Morgen begin ik. echt.
tekst Carolien Spaans

Mooi concept hoor, goede voornemens. Maar waarom werken ze nou nooit?
ZO, DE KOP IS ERAF, 2024 IS OFFICIEEL GESTART EN HET VERSCHIL MET VORIG JAAR BLIJKT VOORALSNOG TELEURSTELLEND KLEIN.
Dat is eigenlijk altijd de conclusie, net als de traditie om in deze weken de status van De Goede Voornemens te bezien. Je kunt de mens in dat licht onderverdelen in drie groepen:
1. Zij die het jaar zijn begonnen met een goed voornemen, het ogenschijnlijk volhouden en dat ook de hele dag roepen (‘Nee hoor, ik dénk niet eens meer aan alcohol, heerlijk’) – ook als niemand ernaar vraagt. Heel irritant, maar dat komt omdat ze tot het selecte gezelschap behoren dat wél een ruggengraat heeft en dat wekt nu eenmaal jaloezie. Ga vooral zo door, de rest is behalve jaloers ook trots, maar het succes van de daken schreeuwen is voor hen erg confronterend (zie nummer 3), dus leden van groep 1: hou ’t alsjeblieft een beetje binnen de perken.
2. Mensen zónder goede voornemens. Bijvoorbeeld omdat ze perfect zijn, of ervoor kiezen hun zwakke plek op een ander af te schuiven (‘Als jij vindt dat ik jou te weinig bel, betekent dat niet dat ik een slechte vriendin ben, het geeft aan dat jíj te veel aandacht nodig hebt’). Of omdat ze uit ervaring weten dat zoiets als ‘een frisse start in het nieuwe jaar’ een nagenoeg kansloze missie is (zie wederom groep nummer 3).
3. En dan is er nog de groep die nu even een héél stevige knuffel nodig heeft. Namelijk: de gesneuvelden. Je herkent ze aan een boos gezicht, ze zijn vaak opvallend stil (schaamte, o de schaamte) en verdwijnen een paar keer per dag van de radar omdat ze stiekem moeten paffen, snaaien of huilen. Hun blik is dof, de teleurstelling groot, je zíét ze denken: ik ben een loser, een lul, een natte krant of iets anders uit het zelfhaatspectrum.
‘VAN DIE PERFECTE
MENSEN DIE
TEVREDEN ZIJN
MET ÉÉN
KOEKJE BIJ DE
THEE: BLÈGH’
Dit artikel is bedoeld voor iedereen in groep 3. Niet alleen omdat zij met verreweg de meesten zijn – van de tachtig procent die het jaar met een goed voornemen start, haalt maar een handjevol de finish – maar omdat ik hier zelf ook toe behoor. Ik rook en probeer al zo’n twintig jaar te stoppen. Alles geprobeerd, moedeloos makend, diep verdriet. Dus ik snap jullie vreetmonsters, sporthaters, rookmachines en zuipschuiten of wat je makke ook is, en heb de afgelopen weken ons probleem proberen te analyseren. Daarbij helpt deze tijdlijn, overigens ook informatief voor de perfecte mensen zonder verslavingsgen. U kent ze wel, ze eten één koekje bij de thee en zijn dan tevreden. Blègh.
Goed, daar gaan we.
FASE 1: HET MEESTERPLAN Een paar keer per jaar word je knettergek van je ge-…… [vul hier je slechte gewoonte in]. Het zelfvertrouwen keldert, in de borstkas ontvlamt razernij richting de eigen ik. Dan opeens het besef dat er een specifieke dag nadert, zoals een maandag, de eerste van de maand of 1 januari. Hét moment voor een omslag, een heus ankerpunt. Treurnis maakt plaats voor hoop, plannen worden gesmeed, het gebutste zelfbeeld verdwijnt. In de spiegel staat opeens een soldaat, een strijder! Met een missie! Overmand door trots en opluchting meld je je goede voornemen aan iedereen, dus ook willekeurig winkelpersoneel, een sollicitant en iedereen in de buurtapp.
