(Huiselijk) geweld neemt toe tijdens WK: 'Vrouwen zijn onveilig rond sporttoernooien'

Spaar ze allemaal niet

Het Landelijk Netwerk Zorg en Straf is de campagne Spaar ze allemaal niet gestart, met een voetbalplaatjesboek. In de campagne staan de plaatjes – de rode kaarten – voor signalen van huiselijk geweld, zoals bedreigen, vernederen, slaan en kindermishandeling. Geen ‘voetbalplaatjes’ die je wil sparen, dus.

De campagne is vooral gericht op het starten van het gesprek en het voorkomen dat een situatie escaleert. Het is ook voor mensen die merken dat ze zelf grensoverschrijdend gedrag kunnen vertonen. De campagne geeft daarom ook vijf coolingdowntips, zoals ‘let op jezelf’, ‘neem afstand’ en ‘matig je alcoholgebruik’.

Huiselijk geweld wereldwijd

If England gets beaten, so will she: deze tekst prijkte in tientallen kranten in Engeland tijdens het WK in 2018. Het Engelse centrum voor huiselijk geweld wees met deze advertentie de bevolking op de schokkende cijfers. Onderzoek van een universiteit in 2013 toonde aan dat er 26 procent meer kans op geweld was als het Engelse team won of gelijk speelde bij het WK in 2012, en 38 procent als ze verloren.

Engeland is hier helaas niet uniek in. Ook in de Verenigde Staten, Colombia, Australië en Canada zijn soortgelijke cijfers naar voren gekomen bij voetbal-, football-, rugby- en ijshockeytoernooien. Hieruit blijkt dat er een link bestaat tussen huiselijk geweld en grote sportkampioenschappen.

Ook in Costa Rica hebben ze maatregelen genomen. Om te zien wat voorlichting voor effect zou hebben op het aantal meldingen van huiselijk geweld, plaatsten ze naast het scorebord met de stand van de sportwedstrijd, een scorebord met de realtimecijfers van het aantal meldingen van huiselijk geweld. Het scorebord leek positief te werken, want de wedstrijd erna was het aantal meldingen met 33 procent gezakt.

Steeds meer meldingen huiselijk geweld: 'We moeten ook naar de pleger durven kijken'Lees ook

Alcohol

Dat er een link bestaat tussen grote sportevenementen en (huiselijk) geweld, is duidelijk. Uit het Engelse onderzoek blijkt dat het te maken heeft met hoog opgelopen emoties en alcohol- en drugsgebruik. “Dat zijn de factoren die volgens het onderzoek echt van belang zijn”, vertelt directeur van UN Women Marije Cornelissen. “Het gaat om heftige emoties, zoals frustratie en boosheid. Maar het gaat niet alleen om verlies. In Colombia steeg het aantal meldingen juist bij winst. Het kan dus ook om blijdschap gaan.”

Er is daarnaast een verband gevonden tussen het tijdstip van de wedstrijd en het aantal meldingen van geweld. “In een paar landen hebben ze geëxperimenteerd met op wat voor momenten de wedstrijd plaatsvindt. Als een wedstrijd vroeger plaatsvindt, is er meer tijd om alcohol te drinken, ook nog na de wedstrijd. Dan stijgt het aantal meldingen ook harder. Hoe later de wedstrijden, hoe beter.”

Geweld tegen vrouwen: de cijfers in Nederland zijn om te huilenLees ook

Nederland

45 procent van de vrouwen in Nederland krijgt te maken met een vorm van geweld. Elke acht dagen wordt in Nederland een vrouw vermoord door haar (ex)partner. Toch is er nog geen onderzoek gedaan naar het aantal meldingen tijdens grote sporttoernooien, zoals het WK, maar het is niet onwaarschijnlijk dat het ook hier toeneemt. “Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zou er onderzoek naar moeten doen. Het past heel goed binnen het Nationaal Actieprogramma grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld van Mariëtte Hamer”, zegt Marije.

