Veel vrouwen zijn bang om tijdens de geboorte van hun baby uit te scheuren of ingeknipt te worden, toch is de kans dat dit gebeurt vrij groot. Hoe zit dit precies en kun je dit voorkomen?
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
“Bij een eerste bevalling is de kans dat je uitscheurt of ingeknipt wordt tussen de 50 en 70 procent”, legt dr. Akkermans uit. “Scheuren is niet per se een probleem. De huid en het slijmvlies herstellen in de meeste gevallen goed en gaan maar zelden ontsteken. Afhankelijk van hoe uitgebreid de scheur is, moet er gehecht worden. Over het algemeen herstellen de meeste vrouwen zonder restklachten.”
Soms scheuren alleen de huid en het slijmvlies, maar het kan ook zijn dat de spieren scheuren. Een knip gaat altijd door de spieren heen. “Uitgescheurde of ingeknipte spieren herstellen vaak mooi, maar het kan langer last geven of langer duren voordat het hersteld is.”
Het vervelendste is wanneer bij het scheuren ook de kringspier kapotgaat. “Dat willen we het liefst voorkomen. De kringspier is een spier in de anus die ervoor zorgt dat ontlasting en windjes binnenblijven. Deze spier herstelt minder makkelijk vanzelf. Als-ie ernstig beschadigd raakt, kan dit leiden tot incontinentie.”
Als dat gebeurt, is het belangrijk dat dit zo snel mogelijk goed hersteld wordt. “In het verleden werd de diagnose soms gemist, maar hoe sneller een beschadigde kringspier gerepareerd wordt, hoe beter het herstel is. Als dit op de dag van de bevalling gebeurt, is de kans op incontinentieklachten veel kleiner dan wanneer je er weken, maanden of zelfs jaren later achter komt.”
In de jaren zeventig en tachtig knipten veel gynaecologen en verloskundigen standaard in bij de geboorte van een eerste kind. “Er werd gedacht dat de kans op een kringspierscheur zo verlaagd werd, maar inmiddels weten we dat het zo niet werkt. Inknippen zorgt niet voor een duidelijke risicoverlaging, tenzij de kringspier tijdens een eerdere bevalling al beschadigd is geraakt of wanneer een vacuümverlossing nodig is. Dan kan inknippen een belangrijk advies zijn.”
Hoe vaak vrouwen precies uitscheuren en ingeknipt worden, kan dr. Akkermans niet precies zeggen. “De cijfers tussen instellingen en regio’s wisselen. We zien wel dat eerstelijnsverloskundigen veel minder vaak een knip zetten dan zorgverleners in het ziekenhuis, maar dat komt ook omdat we in het ziekenhuis meer kunstverlossingen en hoogrisicobevallingen doen. De knip kan een belangrijk instrument zijn om een bevalling te bespoedigen wanneer een baby de bevalling niet meer trekt.”
Hoe zit het met seks tijdens de zwangerschap? Gynaecoloog Joost Akkermans geeft antwoord
Niemand kan voorspellen of je uitscheurt of ingeknipt moet worden of niet. “Sommigen hebben flexibel weefsel, anderen broos. Daarnaast is de kans op uitscheuren groter als het laatste stukje van de bevalling snel en ongecontroleerd gaat.”
Ben je bang om uit te scheuren? Dan ben je misschien begonnen met zoeken naar manieren om dit te voorkomen. “Je kunt je perineum in de weken voor de bevalling masseren. Dit vermindert het risico op een ernstige scheur of kringspierschade niet. Wel kan het zorgen voor minder pijn. Het kost geen geld en weinig moeite, dus je zou dit kunnen proberen.”
Volgens dr. Akkermans zijn er ook onderzoeken die aantonen dat het kan helpen om een warm kompres, zoals een washand, tegen de huid van het perineum te houden tijdens het laatste deel van de bevalling. “Dit zou voornamelijk aankomen op de zorgverlener.” Maar er is geen eenduidig oordeel over de methode. “Het zou de kans op kringspierschade verkleinen.”
In Scandinavië is een techniek ontwikkeld waarbij het hoofdje in de laatste fase van de bevalling tegengehouden wordt, waardoor het perineum ontlast wordt. “Uit Scandinavische onderzoeken lijkt dit tot minder ernstige scheuren te leiden. In Engeland hebben ze dit onderzoek proberen na te bootsen, maar komt deze uitkomst minder duidelijk naar voren. Het laatste woord is hier nog niet over gezegd.”
Scheuren kun je niet voorkomen, een knip wel. “We hebben altijd toestemming nodig van de zwangere, anders doen we het niet. Het is daarom belangrijk om te weten waarom we hier soms voor kiezen en wat de voordelen en nadelen zijn, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken. Verreweg de meeste vrouwen tonen begrip en gaan akkoord als ik uitleg heb gegeven. Ik zeg altijd: ik wil ook geen knip zetten, want dan moet ik hechten. Een flauw grapje natuurlijk, maar ik heb deze interventie liever niet nodig.”
Dr. Akkermans benadrukt: “Iedereen is verschillend. Sommige vrouwen scheuren niet uit, door geluk of goede genen, anderen wel. Dit heeft met name te maken met de omstandigheden: een baby met een groot hoofdje, een kort perineum of een snelle bevalling. Dan loop je meer risico.” Ben je bang voor wat je mogelijk te wachten staat? “Dan is het belangrijk om dit van tevoren te bespreken met je verloskundige of gynaecoloog.”
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoog-complexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Gynaecoloog Joost Akkermans ontwikkelde app voor betere geboortezorg: ‘Desinformatie kan tot gevaarlijke situaties leiden’
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun dreumes en twee katten.