FASE 2: HET AFSCHEID De laatste dag of avond voor je nieuwe leven begint, mag je van jezelf nog één keer maximaal genieten. en dat doe je, alles komt immers goed. Dus bam, dat hele pakje sigaretten mag op en rats, daar staan je tandafdrukken in de snoeplade en bats, die fles witte wijn steekt verticaal in je bakkes. Wat je zwakke plek ook is: nú mag-ie gevierd worden. Met een hart vol hoop en een misselijke maag (zéven oliebollen, really?) ga je slapen.
FASE 3: IK KAN DIT De eerste twee, drie, tien dagen zijn een hel. Weten we allemaal. Maar trots en discipline overheersen. Spierpijn? Lekker! Ontwenningsverschijnselen? Wrrraahhhh! Er is applaus langs de zijlijn – ‘goed hoor’ – en als even niemand voor je juicht, ben je je eigen cheerleader: ‘ik kan dit. Ik ben sterk. Ik ben geweldig.’ De mensen die dit niet alleen denken maar ook hardop zeggen, krijgen geïrriteerde blikken toegeworpen maar dat is dus omdat ze jaloers zijn. Jammer dan, lekker de kin omhoog en verder schreeuwen. Verwacht wel dat ze jou straks, in fase 5, achter je rug (of in je gezicht, als het echt goede vrienden zijn) hard zullen uitlachen.
FASE 4: DE DEPRESSIE In week twee of drie (in slechte gevallen dág twee of drie) treedt de uitputting op. Cheerleaden is vermoeiend, optimistisch blijven ook en bovendien leiden de meeste mensen een redelijk saai leven, waar nu het laatste lolletje uit is gesloopt. De confetti is niet alleen neergedwarreld, maar begint te veranderen in klamme pulp. Je enorme inzet weegt niet op tegen de beloning en een grote somberte daalt neder. Het leven heeft geen zin zonder wijn, toetje of peuk, van sporten word je hartstikke moe en de economie stagneert volledig zonder jouw impulsaankopen. En verdomd, daar is hulp, namelijk de stem in je hoofd die fluistert dat je je vast veel beter voelt als je nou gewoon één keertje smokkelt. Eén trekje, één glaasje, één koekje, één blouse en dan gewoon weer verder met dat voornemen. Kan heus wel, voor nu is het belangrijk dat je je even beter voelt.
FASE 5: ALLE REMMEN LOS Dat ene keertje smokkelen leidt de volgende dag tot een gigantische eenpersoonsorgie met je afgezworen liefde. Daarna diepe schuldgevoelens, die je het beste kunt bevechten met een nieuw bacchanaal. Deze cyclus duurt een aantal dagen, het sprankje hoop dat je tussendoor hebt – dit is de laatste keer, hierna ga ik weer verder met mijn meesterplan – verwatert. Na drie, vier terugvallen: wakker worden en beseffen dat je definitief hebt gefaald. Dit zo lang mogelijk verborgen houden voor de omgeving. Eerst toegeven aan jezelf (natte krant, lul, enzovoorts), dan pas aan anderen. Hoon ondergaan. Een hele tijd veel zelfhaat. Er moet iets gebeuren. Hé, er nadert een speciale datum! wat als …? Ja, en dan lukt het wel! terug naar fase 1.
‘JE ZÍÉT DE
GESNEUVELDEN
DENKEN: IK BEN
EEN LOSER, EEN
NATTE KRANT’
Zoiets.
Hoewel het verloop dus compleet voorspelbaar is, is er een aantal redenen waarom goede voornemens bijna altijd gedoemd zijn te mislukken. Laten we eerst even stilstaan bij die speciale data. Ja, ze markeren een duidelijke voor en na. Maar dat koppelen aan stoppen met iets waaraan je verknocht bent, is natuurlijk complete waanzin. Nieuwjaarsdag is het meest domme moment denkbaar om het roer om te gooien. Want ook als je niet zuipend en snuivend op een bonk-bonk-bonk feest hebt gestaan, zijn er weinig dagen zo tergend als 1 januari. Bezoek aan/van (schoon)familie, toch die klamme oliebol opwarmen want brak, misschien wel een missend oog of een verminkte vinger, nabevende huisdieren kalmeren – nee hoor, beroerde timing. Dat geldt ook voor alle maandagen, vreselijk na het weekend. Het weekend zelf is geen goed idee, veel te leuk om op te offeren en dat geldt eveneens voor de dinsdag (eerst even bijkomen van maandag), woensdag (geen idee waarom, maar toch), donderdag (ja doei, het is bijna weekend) en vrijdag (het ís weekend, whoop whoop toastjes met kaas!).