Iemand die weet hoe het er thuis aan toe kan gaan tijdens grote evenementen, is ondernemer Olcay Gulsen. Zij is opgegroeid in een gezin met huiselijk geweld. “Impactvolle gebeurtenissen, zoals grote sportevenementen, kunnen leiden tot gedragsverandering. Dit weet ik uit mijn eigen jeugd. Als er drank- en drugmisbruik is, zijn vrouwen vaak de klos. Een advocatenbureau uit Engeland zag een verbazingwekkende stijging van 80 procent Google-zoekopdrachten met het onderwerp huiselijk geweld tussen 30 juni en 30 juli 2021, de periode die overeenkomt met het laatste EK. Een schokkende bijwerking van het gezellige gehos”, vertelt ze.

'Soms begint intiem terreur niet met verbaal of fysiek geweld, maar met een biertje'Lees ook

Cijfers

Het is in Nederland moeilijk om een goed overzicht te krijgen van het aantal meldingen van huiselijk geweld van een specifieke periode. “Op landelijk niveau zijn bij Veilig Thuis geen gegevens bekend rondom het veranderen van het aantal meldingen van huiselijk geweld rondom voetbalkampioenschappen. Wij hebben alleen zicht op halfjaarcijfers”, laat Veilig Thuis weten.

Olcay is als ervaringsdeskundige in de cijfers in andere landen gedoken. “Ik was geshockeerd dat veel landen het over incidentele stijgende cijfers hebben, behalve in Nederland. En dat terwijl in Nederland een veel hoger percentage is van huiselijk geweld dan in omringende landen, dus ik vraag me af waarom er geen beleid over is. Gek dat we er in Nederland met geen woord over reppen, terwijl we al jaren weten dat meer dan 1 miljoen vrouwen van 16 jaar of ouder hiermee te maken hebben gehad. We zouden met deze schokkende statistieken toch moeten weten dat het geen incidenten zijn en dat we juist proactief moeten handelen. Door meer educatie kunnen we elkaar oproepen erop te letten. De komende maanden gaan we hossen, maar er is ook een keerzijde van de vreugde. Zolang Oranje wint, hossen de fans vrolijk door. Maar vrouwen zijn onveilig als Oranje verliest.”

Dít kunnen kappers doen bij vermoedens van huiselijk geweld: 'We zijn geen hulpverleners, maar kunnen wel helpen'Lees ook

Dat is iets waar Marije zich ook druk over maakt. “Er moeten veel betere systemen en datacollectie komen. Veilig Thuis is al onderbezet. Nu moeten slachtoffers weleens een half jaar wachten op behandeling van een zaak. Als ze dan ook specifiek voor een periode het aantal meldingen moeten bijhouden, kan dat simpelweg niet. Je zou veel betere dataverzamelaars moeten hebben die de verschillende bronnen ook bij elkaar brengen.

De ene vrouw gaat naar de politie, de ander naar het Centrum Seksueel Geweld en weer een ander naar Veilig Thuis. Een goed beeld van alle meldingen is er niet. Het zou al heel mooi zijn als dat er wél is, zodat we veel betere inzichten kunnen krijgen. En inzichten kunnen zorgen voor het bewegen van de politiek.”

Huiselijk geweld is laatste prioriteit van overheidsinstanties: 'Gebrek aan capaciteit'Lees ook

Educatie

Om de voorlichting, de preventiemiddelen en betere zorg te realiseren, is het hard nodig geld vrij te maken, benadrukt Marije: “Waar we heen moeten is dat ieder slachtoffer een melding kan maken en de juiste hulp kan krijgen. Dat is nu niet op orde. Als we echt iets willen doen, moeten we mannen en jongens erbij betrekken. Het overgrote deel van de daders is man en komt uit alle rangen en standen van de samenleving. Als die niet betrokken worden en veranderen, dan blijft het dweilen met de kraan open.”

