Wie zegt dat carrière maken maar op één manier kan? In ‘MEIDEN aan de macht’ bewijzen lezers dat zij de regels bepalen. Van gelukkig in loondienst tot thriving als ondernemer: dit is hoe ze vielen, opstonden en hun eigen weg vonden.
Deze keer: Aicha Lukuna, die haar rechtenstudie achter zich liet om filmmaker te worden. Met haar documentaire Paas me je ma vertelt ze haar eigen verhaal.
Je groeide op in Congo en kwam als vierjarige vluchteling naar Nederland. Hoe heeft jouw jeugd invloed gehad op de keuzes die je later maakte?
“Ik kwam met mijn tante en nichtjes naar Nederland en woonde in een azc. Daarna heb ik in acht pleeggezinnen gewoond. Eén pleegmoeder, tante Ties, heeft ontzettend veel voor me betekend. Ze zei altijd: ‘Je bent een zwarte vrouw in een witte wereld, dus je moet harder werken.’ Zij heeft ervoor gevochten dat ik op school naar een hoger niveau kon. Ik begon op het vmbo-kader en ben uiteindelijk op de universiteit terechtgekomen. Zonder haar was dat misschien nooit gebeurd. Ze liet me geloven dat ik alles kon, terwijl ik vroeger helemaal niet zo met school bezig was.”
Je koos uiteindelijk voor een rechtenstudie. Waarom juist die richting?
“Dat was niet mijn eerste keuze. Ik begon met uiterlijke verzorging, maar in de praktijk was ik daar helemaal niet goed in. Daarna studeerde ik communicatie op het mbo en vervolgens hbo-rechten. Ik wilde mensen helpen door voor hun rechten op te komen. Maar tijdens mijn studie ontdekte ik hoe ingewikkeld en langdurig juridische processen kunnen zijn en wat dat mentaal met mensen doet. Ik begon te twijfelen of ik op deze manier wel iets voor anderen kon betekenen.”
Wanneer besefte je dat je geen carrière in de juridische wereld wilde?
“Tijdens mijn premaster werkte ik bij een kantoor gespecialiseerd in intellectueel eigendom. Ik voelde me daar een beetje de diversity hire: iedereen was wit en ouder. Ik kwam enthousiast binnen, want het werk combineerde rechten én creativiteit. Maar uiteindelijk was het vooral lopendebandwerk. Het verdiende lekker, maar daar was ook alles mee gezegd. Ik weet nog precies wanneer ik besloot mijn premaster niet af te maken. Het was tijdens corona en ik zat klaar voor een tentamen waarvoor ik had geleerd. Ik keek naar mijn laptop, begon te lachen en klapte hem gewoon dicht. Op dat moment voelde ik sterk: dit is het niet. Dus ik koos ervoor om rechten achter me te laten.”
Vond je het niet spannend om al die jaren studeren achter je te laten?
“Nee, eigenlijk niet. Ik ben dankbaar dat ik alles heb geprobeerd en nooit bang ben geweest om te falen. Misschien komt dat doordat ik een turbulent leven heb gehad en nooit echt een toekomstvisie had. Dan doe je gewoon wat.”
Hoe kwam je dan in de filmwereld terecht?
“Toen ik in Amsterdam ging wonen, omringde ik me steeds meer met creatieve mensen. Ik werkte onder andere bij een muzieklabel, waar ik hielp met contracten en bij producties. Langzaam begon ik te denken: misschien kan ik zelf ook iets creatiefs maken. Ik heb namelijk best veel te zeggen.
Tijdens mijn stage bij een productiehuis ontdekte ik dat produceren toch niets voor mij was. Toen ik een oproep voor scenarioschrijvers zag, besloot ik ervoor te gaan. Ik had nog nooit een scenario geschreven en dat was te merken, kreeg ik als feedback. Maar het verhaal dat ik inzond, vonden de beoordelaars wel interessant. Ik kreeg het advies om een cursus te volgen aan de Scenariovakschool. Daardoor kreeg ik via een fonds een bijdrage om met een coach mijn eerste korte film te schrijven. Nu die af is, zie ik in dat het een lange film moet worden om de gelaagdheid erin te krijgen.”
Kun je inmiddels volledig van filmmaken leven?
“Nog niet. Ik werk daarnaast in een vintagewinkel, omdat ik iets wilde doen waarbij ik met mensen in contact kom en in een creatieve omgeving ben. Ik had ook drie dagen per week een corporate baan kunnen nemen, maar dan had ik geen energie overgehouden om een synopsis te schrijven en deadlines te halen. Nu ontmoet ik dagelijks mensen die me inspireren.”
Je documentaire Paas me je ma ging onlangs in première. Dit gaat over jouw ervaringen in pleeggezinnen en de pleegmoeders die jou hebben grootgebracht in de afwezigheid van je biologische moeder. Waarom wilde je dit persoonlijke verhaal vertellen?
“Ik had het gevoel dat mensen mijn verhaal moesten kennen om mijn toekomstige films te begrijpen. Die zijn namelijk allemaal vertakkingen van deze documentaire. Toen ik eraan begon, had ik lowkey niet door hoe diep het verhaal was. Het is mijn leven, dus voor mij voelt het normaal. Pas toen mensen na de première op het Nederlands Film Festival huilend naar me toekwamen, besefte ik wat het losmaakte. Ik wilde laten zien dat gevoelens uiten niet cringe is, maar dat het juist mooi is om je kwetsbaar op te stellen. Als mensen zich daarin herkennen, is dat alleen maar bijzonder.”
Tekst loopt door onder de post.
Dit bericht op Instagram bekijken
Als je terugkijkt op jouw carrièrepad, waar ben je het meest trots op?
“Dat ik me in mijn eerste film zo kwetsbaar heb opgesteld. Tijdens het filmen vond ik dat helemaal niet eng, maar toen de reacties kwamen, werd het spannend. Ik ben gevoelig voor hoe ik mensen die ik ken laat voelen. Alles wat je vertelt, heeft consequenties. Ik wilde niemand kwetsen, maar wel trouw blijven aan mijn ervaring. Tegelijkertijd merk ik dat mijn werk mensen inspireert om voor zichzelf te kiezen. Dat ik door een stukje van mezelf te delen iets bij anderen kan losmaken, vind ik heel bijzonder.”
Tekst loopt door onder de foto.
En wat hoop je in de toekomst nog te bereiken?
“Ik heb ideeën voor documentaires, series en speelfilms die ik graag zelf wil regisseren. Daarnaast zou ik een eigen bedrijf willen beginnen waarmee ik autodidacte makers kan begeleiden. Soms kan alleen het leggen van het juiste contact al ontzettend veel betekenen. En met Paas me je ma hoop ik op buitenlandse filmfestivals te staan. Ik ben benieuwd welke deuren dat opent.”
Benieuwd naar Aicha’s documentaire ‘Paas me je ma’? Je kijkt ‘m via NPO Start.
Ayushy schrijft liedjes voor K-popsterren: 'Soms zit ik veertien uur achter elkaar in de studio'
