‘We accepteren geen grensoverschrijdend, plakkerig en dominant gedrag meer’

WIE HEEFT ER EIND VORIG JAAR NIET MINSTENS TWINTIG KEER naar de YouTube-aflevering van Chicken Shop Date gekeken, waarin acteur Andrew Garfield en comédienne Amelia Dimoldenberg elkaar compleet van hun stuk brengen? Ik wel, samen met zo’n 11 miljoen andere geobsedeerde kijkers. De plagerige provocaties, de peilende blikken, die glimlach rond Garfields lippen … Wie geen rode wangen kreeg van de elektriciteit tussen die twee, heeft ijswater door zijn aderen stromen. Het was spannend, grappig, intiem en lichtvoetig. Een schoolvoorbeeld van goed flirten. Niet voor niets vond zo ongeveer elk online en offline medium het de moeite waard om de elf minuten en veertig seconden durende flirtation tot in detail te analyseren. Misschien verklaart die collectieve obsessie voor de interactie tussen twee mensen – die we niet eens kennen – wel iets groters: dat we en masse zelf verlangen naar een bloedspannende tête-à-tête.
Flirten lijkt een zeldzaamheid aan het worden en het vraagt geen buitengewoon lenig denkwerk om te snappen waarom. Noem het een perfect storm van ­onvoorziene gebeurtenissen en maatschappelijke bewegingen. Eerst was er de coronatijd, met lockdowns en de instructie om elkaar vooral zo veel mogelijk uit de weg gaan. Dan zijn er de schermen waar we steeds meer tijd op doorbrengen. Onze sociale voelsprieten verschrompelen ervan en we kijken nauwelijks nog echt naar mensen. Dus ook niet naar innemende, aantrekkelijke, spannende mensen. Waar geen contact is, ontstaat ook geen chemie. Tot slot zijn er de naweeën van de #metoo-beweging, waardoor veel mannen niet meer goed weten wat wel en niet mag, kan of gewenst is. En zo verschoof flirten in pakweg een decennium van de categorie ‘ja graag’ naar ‘doe maar niet’.

Ja, de tijden zijn veranderd. Goddank hebben we geleerd om onderscheid te maken tussen flirten en grensoverschrijdend gedrag. Maar de #metoo-beweging heeft nooit als doel gehad flirten af te schaffen – het heeft wél de schijnwerpers gezet op wat een als flirten vermomd ontluisterend gebrek aan fatsoen was. Een hoognodige wake-upcall. We kunnen inmiddels bijvoorbeeld niet meer met dezelfde zwijmelende blik kijken naar romcoms van rond de jaarwisseling, zonder ons van de ontstane dubbele lading bewust te zijn. Neem The Notebook, waarin personage Noah zichzelf van een reuzenrad wil laten vallen als Allie geen interesse in hem heeft. Nogal toxic. Tegen wie dat verschil níét ziet en het verschil tussen wederzijdse nieuwsgierigheid en opdringerig eenrichtingsverkeer nog steeds niet wil begrijpen, zeggen wij: blijf dan liever even mopperen vanaf de reservebank.

SPEEKSEL IN JE OORSCHELP
Maar het zijn niet alleen de expliciete viezeriken die van hun à propos zijn gebracht. Zoals die goede vriend, die schuchter toegeeft bijna nooit meer te flirten. “Ik durf op borrels van mijn werk niet eens tussen vrouwelijke collega’s te gaan staan. Voor je het weet zitten ze bij personeelszaken omdat ze je als creepy hebben ervaren.” Och toch.
Nou heren, we hebben nieuws: natuurlijk mag je nog steeds bij ons in de buurt staan. Je mag zelfs nog heel veel meer. Voor de duidelijkheid: we willen wél flirten. Alleen, op onze voorwaarden. Dus accepteren we geen grensoverschrijdend, plakkerig en dominant gedrag meer. En nee, dat is geen verpreutsing. Want vrouwen (en mannen!) zijn nog steeds te porren voor spel en spanning. Maar als een flirtpoging met neonletters ondertiteld wordt met ‘Ik wil seks’, dan hoeven we het niet langer een flirt te noemen.
Iedere vrouw heeft wel ervaringen met mannen die probeerden te flirten maar de plank daarbij finaal missloegen. Als ik een balletje opgooi bij vriendinnen, wordt de ene na de andere drammerige, kleffe en ronduit grove poging opgedist. Het speeksel in je oorschelp voelen spetteren terwijl iemand naast je staat en zegt dat je ‘best wel lekkere tieten hebt’. Die collega die na werktijd overbodige berichten appt: ‘Drukke dag gehad. Ik lig in bed, jij?’ Op straat nageroepen worden en vervolgens uitgescholden, omdat je niet dankbaar genoeg glimlacht. Dáár zijn we klaar mee.
Goed flirten heeft niets te maken met veroveren, jagen, macht uitoefenen, manipuleren, toe-eigenen. Een goede flirt hoeft nergens toe te leiden, het mag vrijblijvend zijn. Het is een ontspannen uitwisseling, waarin je laat merken dat je iemand interessant vindt en je nagaat of die ander jou ook aantrekkelijk vindt. Subtiel, ongedwongen, in het moment.
Dat onverwachte, speelse contact waarbij je tot in je tenen voelt dat je gezien wordt – heerlijk is het. Strak uitgevoerde flirts, ik koester ze. Zoals die man die na wat uitgewisselde blikken, voor een boekwinkel vroeg of ik samen met hem koffie wilde halen. Zijn hand door zijn krullen, het net gekochte boek in bruin papier onder zijn arm, die blik met een mengeling van verbazing en plezier om zijn eigen lef … Oef. Of die avond dansen in het maanlicht op een festival, met een mij ­volstrekt onbekende, ontzettend sexy man. Terwijl we grapjes in elkaars oor ­riepen en onze vingers losjes in elkaar haakten. Beide keren kwam er geen stomende seks van. Er werden geen telefoonnummers ­uitgewisseld. Onze wegen gingen net zo eenvoudig uiteen als ze samenkwamen. Er was alleen maar lol en lichtheid – en dat maakte de flirt perfect.

