelt haar verhaal. Haar woorden blijven zorgvuldig gekozen, beheerst. Zijn blik blijft op haar gericht, vol begrip en geduld. Hij geeft haar de ruimte, maar zij bewaakt de regie over wat ze prijsgeeft. “Mijn vrouwelijkheid is weg”, zegt ze. En daarmee is alles gezegd.
'Hoe kan ik ooit de immense kracht van de overgang ervaren, als ik niet naar mijn eigen vulva durf te kijken?'
We onderzoeken haar. Haar vulva en de huid rond haar anus zijn wit verkleurd. Haar binnenste schaamlippen zijn grotendeels verdwenen. De clitoris zit verstopt onder een vergroeide voorhuid. We zien kloofjes en aan de onderzijde van de ingang een plooi.
Onze patiënte heeft lichen sclerosus (LS), een chronische huidaandoening van de vulva die soms ook rond de anus voorkomt. De huid wordt dun, kwetsbaar en wit, wat kan leiden tot jeuk, pijn en scheurtjes. Vrijen en plassen kunnen daardoor pijnlijk zijn. Dit kan ook zorgen voor psychoseksuele klachten, zoals minder zin in seks, spanning of onzekerheid tijdens intimiteit.
De oorzaak is niet precies bekend, maar erfelijke, hormonale en afweerfactoren spelen waarschijnlijk een rol. Het is geen infectie of soa. LS komt vooral voor bij vrouwen na de overgang, maar kan op elke leeftijd ontstaan en kan invloed hebben op zelfbeeld en seksualiteit.
De behandeling bestaat uit een ontstekingsremmende zalf, meestal een sterk werkend lokaal corticosteroïd zoals clobetasolpropionaat. Dit vermindert klachten en helpt verdere schade en littekenvorming te voorkomen. Bij deze aandoening is er een kleine kans op het ontstaan van vulvakanker. Omdat het een chronische aandoening is, blijven onderhoudsbehandeling en controle belangrijk. Regelmatig gebruik van deze zalf kan volgens onderzoek helpen om de kans op vulvakanker kleiner te maken.
'De drempel om te vertellen dat ik Lichen Sclerosus heb, is heel hoog, want ik ben bang dat hij het eng vindt om met mij te vrijen'
We leggen uit wat er aan de hand is, stellen gerust en maken een behandelplan. Zodra de aandoening onder controle is, kan de opvolging via de huisarts verlopen. Bij aanhoudende of ernstige klachten blijft behandeling bij de dermatoloog en/of gynaecoloog nodig. Soms is aanvullende begeleiding zinvol, bijvoorbeeld door een bekkenbodemfysiotherapeut, seksuoloog of plastisch chirurg.
Dit consult blijft ons bij. Het laat zien hoe LS het leven, de intimiteit en het zelfvertrouwen kan beïnvloeden, zelfs bij vrouwen waarbij van buiten alles perfect lijkt.
Adviezen bij aanhoudende vulvaklachten:
-Jeuk, pijn of bloedverlies? Ga naar je huisarts.
-Schaamte? Weg ermee, artsen zien dit dagelijks.
-Stop met eindeloos experimenteren met middeltjes.
-Jeuk aan de vulva is niet normaal. Laat het controleren.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Regiene (37) heeft Lichen Sclerosus: 'Spontaniteit in de slaapkamer is verdwenen'
Hester Vermaat is dermatoloog, gespecialiseerd in huidaandoeningen van de vulva. Marc van Beurden is gynaecoloog, met bijzondere aandacht voor vulvaklachten en de impact daarvan op het dagelijks leven.
Al 17 jaar werken ze samen op de vulvapoli. In ‘Vulvaverhalen’ delen ze bijzondere, herkenbare en soms verrassende voorvallen uit de spreekkamer die hen zijn bijgebleven. Aan de hand van die verhalen vertellen ze over klachten, vragen en hardnekkige misverstanden die ze in de praktijk tegenkomen.
Met hun jarenlange kennis en ervaring geven ze een kijkje achter de schermen van de vulvapoli en maken ze onderwerpen bespreekbaar waar veel vrouwen mee te maken krijgen – maar waar nog lang niet altijd open over wordt gepraat.
