Charles Spencer over zijn zus Diana: 'Haar publieke leven was veel zwaarder dan ik destijds doorhad'

De laatste rustplaats van Diana

Het is september 1997 als er tijdelijk een brug wordt aangelegd om de Princess of Wales, één van de meest gefotografeerde vrouwen van de jaren tachtig en negentig, verscholen tussen de bomen haar laatste rustplaats te kunnen geven. Sindsdien is er alleen nog het groene roeibootje waarmee naaste familie en vrienden haar graf kunnen bezoeken.

Vandaag ligt het roeibootje op z’n kop en schuin omhoog, alsof het nog nadruppelt van de overtocht die het zojuist heeft gemaakt. Het eilandje is een mini-pelgrimsoord voor haar twee zonen geworden, de enige plek waar ze onbespied alleen kunnen zijn met hun moeder en haar nagedachtenis. Prins William, de toekomstige koning, bezocht het met Kate Middleton op de ochtend van hun huwelijk in 2011. Een paar jaar later roeide zijn jongere broer Harry ernaartoe, zodat hij zijn aanstaande vrouw Meghan Markle aan zijn moeder kon voorstellen. Afgelopen zomer waren ze er weer. Nu met hun kinderen Archie en Lilibet, toen ze logeerden bij hun oom Charles – Diana’s drie jaar jongere broer – die als de negende graaf Spencer het familielandgoed Althorp beheert.

In 2002 wordt er nog één keer een brug neergelegd, waarover Charles Spencer de toen al broze Nelson Mandela gearmd naar het eiland begeleidde: Mandela wilde persoonlijk afscheid komen nemen van de vrouw die hij een paar maanden voor haar dood in Zuid-Afrika had ontmoet en met wie hij toen zoveel ambitieuze filantropische plannen had gemaakt.

Althorp House

Dertien jaar was Diana toen ze met haar broertje Charles en haar twee oudere zussen naar het door hun vader John geërfde Althorp verhuisde. Een domein van bijna 53 vierkante kilometer, op zo’n twee uur rijden van Londen, waarop een enorm landhuis is gebouwd en bomen staan die meer dan 400 jaar oud zijn. Waar schapen, fazanten, eekhoorns en damherten rondrennen en zwarte zwanen zwemmen in de Round Oval. Waar het binnen in Althorp House zo vol kunstschatten hangt dat een Amerikaanse biografe de sfeer ooit beschreef ‘alsof je wordt opgesloten in een museum na openingstijd’.

Onder de statige portretten van hun adellijke familiedynastie oefende Diana er op de zwart-witte tegelvloer in de ontvangsthal eindeloos haar tapdans-vaardigheden. Ze bleef in Althorp House wonen tot 1981: het moment dat ze trouwde met Charles, de toekomstige vorst van het Verenigd Koninkrijk.

Over diezelfde zwart-witte tegels lopen op een maandagochtend eind september verslaggevers van Franse, Duitse, Spaanse en Italiaanse cameraploegen langs de piano in de ontvangstruimte waarop privéfoto’s van de familie Spencer staan: onder meer van Diana met een baby in haar armen en broer Charles met zijn eigen zeven kinderen (zowel de piano als de foto’s zijn op het statige portret van Spencer dat in dezelfde ruimte is gemaakt en onlangs in People verscheen, niet meer te zien). Ook zijn er vijf pr-mensen aanwezig om de interviews rond Swan Song, het boek dat Spencer in aanloop naar Diana’s dertigste sterfdag schreef, in goede banen te leiden. Een ‘bombshell memoir’ en een ‘hitpiece’, werd het nog voor verschijnen in de Britse media genoemd, en De Telegraaf kopte over het ‘schandaalboek’ waarvan onderweg uit de drukkerij meteen al vier exemplaren werden gestolen.

