Gynaecologen en verloskundigen kunnen er tijdens een bevalling in het ziekenhuis voor kiezen om de hartslag van de baby en de activiteit van de weeën te monitoren met een hartfilmpje. Maar wat houdt dat precies in en heeft dit invloed op het verloop van de bevalling?
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
“CTG is de afkorting van cardiotocogram, dit wordt ook wel een hartfilmpje genoemd”, aldus dr. Akkermans. “Hiermee kijken we naar de hartslag: cardio, en de activiteit van de baarmoeder: toco. We meten de polsslag van het kindje en de frequentie van de weeën; de kracht van de weeën kunnen we hier niet goed mee beoordelen.”
Dr. Akkermans legt uit dat het hartfilmpje een zogenoemde screeningstest is: een medisch onderzoek om een ziekte of aandoening te detecteren bij mensen die nog geen klachten of symptomen hebben. “Het uitstrijkje van de baarmoeder om baarmoederhalskanker op te sporen is daar ook een voorbeeld van. Wat kenmerkend is voor dit soort onderzoeken in het ziekenhuis, is dat de uitslag nooit 100 procent betrouwbaar is. Ziet het hartfilmpje er goed uit? Dan is het heel waarschijnlijk dat het goed gaat met het kindje. Is het hartfilmpje afwijkend? Dan is er mogelijk wat aan de hand, maar dat hoeft niet zo te zijn.”
Het is daarom belangrijk om het hartfilmpje op de juiste momenten in te zetten. “We weten dat de inzet van een CTG-scan bij laagrisicobevallingen, die in Nederland meestal worden begeleid door de eigen verloskundige, zorgt voor meer keizersnedes en kunstverlossingen zonder dat het tot betere uitkomsten leidt. Tussen de weeën door met een doppler naar het hartje luisteren om afwijkingen te vinden is net zo veilig en zorgt er niet voor dat er meer interventies worden gedaan.”
Bij hoogrisicobevallingen is het volgens de gynaecoloog wel een nuttig instrument. “Bijvoorbeeld wanneer het kindje te klein is, er sprake is van een meerling, de baby in het vruchtwater heeft gepoept, er een ruggenprik is gezet, oxytocine wordt gebruikt of de zwangere suikerziekte, een hoge bloeddruk of overgewicht heeft. Door continue monitoring kan er dan een betere inschatting gemaakt worden.”
Of het hartfilmpje een goed instrument is bij jouw bevalling, hangt dus af van de omstandigheden. “Een CTG is een meetinstrument waarbij de waarde erg afhangt van hoe je het gebruikt en beoordeelt. De context is hierbij heel belangrijk. Als artsen in Amerika het niet vertrouwen, doen ze veel sneller een keizersnede. In Nederland kijken we eerst verder. We proberen keizersnedes zoveel mogelijk te voorkomen, omdat die niet zonder risico zijn. We kunnen bijvoorbeeld bij een afwijkend CTG een beetje bloed afnemen van het hoofdje van de baby en op die manier kijken hoeveel reserves het nog heeft.”
Dr. Akkermans ziet dat sommige vrouwen liever geen CTG-scan willen. “Dat heeft er voornamelijk mee te maken dat ze niet willen dat hun bewegingsvrijheid wordt ingeperkt. Veel ziekenhuizen bieden daarom tegenwoordig een draadloze CTG aan. Daarmee kun je alle houdingen aannemen, in bad en onder de douche. Ook ziet men vaak op tegen de schedelelektrode. daarmee kun je de hartslag betrouwbaarder meten, maar er wordt wel een dun metalen draadje in de hoofdhuid van het kindje geplaatst. Dat is natuurlijk niet niks en gebruiken we alleen wanneer het echt niet anders lukt.” De meeste mensen willen gewoon een veilige bevalling en als je ze uitlegt waarom een hartfilmpje belangrijk is, hebben ze daar vaak geen enkel probleem mee.”
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Hoeveel keuzevrijheid heb je als het gaat over jouw bevalling? Gynaecoloog Joost Akkermans geeft antwoord
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun dreumes en twee katten.