“Mannelijke politici zouden zich erover moeten uitspreken dat ze faliekant achter de strijd tegen geweld tegen vrouwen staan”, zegt Marije. “Ze zouden alle mannen moeten omroepen om medestander te zijn en te zorgen dat ze hélpen het probleem op te lossen in plaats van het probleem te zíjn.”

Orange the World

UN Women organiseert jaarlijks de wereldwijde Orange the World-campagne die plaatsvindt op 25 november, de internationale dag tegen geweld tegen vrouwen. Dit jaar focust het thema op het betrekken van mannen en jongens als medestanders. “We baseren het thema op een onderzoek van Ipsos dat het overgrote merendeel van mannen wíl ingrijpen en medestander wil zijn, maar dat 6 op de 10 daarvan toch niks doet omdat hij niet weet wat hij moet doen. Ook blijkt dat ze elkaar niet durven aan te spreken en dat mannen meer dan vrouwen eerst afwachten wat andere mannen doen. Mannen hebben meer last van groepsdruk.”

“Heb je het idee dat er in je vriendenkring of familie een geval is van huiselijk geweld, dan zou het heel fijn zijn als juist mannen zich uitspreken en mannen van wie ze het vermoeden bevragen. Er ligt een duidelijke taak voor mannen.”

Marije wijst op ikbenmedestander.nl. “Daar kun je de belofte tekenen, waarbij je onder andere belooft dat je ingrijpt als je ziet dat vrouwen met geweld te maken hebben. We sturen informatie hoe mensen actief omstander kunnen zijn. Je hoeft er niet met gebalde vuisten tussen te gaan staan, maar als je bijvoorbeeld ziet dat een vrouw lastig wordt gevallen in het ov, vraag dan hoe laat het is. Dan heb je de situatie doorbroken en de aandacht verlegd.”

De cijfers van geweld tegen vrouwen in Nederland zijn om te huilen: 'Verbijsterend dat we het nog steeds niet serieus nemen'Lees ook

Meld het

Een klein percentage vrouwen meldt het wanneer ze slachtoffer zijn van (huiselijk) geweld. “Vrouwen hebben allerlei redenen, zoals angst of schaamte, om het niet te (durven) melden”, vertelt Marije.

Zowel Olcay als Marije benadrukken het belang toch een melding te maken van iedere vorm van geweld. “Je kunt het op allerlei manieren doen, er zijn wel zestig meldpunten in Nederland. En je kunt alles melden, ook straatintimidatie. Als jij niet wil dat er verder actie wordt ondernomen, is dat ook oké. Maar een melding verschijnt wel in de cijfers en dat helpt om politieke aandacht te krijgen. Als je het meldt, voelen gemeentes zich geroepen om wat te gaan doen. Zorg dat de omvang van dit probleem helder wordt.”

Olcay adviseert: “Meld het bij de politie en bel het nummer van Veilig Thuis.
Neem iemand in vertrouwen. Lucht je hart. En wees niet bang dat er geoordeeld wordt. Je hebt iemand nodig om tegenaan te leunen. Ook voor de omgeving: wacht niet af en grijp in. Je moet je nóóit omdraaien voor geweld richting andere mensen. Deëscaleer, leid af, bel de politie. Vang een slachtoffer op. Aangezien we als Nederlandse burgers allemaal verantwoordelijkheid voor elkaar dragen, hoop ik dat we zelf een extra oogje in het zeil houden. Let op jezelf en elkaar. Dat klinkt als een gekke tekst voor een voetbaltoernooi, bedacht voor volksvermaak. Maar de cijfers liegen niet.”

Voel je je onveilig in je eigen huis of heb je het gevoel dat iemand in je omgeving in een onveilige situatie verkeert? Je kunt Veilig Thuis 24/7 bellen op 0800 2000 voor advies of om een melding te maken. Ook kun je hen anoniem chatten. Heb je te maken met direct gevaar, bel dan 112.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

App EviSafe signaleert huiselijk geweld: 'Je wordt gezien, ook als het achter de voordeur gebeurt'Lees ook