Als je op of na je 35ste zwanger raakt, ben je, zoals dat in de medische wereld wordt genoemd, ‘zwanger op latere leeftijd’. Dat komt omdat de risico’s in de zwangerschap toenemen naarmate je ouder wordt. Maar hoe zit dat precies?
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
We krijgen op steeds latere leeftijd kinderen, áls we er al aan beginnen. “Bijna een derde van de kinderen die geboren wordt, heeft een moeder van 35 jaar of ouder”, vertelt dr. Akkermans. “Dat percentage lag in 2000 nog een stuk lager.” Daarmee nemen ook de risico’s toe. “Bij vrouwen van 25 tot 30 jaar is het risico op een miskraam 10 procent. Bij 35 jaar is dit ongeveer 17 procent, bij 40 jaar 33 procent en bij 45 jaar 50 procent. Dat is iets waar je rekening mee moet houden.”
Daarnaast neemt de kans op chromosomale afwijkingen toe. “Deze zijn gerelateerd aan de kwaliteit van de eicellen. Eicellen worden niet nieuw aangemaakt. Je wordt geboren met de eicellen die je hebt. Die worden dus elk jaar ouder en dat kan leiden tot een chromosomale afwijking. Het meest bekende voorbeeld is het syndroom van Down. Op je 25e is de kans dat een kindje met het syndroom van Down wordt geboren 1 op 1.300, rond je 35e is dat 1 op 350 en rond je 40e al 1 op de 85. Dat risico neemt dus snel toe.”
Een ander belangrijk risico heeft niet zozeer met de baby te maken, maar met de zwangerschap zelf. “Hoe ouder je bent, hoe hoger het risico op hoge bloeddrukaandoeningen in de zwangerschap. Waarschijnlijk heeft dat te maken met veroudering van de bloedvaten. Als de flexibiliteit van het lichaam minder groot is, is het moeilijker om de lichamelijke stress van de zwangerschap te verdragen en dat kan zorgen voor, bijvoorbeeld, hoge bloeddrukproblemen. Ook is er een groter risico op zwangerschapsdiabetes.”
Maar, benadrukt dr. Akkermans: “Leeftijd is geen garantie voor problemen. Er zijn heel veel andere factoren die een rol spelen. Hoe gezonder je leeft, hoe groter de kans is dat je goed door je zwangerschap heen komt. Er zijn zwangeren van 40 die drie keer per week sporten en gezond eten, waardoor zij een lager risico hebben op zwangerschapsdiabetes en bloeddrukproblemen dan iemand van 30 met een relatief ongezonde levensstijl. Het is een samenspel. De kans op complicaties is kleiner met een gezonde levensstijl, maar zeker niet nul.” Het belangrijkste is volgens de gynaecoloog om gezond te leven voordat je zwanger wordt. “De adviezen voor een 40-jarige zijn daarin niet anders dan voor een 30-jarige.”
“Ik zie weleens mensen van 45 die heel graag zwanger willen worden. Je kunt dan een preconceptioneel adviesgesprek aanvragen. Daarin kun je met je zorgverlener bespreken hoe je dit het beste aanpakt. Op deze leeftijd werkt de tijd tegen je. Je kunt dan vaak beter meteen beginnen met proberen in plaats van eerst de omstandigheden zo goed mogelijk te maken, want je kansen op een zwangerschap nemen ook af.”
Ben je 40 jaar of ouder en zwanger? Dan zal de gynaecoloog of verloskundige soms de mogelijkheid bespreken om de bevalling eerder in te leiden, ook als alles goed lijkt te gaan. “Ook dat heeft ermee te maken dat de risico’s oplopen, bijvoorbeeld op doodgeboorte. De absolute risico’s hierop zijn heel klein, maar het is wel verdubbeld. De bevalling inleiden net voor de uitgerekende datum verlaagt dit risico. Maar om één doodgeboorte te voorkomen, moeten we wel 550 bevallingen inleiden. Volgens de Nederlandse richtlijn over inleiding moeten we dit dus altijd goed bespreken. We hebben het over de voors en tegens en maken vervolgens samen een beslissing. Er is hierbij geen goed of fout, maar het gaat vooral om een goed afgewogen keuze.”
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoogcomplexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Is een thuisbevalling onveiliger dan een ziekenhuisbevalling? Gynaecoloog Joost Akkermans geeft antwoord
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun dreumes en twee katten.
