Golven, straling en gezondheidsmythes: de magnetron heeft bij veel mensen een slechte reputatie. Maar is die angst eigenlijk wel terecht? Universiteit van Nederland neemt samen met levensmiddelentechnoloog Matthijs Dekker van Wageningen University de hardnekkigste opvattingen onder de loep.
En wat blijkt? “De magnetron is eigenlijk één van de gezondste manieren om een maaltijd te bereiden”, zegt Dekker. In een video van Universiteit van Nederland legt hij uit hoe dat zit.
Even terug in de tijd, want aan de ontdekking van de magnetron zit een leuk verhaal. Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontdekte ingenieur Percy Spencer, die in opdracht van het Amerikaanse leger werkte, bij toeval wat je met microgolven kunt doen.
Hij hield zich bezig met het gebruik van microgolven voor radartechnologie. Tijdens een van de experimenten merkte hij dat de chocoladereep in zijn zak was gesmolten. Dat bracht hem op een idee: deze straling kon dus ook worden gebruikt om dingen snel op te warmen. En zo ontstond het idee voor de magnetron.
Maar wat zijn microgolven precies? Dekker legt uit: “Microgolven zijn een type elektromagnetische golven. Er zijn verschillende typen, denk bijvoorbeeld aan radiogolven, röntgenfoto’s, licht, een smartphone, wifi, maar ook de magnetron. Wat belangrijk is in die elektromagnetische golven is de golflengte. Dat kunnen hele lange golven zijn, maar ook hele korte. En die bepalen de eigenschap en de toepassing ervan.”
De straling in je magnetron heeft een golflengte van ongeveer twaalf centimeter. Dat is de afstand van de ene golfpiek tot de volgende. En die heeft een bijzondere eigenschap: microgolven brengen watermoleculen in beweging, waardoor ze gaan trillen en dat zorgt weer voor warmte.
“Daardoor krijg je wrijving tussen de moleculen en die geeft dus die warmte. Dus als jij een kop soep in de magnetron zet, warmt die snel op, omdat er veel water in zit. Ook groenten, geen vloeistof, maar ze bevatten alsnog vaak 85 tot 95 procent water. Die warmen ook supersnel op in de magnetron.” Niet alleen water reageert: ook eiwitten en suikers reageren een beetje op de microgolven. Geen wonder dus dat de chocoladereep van Percy Spencer smolt.
Verse vis of diepvriesvis: wat is beter? Het antwoord is ingewikkelder dan verwacht
Toch zijn er mensen die liever niet te vaak de magnetron gebruiken. Dat heeft waarschijnlijk alles te maken met het woord straling. Klinkt al snel gevaarlijk, maar volgens Dekker is er een belangrijk verschil tussen de verschillende soorten straling. Hij legt uit: “Je hebt natuurlijk radioactieve straling, of straling van een röntgenapparaat die wel degelijk schade kan geven aan het lichaam. Maar dat is heel afhankelijk van de golflengte.”
Hoe korter de golflengte, hoe meer energie de straling bevat. En hoe meer energie, hoe groter de kans op schade. Dekker: “Dus röntgenstraling heeft een hele korte golflengte en daardoor ook heel veel energie. Die dringt ook door je lichaam heen en kan wel schade geven.”
Microgolven hebben juist een lange golflengte en bevatten daardoor veel minder energie. “Door die lange golflengte hebben ze ook niet zo veel energie. Wel genoeg om dat water te laten trillen en op te warmen, maar niet om echt moleculen kapot te maken. Dus structuren in je lichaam worden niet kapotgemaakt.”
En dan nog een vraag die misschien door je hoofd is geschoten: blijft die straling niet achter in je eten? Ook daarover is Dekker duidelijk: “Zodra je de magnetron uitdoet, zijn die microgolven verdwenen.”
Hij vergelijkt het met het licht in een kamer: zodra je de schakelaar omzet, is het licht weg. Zo werkt het ook met microgolven. Je hoeft dus niet bang te zijn dat je eten nog straling bevat nadat het uit de magnetron komt.
Je eten opwarmen in een magnetron is dus niet schadelijk, maar is het ook gezonder? Volgens Dekker is dat wel degelijk zo en dat komt hierdoor: microgolven maken moleculen niet kapot, waardoor ook vitamines en andere voedingsstoffen behouden blijven. Toch gaan er tijdens het verwarmen wel voedingsstoffen verloren. Dat komt niet per se door de straling, maar door de verhitting. “Maar dat is niet anders dan wanneer je het zou koken, bakken of stomen. Dan gebeurt het ook.”
Het verschil zit ‘m vooral in de bereidingstijd. “Hoe langer een product bij die hoge temperatuur is, hoe meer die afbraak plaatsvindt. En dan scoort de magnetron eigenlijk heel goed, want die bereidingstijd is veel korter dan bij andere technieken. Drie minuten in de magnetron is dus beter dan een kwartier koken of een half uur in de oven.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Dít is waarom je diepvriesgroenten beter niet kunt koken