OPGEZWOLLEN ALFA’S
Maar flirten is niet alleen een kwestie van mogen, willen of durven. Het is ook een kwestie van kunnen. En daar schort het in de praktijk helaas weleens aan. Het is misschien ontluisterend nieuws, zeker voor de opgezwollen alfa’s, maar we blijken er collectief niet zo goed in. Onderzoek uit 2015 wees uit dat maar een kwart van alle mensen het doorheeft als er met hem of haar geflirt wordt. Een op de vier. Dat is aan de ene kant geruststellend: het kan zomaar zijn dat jouw geliefde geen idee heeft met welke de intenties die knappe moeder op zaterdag zijn matige coachkwaliteiten staat te bejubelen langs het sportveld. Aan de andere kant: jouw geraffineerde hair toss die zo Baywatch voelt, mist dus drie op de vier keer ook volledig z’n doel.
Vrouwen zijn vaak zelfs nóg iets slechter in het juist aanvoelen van flirterig gedrag. Slechts twintig procent registreert het wanneer een man gericht contact zoekt. Wat ook niet helpt, is dat flirtende mannen de interesse van vrouwen chronisch overschatten – aldus onderzoek. Ze interpreteren een neutrale, vriendelijke reactie van een vrouw als romantische of zelfs seksuele interesse. Appeltje-eitje, maar niet heus. Vrouwen daarentegen onderschatten flirtintenties van mannen stelselmatig. De friend zone bestaat echt, die mismatch tussen intentie en beleving. Vrouwen zien oogcontact of een glimlach als ­algemene sociale interactie. Stel je die dynamiek nu even voor in een volle kroeg of op de werkvloer. Zij, zich niet bewust van wat er op haar afkomt. Hij, in de vijfde ­versnelling. Een flirtclusterfuck in the making.

OMDRAAIEN EN AFTAAIEN
Onnodig, want het is niet héél ingewikkeld om op te merken wanneer vrouwen geen interesse hebben – en dan ga ik er voor mijn eigen zielenrust vanuit dat ‘nee zeggen’ niet eens meer genoemd hoeft te worden. Je kunt concluderen dat vrouwen niet van aandacht gediend zijn als ze zich van een man wegdraaien, niet teruglachen of ongemakkelijk lachen. Als ze doorgaan met hun gesprek met anderen, het gedrag van de betreffende man niet spiegelen, hun lichaam niet naar hem toewenden. Als ze een stap achteruit doen, hun blik laten afdwalen naar de rest van de ruimte (help), niet stoppen met waar ze mee bezig zijn (bellen, eten, lezen). Als ze korte antwoorden geven, geen vraag terug stellen. Een man die op z’n qui-vive is, zal direct weten waar hij aan toe is. En dan? Juist: omdraaien en aftaaien.
En niet mokken dat ‘alles tegenwoordig verboden is’, want er is ­ontzettend veel bekend over wat vrouwen wél prettig en aantrekkelijk vinden en hoe we wél graag willen dat er met ons geflirt wordt. Waar we unaniem weke knieën van krijgen? Met stip op nummer één: authenticiteit. Een machoman is luid, dominant, op zoek naar externe bevestiging – “Eén drankje, doe niet zo flauw” – maar een zelfverzekerde man heeft rust in z’n donder en is aanstekelijk ontspannen en zichzelf. Dat brengt het ­contact meteen in evenwicht. Precies de sfeer waar acteur Andrew ­Garfield zo alom voor geprezen werd. Gooi die standaard openingszinnen weg en toon oprechte aandacht. Kalm, subtiel, aftastend. Een goede flirt gedijt bij gelijkwaardigheid en inlevingsvermogen.
“Ik was op een bruiloft in het buitenland en het viel me op dat een van de mannelijke gasten een paar keer naar me keek en lachte, maar ik zocht er niets achter”, vertelt een vriendin over de voor haar perfecte flirt. “Op het feest was er een gin-tonicbarretje dat je zelf moest bemannen. Later op de avond stond hij ineens naast me, wees naar mijn glas en zei: ‘Oké, ik zie dat jij de enige ander bent hier die snapt hoe je een goede GT maakt. Wij moeten die bar gaan runnen. Ga je mee?’ We hebben tot in de late uurtjes samen achter dat kleine barretje staan mixen en dansen en sjansen. Het was zó grappig en zinderend en licht.”
Chapeau voor deze onbekende man: hij nam initiatief, maar wel luchtig en vrijblijvend. Hij maakte subtiel oogcontact door niet eng te staren, maar af en toe een blik te vangen en weer los te laten – supersexy. En o, de vuistregel voor oogcontact: drie keer raak. Dan is er sprake van wederzijdse interesse. Hij maakte geen oppervlakkige opmerkingen over haar uiterlijk, maar gaf blijk van opmerkzaamheid (‘Je drinkt je gin-tonic met komkommer en peperkorrels’).

