Volgens politie en hulpverleners worden jongeren steeds jonger gewelddadig – en gewelddadiger. Om dat tegen te gaan geeft het ministerie van Justitie en Veiligheid jaarlijks zo’n honderd miljoen euro aan gemeenten om hen uit de georganiseerde misdaad te houden. Maar wat wordt daarmee gedaan?
In de nieuwe uitzending van Zembla duikt het programma in de vraag waar het miljoenenbudget blijft dat jongeren juist uit de criminaliteit moet houden.
Het ministerie van Justitie en Veiligheid trekt jaarlijks zo’n honderd miljoen euro uit voor het project ‘Preventie met Gezag’, bedoeld om jongeren tussen de 8 en 27 jaar weg te houden van het criminele circuit. Gemeenten als Rotterdam, Amsterdam en Enschede krijgen miljoenen om kwetsbare jongeren perspectief te bieden. Maar volgens Zembla gaat dat geld lang niet altijd naar bewezen effectieve hulp.
In de uitzending vertellen politieagenten en deskundigen hoe zorgwekkend de situatie inmiddels is. “Het wordt harder, dat is wel de trend die wij zien”, vertelt een agent over jongeren die op het verkeerde pad belanden. “Maar ook het gebruik van wapens, van vuurwapens, van steekwapens. We zien daar in de cijfers echt een forse toename in.”
Om dit groeiende probleem tegen te gaan, krijgen gemeentes jaarlijks miljoenen van de overheid om jongeren uit de georganiseerde misdaad te houden. Maar hoe zetten ze dat geld in? Diverse experts tonen aan dat er een wildgroei aan projecten is ontstaan, waar gemeenten het geld in stoppen. Denk aan meerdere bedrijven die voorlichtingslessen aanbieden, maar ook games, festivals, films en zelfs VR-brillen waarmee jongeren virtueel iemand kunnen neersteken.
Maar volgens hoogleraren Jan Hendriks en Geert Jan Stams, die eerder in opdracht van het ministerie naar de aanpak van het preventieproject keken, worden er veel te veel losse projecten ingezet zonder dat bewezen is dat ze echt werken. “Er wordt niet voldoende ingezet op effectieve interventies. Er is vooral ingezet op heel veel. Minder is beter.”
Tegelijk laat de uitzending ook zien hoe ingewikkeld het probleem werkelijk is. Oud-criminelen vertellen openhartig hoe armoede, geweld thuis en statusdrang hen de straat op dreven. Een van hen, David, vertelt hoe hij als tiener begon met bolletjes slikken en uiteindelijk diep in de criminaliteit belandde. Inmiddels werkt hij in een lunchroom waar meer ex-criminelen een tweede kans krijgen.
Juist daarom vinden deskundigen dat de focus veel meer moet liggen op persoonlijke begeleiding en maatwerk. “Dit voelt als lucht pompen in een lekker fietsband. Ga investeren in jongeren en niet in dure interventies”, klinkt het in de uitzending.
De onderzoekers zijn duidelijk: zolang gemeenten honderden verschillende projecten blijven inkopen zonder stevige regie vanuit Den Haag, blijft het volgens hen dweilen met de kraan open.
Je kijkt De prijs van jeugdcriminaliteit via Zembla op 28 mei om 21:15 uur op NPO2 of via de herhaling op 29 mei om 13:25.
Strafrechtadvocaat Clarice Stenger over verharding jeugdcriminaliteit: 'Waar is de hulp?'
