Zo steun je iemand met (borst)kanker: 'Je hoeft niet altijd de juiste woorden te hebben'

Luisteren is belangrijker dan de juiste woorden

Wanneer iemand in je omgeving de diagnose kanker krijgt, weet je misschien niet hoe je moet reageren. Je wil er voor diegene zijn, maar bent bang om iets verkeerds te zeggen. Volgens de psycholoog hoef je je daar niet al te druk over te maken.

“Zo’n diagnose is niet alleen voor degene die ziek is een schok, maar ook voor de mensen daaromheen. Je hoeft op dat moment niet meteen iets te doen of met oplossingen te komen. Het belangrijkste is dat je luistert, erkent wat iemand doormaakt en meeleeft voor zover dat kan.”

Wat je beter niet kunt doen? Meteen beginnen over die oom, tante of kennis die ook kanker heeft gehad. “Het woord kanker roept bij iedereen iets op. Je denkt al snel aan je eigen ervaringen, maar iemand die net de diagnose heeft gekregen, zit daar niet altijd op te wachten. Check daarom eerst of iemand jouw verhaal wil horen, voordat je begint met vertellen.”

Maak je hulp concreet

‘Laat maar weten als ik iets kan doen.’ Het is een veelgehoorde zin wanneer iemand ziek is. Lief bedoeld, maar volgens Janna niet altijd even behulpzaam. Want iemand die midden in een behandeltraject zit, weet misschien niet wat dat dan precies is. Of vindt het lastig om zelf om hulp te vragen.

Doe daarom liever een concreet voorstel. Vraag of je morgen een ovenschotel kunt langsbrengen, bied aan om boodschappen te doen of stel voor om samen een rondje te wandelen. En houd er rekening mee dat iemands behoeften kunnen veranderen. “Blijf daarom bij elkaar inchecken.”

Zie iemand niet als patiënt

Hoe graag je iemand ook wil helpen, probeer niet alle zorgen van de ander uit handen te nemen. “Het kan juist fijn zijn als je iemand zoveel mogelijk hetzelfde blijft behandelen. Laat diegene de persoon blijven die die altijd was.” Vertel over je week, die ene date die dramatisch eindigde, en vraag naar de alledaagse dingen die bij de ander spelen.

En blijf vooral de dingen doen die jullie altijd samen deden. Kijk een serie, ga naar jullie favoriete koffietent of plan een spelletjesavond in. “Zo voorkom je dat jullie relatie alleen nog maar over de diagnose gaat.”

Dat betekent niet dat je het onderwerp moet vermijden. Vraag waar iemand behoefte aan heeft. Misschien wil je vriendin uitgebreid over haar ziekte praten, maar kan ze de volgende dag juist wat afleiding gebruiken.

Julia kreeg op haar 24e kanker: 'De huisarts zei dat er waarschijnlijk niets aan de hand was'Lees meer

Maak gevoelens bespreekbaar

De diagnose kan ook bij jou veel losmaken. Misschien ben je bang om iemand te verliezen of word je herinnerd aan een eerdere ervaring met de ziekte. Janssen: “Veel naasten vinden het lastig om hun gevoelens te delen. Jij bent immers toch niet degene die ziek is? Maar dat betekent niet dat jouw gevoelens er niet toe doen.”

Het is goed om te weten dat jullie de diagnose waarschijnlijk niet op dezelfde manier verwerken. “Iemand die ziek is, komt vaak eerst in een overlevingsstand terecht. Die focust zich op de behandelingen, terwijl jij als naaste meer tijd hebt om bij angst en verdriet stil te staan.”

Je mag je angsten best bespreken met degene die ziek is, zolang diegene daar ruimte voor heeft. Is dat niet het geval? Zoek dan steun bij een andere vriend of familielid. Zo hoef je je gevoelens niet op te kroppen, maar leg je ze ook niet allemaal bij de ander neer.

Stel grenzen waar nodig

Wordt het echt te veel? Weet dan dat er voor iemand zijn niet betekent dat je altijd beschikbaar moet zijn. “Als je merkt dat je overbelast raakt, niet meer aan jezelf toekomt of nauwelijks momenten van ontspanning hebt, is het belangrijk om je af te vragen of je dit nog volhoudt. Je kunt pas goed voor een ander zorgen als je zelf niet onderuitgaat.”

Grenzen aangeven is dus belangrijk, maar hoe doe je dat zonder iemand te kwetsen? Volgens Janssen is eerlijkheid de beste aanpak. Misschien vind je het emotioneel te zwaar om uitgebreid over de ziekte te praten, maar wil je wel graag op een andere manier helpen. “Dan past het beter bij je om een pannetje soep langs te brengen dan om urenlang over gevoelens te praten. Dat kun je aangeven.”

Wat je beter niet kunt doen, is zonder uitleg afstand nemen. “Mensen die ziek zijn, merken vaak dat anderen minder van zich laten horen. Het is ontzettend pijnlijk als iemand opeens wegvalt, zonder dat je weet waarom.”

Merk je dat angst, verdriet of de zorgtaken je dagelijks leven steeds meer beïnvloeden? Dan is het een goed idee om professionele ondersteuning te zoeken, bijvoorbeeld bij een psycholoog. Want er voor iemand zijn hoeft niet te betekenen dat je jezelf op de laatste plaats zet.

Struggle je met je mentale gezondheid en heb je behoefte aan steun of herkenning? Op In Je Bol vind je eerlijke verhalen, praktische tips en informatie die je kunnen helpen.

Check je borsten: niet alleen een knobbeltje, maar déze uiterlijke veranderingen kunnen óók wijzen op borstkankerLees meer