Ook de context was in dit geval voorbeeldig: flirten gaat nu eenmaal makkelijker op plekken waar we vrij kunnen bewegen en we weten dat we uit de situatie kunnen stappen zodra we willen. Zoals op een feestje, op een terras of in een supermarkt. En humor, ook al zo aantrekkelijk. Leuk als een man een vrouw laat lachen. Nóg leuker als hij ook om haar grappen lacht.
Het vraagt wel wat lef om te flirten. Het is kwetsbaar om je open te stellen en het risico te lopen op een eventuele afwijzing. Tegelijkertijd is er in zo’n geval niets gebeurd wat het daglicht niet kan verdragen – of een enigszins emotioneel volwassen mens niet kan verwerken. Die spanning, dat aftasten, dat vrijmoedige, da’s precies wat flirten zo lekker maakt. Het is een spel zonder winnaars of verliezers, dat je er even luchtig aan herinnert hoe aantrekkelijk en leuk je bent.

MAAK EEN MOVE
En ja, flirten kan ook prima als je al een relatie hebt. Ik heb nu vijf jaar een relatie en ben geen dag gestopt met flirten. Waarom zou ik? Het vrolijkt me op en maakt ­alledaagse interacties interessant en levendig. Een glimlach, een grap, een plagerige blik: ik zie het als een kleine daad van rebellie tegen een wegkwijnende flirtcultuur. Even ter relativering: de meeste mensen geven aan dat ‘een partner vinden’ helemaal niet de belangrijkste reden is om te flirten. Flirten is niet per definitie romantisch of seksueel geladen. Niet elke man of vrouw die je aandacht geeft, wil je mee naar huis slepen – en in meeste gevallen gebeurt dat ook niet. We flirten vanuit een verlangen naar verbinding en om ons springlevend te voelen. Laten we dat vooral cultiveren.
Dus niet meteen aan de handrem te trekken zodra je een vaste relatie aangaat. Flirten is dé manier om die vonk levend te houden. Zelfs na jaren samen. Als je duidelijke afspraken over grenzen maakt, hoef je er echt niet zo zwaar aan te tillen. Bovendien: flirt natuurlijk vooral met elkáár. Waarom denk je dat al die veertigplusstellen massaal op salsadansen en tantraweekenden gaan? Het vuur is eruit. De meest genoemde reden om een scheiding aan te vragen, is dat mensen ‘op elkaar uitgekeken zijn’, op de voet gevolgd door ‘vreemdgaan’. Beide gaan over het verlies van interesse krijgen of tonen. Interesse als in … flirten? Maak eens een move, gewoon, op een alledaags moment. Vang de blik van je partner boven een tafel met halflege borden en houd die blik iets langer vast. Glimlach plagerig bij je ‘goedemorgen’. Luister met interesse naar elkaars verhalen.
Tot slot: flirten voltrekt zich niet altijd volgens een perfect proces. We zijn niet altijd op ons allerbest en soms wordt het onbedoeld toch onhandig en ongemakkelijk. Een collega vond op een ochtend een bos bloemen op haar bureau, inclusief een kaart met een uitnodiging voor een drankje. Schattig? Misschien. Maar ze kreeg direct jeuk bij het idee van die brallerige klant en zij, in een andere context dan werk. Ze liet hem netjes en privé weten geen interesse te hebben en zette de bloemen in de kantoorvensterbank. Als we écht willen bijdragen aan de comeback van goed flirten, dan hoort daar een beetje vergevingsgezindheid bij. Niet alles wat onwelkom is, verdient meteen hoon of de scherpste ­afwijzing uit je repertoire. Niemand is iemand iets verschuldigd, maar als een flirtpoging kwetsbaar en moedig is, wees dan mild. Leg je grens helder neer en geef de ander de kans om met opgeheven hoofd weg te lopen. En gun jezelf dat uiteraard ook.•

Ik ben aseksueel: ‘Mensen zeggen: ‘Wat zonde.’ Dan denk ik: maar voor wie precies? En waaróm dan?’Lees ook