Floor Bakhuys Roozeboom: 'De rolverdeling thuis bepaalt hoe de wereld wordt vormgegeven en vooral: door wie'

Taakverdeling

‘Waarom maak je je eigenlijk zo druk om die taakverdeling? Vrouwen hebben wereldwijd echt wel grotere zorgen dan wie thuis wat vaker de vaatwasser inruimt.’

Als je eens wist hoe vaak ik dát argument al voor mijn voeten geworpen heb gekregen, sinds ik over ongelijkheid en man-vrouwverhoudingen in het ouderschap schrijf. Als ik voor iedere keer dat ik het hoor een muntje zou krijgen, zou het onbetaalde werk dat vrouwen thuis doen misschien daadwerkelijk kunnen worden betaald.

'We hameren zo op vrouwenrechten, omdat we ze ook zo weer kwijt kunnen zijn'Lees ook

Scheve rolverdeling

Het aankaarten van de scheve rolverdeling thuis, wordt nu eenmaal graag als ‘gezeik in de marge’ weggezet. Als een non-onderwerpje dat in het grotere plaatje van wereldwijde vrouwenonderdrukking nauwelijks noemenswaardig is. Gezanik is het. Verwend gelul. Muggenzifterij die het niet waard is om voor de barricaden op te gaan.

Want hallo, in de recente geschiedenis mochten vrouwen in dit land niet eens werken. Ze hadden geen toegang tot veilige abortus of anticonceptie. Ze moesten zwangerschappen voldragen, of die nu gezond of gewenst waren of niet. Na het huwelijk werden ze ontslagen en wilsonbekwaam, waarna ze geacht werden geen enkele andere droom, ambitie of interesse meer te hebben dan het huishouden en het moederschap. Wereldwijd leven nog altijd grote groepen vrouwen onder vergaande vormen van geweld, achterstelling en onderdrukking.

Dus wat loop ik met al mijn aanklachten over de scheve taakverdeling thuis nou helemaal te zeiken? O, de crèche van jouw kind belt altijd eerst de moeder en dan pas de vader? Wat afschuwelijk. O, dus ook werkende vrouwen zijn nog steeds vaak degenen die thuis alles regelen en in goede banen leiden? Verschrikkelijk gewoon! O, dus vaders worden binnen het ouderschap nog steeds als een soort bijfiguren benaderd waar je eigenlijk niet al te veel van kunt verwachten? Hartverscheurend werkelijk.

Genderongelijkheid

Ik begrijp dat ‘gezeik in de marge’-sentiment. Ik voel het zelf soms ook. En toch is het niet terecht. Want het hangt uiteindelijk allemaal samen. De extreme vormen van genderongelijkheid werken door in de subtielere vormen en vice versa, en ze houden elkaar in stand. En daar hebben zowel mannen als vrouwen last van.

Roos Moggré: 'Slap lullen en drie bier halen kan je als man ver brengen, vrouwen moeten zich telkens bewijzen'Lees ook

Het feit dat vrouwen nog altijd vaker terugschroeven op werk, minder betaalde uren maken en een groot deel van hun inkomen inleveren als er kinderen komen, werkt door in hun vermogen om financieel onafhankelijk te zijn. Financiële afhankelijkheid raakt vervolgens weer aan bewegingsvrijheid, beslissingsbevoegdheid en basale fysieke en mentale veiligheid.

Financiële afhankelijkheid is namelijk een belangrijke vrijheidsbelemmerende factor voor vrouwen die vastzitten in relaties waarbinnen sprake is van psychisch of fysiek geweld en manipulatie. Bovendien spelen opvattingen over welke rollen mannen en vrouwen in een relatie behoren te vervullen een grote rol in geweld tegen vrouwen en intieme terreur.

Feministisch

De rolverdeling thuis bepaalt ook in grote mate hoe de wereld waarin we leven wordt vormgegeven. En vooral door en voor wie. Het bepaalt de mate waarin mensen zich professioneel kunnen ontplooien. De macht en status die mensen kunnen verwerven. De invloed die zij in de samenleving en politiek kunnen uitoefenen. De autoriteit die zij krijgen toegedicht. En misschien nog wel belangrijker: hoe sterk zij vertegenwoordigd zijn op plekken waar de macht zich concentreert. In hoeverre zij aanwezig zijn op plekken waar beslissingen worden genomen, beleid wordt gemaakt, onderzoeksgeld wordt toegekend, investeringen worden gedaan, ja, verregaande beslissingen worden genomen die ook vrouwenlevens raken.

Liesbeth Rasker: 'Vrouwen zijn niet veilig. Niet in Afghanistan, niet in Amerika en ook niet in Nederland'Lees ook

Wie roept dat het juist feministisch is om de unieke waarde van de vrouw als zorger te omarmen, mist een belangrijk punt. Wie zorgt, houdt de wereld draaiende, maar is niet in the room waarin wordt besloten hoe die wereld functioneert. Je hoeft maar de vele foto’s voor de geest te halen van bestuurstafels en politieke vergaderkamers louter gevuld met mannen, om te weten dat de ondervertegenwoordiging van vrouwen in belangrijke posities wezenlijke consequenties heeft.

Knellende gendernormen

Rolverdeling draait niet alleen om de verdeling van taken en diensten, maar vooral ook om de verdeling van macht. Niet voor niets gaan politieke bewegingen die de emancipatie terug willen draaien nu weer vol op het orgel over vrouwen die thuis horen bij hun kinderen en mannen die geboren zijn om hun vrouw (en de wereld) te leiden.

Waar vrouwen veel te winnen hebben bij meer aanwezigheid in het publieke domein, geldt dat voor mannen ondertussen juist in het private. In een systeem dat de waarde van mannen heeft gekoppeld aan hun prestaties buitenshuis, worden zij losgetrokken van hun rol als opvoeder, actieve zorger en gelijkwaardige partner en ontbreken zij nu vaak als rolmodellen op plekken waar zij juist zo onmisbaar zijn.

Bovendien maken knellende gendernormen het moeilijker voor mannen om zich emotioneel aan anderen te verbinden en steun te ontvangen wanneer ze dit nodig hebben. Wat zich weer doorvertaalt in eenzaamheid, mentale problemen en hogere suïcidecijfers onder mannen.

Floor Bakhuys Roozeboom: 'Vrouwen moeten zich áltijd verhouden tot het moederschap, mijn vriend was daar nooit mee bezig'Lees ook

‘Rolverdeling is geen bijzaak’

Uit onderzoek blijkt dat zeker een derde van de mannen liever meer betrokken zou willen zijn bij de zorg voor hun kinderen. Daar varen ze niet alleen zelf wel bij, zo blijkt uit onderzoek; betrokken vaders hebben een positieve invloed op de ontwikkeling en het welzijn van hun kinderen. Bovendien zijn zowel mannen als vrouwen die de taakverdeling thuis als gelijkwaardig ervaren, tevredener over hun relatie (en over hun seksleven).

Kortom: verdeling van zorg en werk wordt vaak als een zuiver individuele keuze en een privékwestie geframed, maar ongelijkheid achter de voordeur werkt in de hele samenleving door. De rolverdeling is geen bijzaak, maar de frontlinie in de strijd voor maatschappelijke gelijkheid.

Misschien een goeie om erin te gooien bij de volgende discussie over de vaatwasser.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Nazmiye Oral: 'De wereld werd gebouwd op het idee dat wij vrouwen nooit het middelpunt konden zijn'Lees ook