‘Broederlijke rouw’

Spencer, het officiële petekind van wijlen Queen Elizabeth II en een verre achterneef van Winston Churchill, beschrijft erin hoe zijn voormalige zwager en nu koning Charles aan de telefoon ‘nerveus opgewonden, als iemand die de loterij heeft gewonnen’ klonk, kort nadat op 31 augustus 1997 bekend werd dat Diana, haar vriend Dodi en hun chauffeur in een Parijse tunnel, opgejaagd door paparazzi, waren verongelukt.

In de dagen daarna ontstaat er een woordenwisseling tussen de twee: broer Charles is furieus omdat ex-echtgenoot Charles zijn zonen William en Harry, dan pas vijftien en twaalf, achter de kist van hun moeder door Londen wil laten lopen. Iets wat zijn zus, dat weet hij zeker, nóóit had gewild. Als de huidige koning dan via de telefoon ook nog zegt dat Diana ‘snel genoeg vergeten’ zal zijn, is broer Charles in shock. Een week later wordt de emotionele grafrede die hij voor zijn zus uitspreekt wereldwijd door 2,5 miljard mensen gezien: het is nog altijd één van de meest bekeken tv-uitzendingen ooit.

Terug naar september 2026. Een dag nadat de quote over prins Charles die ‘klinkt als een loterijwinnaar’ uitlekt, reageert Buckingham Palace al met een statement – iets dat het Britse vorstenhuis zelden doet. In het bericht wordt gesuggereerd dat het geheugen van Spencer is vertroebeld door ‘broederlijke rouw’. Spencer noemt dat vervolgens ‘pure gaslighting’, waarna de vete ‘Charles versus Charles’ wereldwijd breed wordt uitgemeten. Zeker als ook nog bekend wordt dat Spencer onthult hoe Charles tijdens zijn relatie met Diana niet alleen verliefd is op een andere vrouw (Camilla), maar ook op zijn (mannelijke) lakei.

‘Hi, I’m Charles’

Toch is van al die opwinding bij Spencer op deze maandagochtend, één dag voor officiële verschijning van Zwanenzang, niets te merken. ‘Lord Spencer’ is zijn aanspreektitel, hadden de pr-mensen vooraf nog snel ingefluisterd, maar de blonde man die in een donkerblauwe broek en lichtblauwe casual trui de ruimte vol eeuwenoude schilderijen binnenstapt, zegt na een handdruk met zachte stem: “Hi, I’m Charles.” Nadat hij vervolgens is gaan zitten en zijn telefoon heeft uitgezet, glimlacht hij ontspannen: “Well, I’m all yours now.”

U had vast op veel media-aandacht voor uw boek gerekend, maar had u dit verwacht?
“Nee, niet echt, al probeer ik de reacties zoveel mogelijk te negeren. Ik mediteer veel en doe aan martial arts, wat me daarbij helpt. Als je bij martial arts wordt aangevallen door een krachtige tegenstander, laat je hem als het ware over je schouder heen tuimelen – en dat is precies wat ik nu heb gedaan. Toen ik 29 jaar geleden de grafrede voor mijn zus uitsprak, werden er al veel nare dingen over me gezegd. Destijds maakte ik de fout dat allemaal te lezen, waardoor ik me vreselijk rot voelde. Dus dat doe ik niet meer. Daarbij zijn er veel mensen die me juist persoonlijk laten weten dat ze me steunen.”

U was 33 ten tijde van uw grafrede in Westminster Abbey, inmiddels bent u 62. Wat begrijpt u nu beter over uw zus dan destijds?
“Tijdens de research voor mijn boek ontdekte ik dat haar publieke leven veel zwaarder is geweest dan ik toen doorhad. Eerlijk gezegd kan ik me zelfs niet eens voorstellen hoe ze het heeft volgehouden. In onze herinnering is Diana een vrouw die overal werd bewonderd en toegejuicht, maar ze lag óók buitensporig onder vuur, vooral in de Britse media, die veel onwaarheden over haar schreven. Dat maakte haar vaak ontzettend verdrietig en wanhopig.”

