‘Alweer zwanger? Dat hadden we niet afgesproken.’ Dat kreeg een vrouw bij een advocatenkantoor te horen toen ze het blijde nieuws vertelde. Haar baas vond blijkbaar dat ze al genoeg kinderen had en verzocht haar tijdelijk uit dienst te gaan.
‘Deze keer betaal je je verlof zelf maar.’
Ik geef regelmatig lezingen over de babyboete, de loonkloof en zwangerschapsdiscriminatie. Met name bij dat laatste thema beginnen aanwezigen altijd driftig te knikken. In een zaal met moeders heeft vrijwel iedereen een verhaal.
‘Ben je zwanger? Hmmm. Dan zullen we je promotie nog wel even uit moeten stellen’, hoorde een ambitieuze projectmanager. Een gemeenteambtenaar werd afgewezen na een interne sollicitatie, ‘want ik denk dat jij nog wel een kind wil’, aldus haar manager. Een consultant was in het eerste trimester zo misselijk dat ze niet kon werken. Al snel werd ze gebeld: wat was er met haar aan de hand? ‘Oh, als je zwanger bent dan ben je niet ziek, hoor’, wist de hr-manager haar te vertellen. Het vriendelijke verzoek of ze even haar vakantiedagen kon inzetten.
Recent onderzoek van SEO bevestigt wat veel moeders al lang wisten: 44 procent van de zwangeren krijgt te maken met zwangerschapsdiscriminatie. Contracten worden niet verlengd, salarisverhogingen misgelopen, sollicitaties mislukken. Extra schrijnend: er is géén verbetering ten opzichte van vijftien jaar geleden. Het enige lichtpuntje is dat vrouwen die het overkomt de discriminatie steeds vaker herkennen.
Sophie van Gool: 'Als je als vrouw te weinig betaald krijgt, is dat níet jouw schuld'
‘Even puur economisch geredeneerd’, zei een directeur tegen me na afloop van een lezing. ‘Hartstikke leuk dat vrouwen kinderen willen, met verlof moeten en in deeltijd willen werken, maar voor het bedrijf lever je dan natuurlijk een tijd niets op. Dan is het toch ook wel logisch dat wij daar niet zoveel voor willen betalen?’ Hij keek me glazig aan. Ik wist niet waar ik moest beginnen. Zeker niet bij een bedrijf dat tientallen miljoenen per jaar verdient. Achteraf wist ik natuurlijk precies wat ik had moeten zeggen. Dus voor eens en altijd: een handleiding voor een gesprek met horkerige, discriminerende directeuren.
Ten eerste: zwangerschapsdiscriminatie is wettelijk verboden. Er staan wel meer dingen in de wet waar je misschien geen zin in hebt, of die je onhandig vindt – je moet belasting betalen, je mag niet drinken en rijden, je moet je aan de snelheidslimiet houden – maar daartegen hoor ik werkgevers zelden zo schaamteloos protesteren.
Twee: zonder kinderen is er geen toekomst. De zorgverlener die aan je bed staat, de politieagent die je helpt, de loodgieter die je afvoer ontstopt: iedereen is iemands kind en iedereen heeft andermans kinderen nodig. Ja, ook deze directeur, die steeds weer behoefte heeft aan een nieuwe talent pool van werknemers die zich voor hem uitsloven.
Drie: zelfs als het hele solidariteitsbeginsel je niets kan schelen, en de wet ook niet, dan loont het nog uit puur eigenbelang om zwangeren goed te behandelen. Het kost veel geld om een ervaren werknemer te vervangen. Behandel je mensen goed in een belangrijke en kwetsbare periode van hun leven, betaalt zich dat terug in loyaliteit en betrokkenheid.
Zo spreek ik met vrouwen van eind zestig die me nog precies kunnen vertellen hoe hun werkgever in april 1985 reageerde op hun zwangerschap. Degenen met nare ervaringen zijn dat nooit vergeten. Maar andersom ook niet: sommigen zijn nog altijd vol lof over hun baas die ze fulltime bleef betalen toen ze in deeltijd ging werken, of haar promotie gaf tijdens haar verlof. Die loyaliteit is goud waard.
De échte oplossing voor zwangerschapsdiscriminatie is structureel: evenlang, verplicht en betaald verlof voor alle ouders. Pas als jonge vaders voor werkgevers een even groot ‘risico’ vormen als jonge moeders, zal de werkvloer echt eerlijk worden.
Maar tot dat zover is: zorg dat je op de hoogte bent van je rechten. Mocht je te maken krijgen met zwangerschapsdiscriminatie, verzamel en bewaar bewijs. Appjes, mailtjes of gespreksnotulen. Weet dat je laagdrempelig en gratis advies kunt vragen aan het College voor de Rechten van de Mens. Sluit je aan bij een vakbond of informeer je bij de ondernemingsraad. Weet dat jij in je recht staat, en je werkgever fout zit.
En werkgevers: stop met discrimineren. Zelfs als je niets geeft om gelijke rechten, doe het desnoods maar uit eigenbelang.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Veel vrouwen denken dat ze financieel zelfredzaam zijn, maar dat valt tegen'
Sophie van Gool is econoom, gespecialiseerd in de loonkloof en ongelijkheid op de werkvloer. Haar missie? De loonkloof tussen mannen en vrouwen dichten. Zo schreef ze de boeken Je kind is een goudmijn en Waarom vrouwen minder verdienen. Ze is medeoprichter van Salaristijger en maakt verschillende podcasts.
