2. Chadiya Jansen: ‘Wij zijn negen maanden geleden ons zoontje vlak voor de geboorte verloren aan een medische misser. Wat ik echt een don’t vind is tegen anderen in de buurt zeggen dat ze je met rust moeten laten, omdat het te zwaar voor je is. Hoe weet jij dat nou?
Of tranen met tuiten huilen op de crematie en je vervolgens al negen maanden ontlopen, niets willen horen over je baby, verhalen van andere zwangeren proberen te ontwijken en ook geen gedag meer zeggen. In dit soort situaties leer je de mensen om je heen echt kennen.’

3. Kirsten van Wijk-Kortleven: ‘Herkenbaar stuk. Mensen hebben soms geen idee wat ze zeggen. Ik nam/neem het ze niet kwalijk. Voor sommigen is het ook gewoon moeilijk. Ik waardeerde het al als mensen zeiden: “Ik weet echt niet wat ik tegen je moet zeggen, maar ik denk aan je.” Dat is beter dan niks zeggen, doen alsof ze je niet zien of zeggen: “Het is maar beter zo”, ook zo’n erge. En zeg ook niet dat je er voor iemand wil zijn terwijl je het niet waar kan maken.’

4. Bianca Foppen-Hitz: ‘Zo mis ik nog elke dag mijn papa. Al ruim 2,5 jaar. Ik ben pas een jaar aan het rouwen. Mensen vinden het vreemd, maar staat er een tijd voor dan? Ik wilde de eerste tijd sterk zijn voor de anderen om me heen en liet mijn eigen verdriet niet toe. Totdat mijn lichaam zelf zei: het is genoeg, het moet eruit. Nu is mijn vader een dagelijks terugkerend onderwerp waar zowel luchtig als met een traan over gesproken wordt.’

5. Mieke Platjouw: ‘Vraag gewoon hoe het gaat met iemand en luister dan ook echt. Je hoeft niet altijd zoveel te zeggen.’

Lees ook
‘Het komt wel goed’: wat je echt níet (en juist wel) moet zeggen als iemand rouwt

6. Marjolein de Haan: Héél herkenbaar. En daarnaast rouw je niet altijd om een overledene. Mijn vader had hersenbeschadiging na een hartstilstand en is nooit meer de oude geworden. Ook daar kun je om rouwen. En dat tien jaar lang. Dan hoor je opmerkingen als: “Hij is er toch nog?” Ook zo’n dikke don’t. Uiteindelijk is hij ruim twee jaar geleden overleden.’

7. Annette Kraft: ‘Ruim veertig jaar geleden verloor ik mijn kerngezonde, drie maanden oude zoontje door wiegendood. Er zijn twee don’ts die ik nog steeds zo kan oproepen, compleet met het gevoel dat ik erbij had toen me dat gezegd werd: “Nou, gelukkig ben je nog jong dus je kunt nog veel kinderen krijgen”, en een dominee zei: “God heeft daar een bedoeling mee.”‘

8. Miranda Lammers: ‘Ik ergerde me aan de opmerking ‘gelukkig heb je nog kinderen van hem’. Oja? Neem jij ze even een week in je uppie (toen waren de kinderen 2,5 jaar en 7 maanden). Ik heb zeker geen spijt wat betreft mijn kinderen, maar als je ineens alleen bent met zoveel verdriet zit je emmer snel vol.’

9. Nicole Borgman: ‘Het is voor iedereen anders hoe je rouwt. Ikzelf vind het vooral erg moeilijk als iemand zegt: “Gelukkig heeft ze geen pijn gehad en ze is nu op een betere plek.” Ten eerste geloof ik daar niet zo in en ten tweede: oké, ze is snel en onverwacht gegaan maar dat neemt niet weg dat ik geen afscheid heb kunnen nemen. Het is nu een jaar geleden dat mijn moeder onverwachts is gestorven aan een hartaanval en ik heb het er nog elke dag moeilijk mee. We missen haar in alles. En vrienden die ‘ik begrijp het’ zeggen en ondertussen verkeerde opmerkingen maken vind ik lastig. Mijn verdriet is er en blijft dus het komt niet goed en het veranderd niet. Ik mis haar en dat zal ik ook blijven doen.’

10. Bianca van der Wulp: ‘Een heel dorp die niks durfde te vragen en zich omdraaide, tot een buurman vroeg: “Ik weet niet hoe ik het moet vragen, maar hoe gaat het nu met je?” Ik zei: “Dat maakt niet uit, ik ben al blij dat u het vraagt en u zich niet omdraaide.” Ik vergeet nooit meer wat voor gevoel het me gaf dat niemand wat durfde te vragen.’

Lees ook
Waren ze allemaal maar zo: deze grote broer weet hoe hij zijn zusje troost

11. Anneke van der Lee-Grobben: ‘Voor mij staat ‘het komt wel goed’ zeker niet bij de don’ts. Het waren de laatste woorden die ik van mijn vader hoorde op mijn twaalfde en het heeft me vaak geholpen.’

12. Nynke De Vries-Meijer: ‘Helaas herkenbaar. Ik blijk sterk te zijn, nog jong, gelukkig heb ik de kinderen nog, alles komt goed, gelukkig heeft hij echt geleefd. Allemaal opmerkingen die ik dan maar bevestig maar ondertussen…’

13. Riekje Vlasman: ‘Mijn vader overleed een week voor de geboorte van mijn dochter. De opmerking ‘wat jammer dat hij haar niet meer heeft gezien’ vond ik echt zo bizar. Na de derde keer zei ik gewoon: “Nee, je hebt gelijk. Dan was het een stuk minder erg geweest dat hij dood ging.’

14. Ilona Nttf Janssens-krols: ‘Beter zeggen mensen iets ‘doms’ wat recht uit het hart komt dan dat ze niets zeggen en jou of het onderwerp ontwijken. Dat doet pas zeer. Verschillende keren mee gemaakt na de stilgeboorte van onze zoon.’

Lees ook
Man stapt in file op A2 uit de auto om emotionele Saskia (32) te troosten

15. Wiepke Eijkelhof-van Barneveld: ‘Vraag vooral: “Hoe gaat het vandáág?” Gisteren is weer anders dan vandaag of morgen. En luister dan oprecht. En als je even niet weet hoe je moet reageren, zeg het dan gewoon en laat diegene verder praten.’