U zei het al in uw grafrede en beschrijft het ook weer in Zwanenzang: de ironie dat Diana is vernoemd naar de godin van de jacht en uiteindelijk zelf één van de meest opgejaagde personen van haar tijd werd.
“De paparazzi lieten haar nergens met rust, ook niet na haar scheiding van prins Charles. Ik denk bovendien dat er in de jaren negentig anders met vrouwen werd omgegaan. Diana was het slachtoffer van misogynie, op een heel Britse manier: hoe durfde deze mooie jonge vrouw, die ook nog eens prinses was geworden, dat sprookjesleven de rug toe te keren omdat ze vríj wilde zijn?

Ik weet nog hoe Diana mij kwam opzoeken toen ik op boarding school zat en zij net een relatie met prins Charles had. Ze was pas negentien jaar en kleuterleidster op een crèche, maar vanuit het raam van mijn kamer zag ik een groep mannen van middelbare leeftijd die zich op haar wierpen en haar vervolgens als een stuk vuil behandelden.

Één van mijn dochters is twintig jaar en een pittige, stoere vrouw, maar tegelijkertijd nog zó jong. Het lijkt me verschrikkelijk als zij zou moeten meemaken wat mijn zus destijds heeft doorstaan.”

Diana was zestien toen ze de toekomstige koning tijdens een diner hier in Althorp House ontmoette en net twintig toen ze trouwden en ze meteen wereldberoemd werd. 750 miljoen mensen zagen de tv-registratie van hun huwelijk, in de zestien jaar daarna stond ze alleen al 45 keer op de cover van het Amerikaanse People.
“En dat is meteen een essentie van mijn boek. Dat ik hoop dat de lezers haar weer gaan zien als een mens, een kwetsbare jonge vrouw met allerlei onzekerheden, in plaats van een onaantastbaar icoon. Vlak voor haar huwelijk zaten zij en ik bij elkaar, de twee jongste kinderen van ons gezin. We hadden allebei echt geen idee hoezeer haar leven na die dag zou veranderen.”

Hij wrijft over zijn mond, lacht: “Sorry, ik heb al make up op gekregen voor de televisie-interviews straks, maar ik geloof dat ik daar nog even aan moet wennen.” Vervolgt dan: “De legacy van Diana’s tragische dood is dat de Britse pers zich sindsdien anders is gaan gedragen. De manier waarop zij door paparazzi werd belaagd, is nu illegaal. Er worden geen foto’s van de kinderen van mijn neefjes William en Harry genomen, behalve tijdens officiële gelegenheden.”

Toch besloot uw neef Harry naar Californië te verhuizen, omdat hij niet wilde dat de geschiedenis zich zou herhalen, met dit keer zijn echtgenote Meghan als de opgejaagde prooi.
“Het is monsterlijk, zorgelijk en een grote schande hoe er met hen beiden wordt omgegaan. Zowel journalisten als hun vijanden binnen het paleis zouden zich moeten realiseren dat het hier, net als bij Diana destijds, nog steeds om ménsen gaat. Mensen met gevoelens én kinderen.”

Harry en Meghan logeerden deze zomer bij u, in de aanloop naar hun terugkeer naar Engeland. Uw band met Harry is heel goed; wat heeft u hem te bieden?
Glimlachend: “Well, om te beginnen: in elk geval een bed.”

Lees het hele interview van Antoinnette Scheulderman met Charles Spencer in LINDA.269, die vanaf halverwege november in de winkels ligt. 

CV
CHARLES EDWARD MAURICE SPENCER GEBOREN Londen, 20 mei 1964 IS schrijver, historicus, journalist en sinds 1992 de negende graaf Spencer STUDIE Eton College en moderne geschiedenis aan Magdalen College in Oxford WAS correspondent voor NBC News en lid van het Britse Hogerhuis SCHREEF negen non-fictie boeken, waaronder vier Sunday Times-bestsellers. Een van de boeken, A very private school, gaat over het misbruik op zijn kostschool PODCAST The Rabbit Hole Detectives IS vader van zeven kinderen GETROUWD met Cat Jarman

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Voorpublicatie 'Zwanenzang, Diana mijn zus': 'Diana was 16 toen ze al wist dat prins Charles duidelijk een vrouw nodig had'Lees ook