Er is, kortom, nooit een goed moment voor een goed voornemen. Ja, ’s nachts, als je in bed ligt te piekeren over je tekortkomingen en daarvan in paniek raakt. Dat is het heilige uurtje. Ik ben zelf meer dan eens naar beneden gerend om al mijn sigaretten doormidden te breken en daarna te overgieten met ketchup of iets anders definitiefs, en daarna huilend van opluchting weer naar boven te gaan. Gered, ik ga niet dood, mijn kind zal opgroeien met een moeder, onthoud deze paniek van zojuist, welterusten en op naar een nieuwe morgen. Goddank woon ik om de hoek van een tankstation, want niks nachtelijks houdt stand in het daglicht. Dus rest alleen willekeur, en daar heb je helemaal niks aan als je het roer wilt omgooien.
Een tweede hindernis is erkennen dat wij Nederlanders tegenwoordig helemaal niet meer om kunnen gaan met ontberingen. Vorige winter de thermostaat een paar graden lager was al niet te doen, laat staan dat we mentaal konden dealen met een mogelijk tekort aan wc-papier in coronatijd. Dus een écht probleem het hoofd bieden, zoals gezonder worden? Nee, daarvoor zullen we eerst weer helemaal gereset moeten worden tot de sterke mens uit de oertijd, of wachten op iets met enge artificial intelligence in de toekomst. Gaat allebei voorlopig niet gebeuren, dus tot die tijd geldt ons slappemenszijn als een verzachtende omstandigheid.
Tot slot is er nog de belemmering van onze mentale toestand. De mensen die ‘lekker in hun vel zitten’ (vast groep 1’ers) zijn op één hand te tellen, de rest loopt kreupel van de stress. Nu zijn er lui die dat heel verstandig oplossen met yoga en zo, maar het is veel makkelijker om chips duwend te verdwijnen in Netflix of de scherpe randjes van een rotdag weg te poetsen met een glaasje van het een of ander. Bij mij op de bank hangt er nu bijvoorbeeld al een volle week een grieperig kind, inclusief gekmakend gekuch en heel veel “Mamaaa”. En ja, dat is zielig voor mijn zoon, maar jézus wat vermoeiend. Dus ga ik extra roken, want ik kan niet echt werken en zal straks zelf dus ook wel weer ziek worden, en wie laat dán de hond uit en brengt m’n kind naar school en schrijft mijn verhalen? Even over piekeren hoor, in de achtertuin met saffie nummer tien van de dag.
Nou goed, de rest van de hindernissen kennen we wel. Dat we die lat van zo’n voornemen altijd meteen absurd hoog leggen, en daar dan ook vreemde fantasieplaatjes bij verzinnen. Een sixpack kweken, immer zorgeloos pinnen, een heel jaar geen kleding kopen want je hebt al genoeg – dat werk. Of dat we opeens van onszelf nóóit meer mogen snoepen of drinken en áltijd moeiteloos zullen hardlopen – marathons ook meteen – en dat je voortaan wél voor iedereen meteen klaarstaat en afspraken nakomt. Dan is het een harde smak hoor, als je op dag twaalf (dat schijnt de nationale Sjaak Afhaak-dag te zijn) weer diep in die put valt.
Moet je je dan nooit meer voornemen te stoppen of te beginnen met iets? Tuurlijk wel. Zonder wrijving geen glans, zonder plan geen doel, zonder hoop geen leven. Maar hang je wensen dus niet meer op aan speciale dagen en zet je schrap voor teleurstelling, dan kan het alleen maar meevallen. Ja, of doe het allemaal gewoon wel, hoor. Ik kijk zelf vooral uit naar januari 2025, omdat dat nog heel lang duurt. •