Kritiek op Holland’s Next Top Model (HNTM)

Daelorian van der Kolk was zestien toen ze meedeed aan het zesde seizoen van HNTM. “Dat is inmiddels alweer dertien jaar geleden. Omdat ik nog zo jong was, zette de productie mij neer als het schattige meisje dat alles leuk en spannend vond”, blikt ze terug. Maar haar deelname was zeker niet alleen maar zorgeloos. “Een aantal shoots kon niet door de beugel”, zegt ze. “Bijvoorbeeld een topless shoot met een mannelijk model dat tien jaar ouder was. Die man heeft mij na de opnames nog allemaal berichtjes gestuurd, dat vond ik wel heftig.”

Toen ze er iets van zei, kreeg ze een duidelijk antwoord van de makers. “Dit is wat je als model ook moet doen, werd er gezegd.” Terwijl ze dat in de echte modewereld toch anders heeft ervaren. “Als je een klus niet wil, bijvoorbeeld omdat het topless is, kun je dat als model gewoon weigeren. Maar als je als zestienjarige op een shoot staat met twintig mensen van de productie om je heen die alles filmen, voelt dat toch anders. Dat heb ik als intens ervaren.”

Modellenwedstrijd of reality-tv?

“Het was mij meteen duidelijk dat ik deelnam als jurylid in een realityshow”, blikt Rosalie van Bremen terug. Het voormalig topmodel, inmiddels journalist, nam de eerste vier seizoenen plaats achter de jurytafel van het programma. “En bij een realityprogramma moet je televisiemomenten creëren. Daar was geen twijfel over mogelijk.”

Thijs Wilkes, coach in het derde seizoen van het programma, is het daarmee eens. “Er gebeurden dingen die niet verantwoord waren, maar dat gebeurt ook bij andere realityshows. We blikken nu terug op die momenten en zeggen dat het niet meer zou kunnen, maar waarom? Met saaie tv krijg je geen kijkcijfers. Dat het hier gebeurde met jonge modellen van nog maar net achttien jaar, daarvan kun je je afvragen of het goed was.”

‘Televisie maken’

Rosalie was dus, net zoals Thijs, bewust bezig met het creëren van televisiemomenten. Rosalie: “Vanuit mijn beroep als internationaal model wilde ik echt wel dat er een professioneel model uit zou komen. Zo stonden de fotografen en hoofdredacteuren van tijdschriften er volgens mij ook in. Wij wilden het beste model. Maar het reality-aspect in het programma ging uiteindelijk wel altijd voor. Bij een make-over je haar eraf laten scheren? Ik zou dat persoonlijk niet doen en uit het programma weglopen, maar dat is nu eenmaal wat er gebeurde.”

Tyra Banks zegt sorry voor oude 'ongevoelige' momenten 'America's Next Top Model'Lees ook

Daelorian twijfelt dan ook of deelnemers doorhadden dat ze meededen aan een realityprogramma, misschien nog meer dan aan een competitie om supermodel te worden. “Ik was daar niet genoeg van op de hoogte, want ik had als droom om model te worden. Ik was me er dus niet van bewust dat we voornamelijk televisie aan het maken waren.” Dat besef kreeg Daelorian pas naderhand, toen ze een podcastserie startte waarin ze oud-deelnemers van realityprogramma’s, waaronder Holland’s Next Top Model, sprak. “Pas als je aan zo’n programma meedoet, begrijp je wat tv maken inhoudt.”

‘Vanuit ethisch oogpunt niet al te best’

De vraag is nu: wisten de meisjes die meededen dat ook? Thijs denkt niet dat ze genoeg op de hoogte waren dat het meer een realityshow was dan een modewedstrijd. “Dat is ze achteraf gezien niet genoeg door de makers en de zender verteld. Vanuit ethisch oogpunt was dat niet al te best. Maar hoe kun je iemand duidelijk maken dat je een realityshow maakt en wat dat inhoudt?” Rosalie ziet het anders. “Ik denk wel dat de modellen genoeg op de hoogte waren”, zegt ze. “Maar sommigen zijn er gewoon heel naïef ingestapt.”

Daelorian kijkt daar anders naar: “Dat vind ik veel te kort door de bocht. Je hebt geen idee wat het inhoudt als je je inschrijft. Je gaat uit van de beste intenties, maar er moeten verhaallijnen bedacht worden en er wordt aan typecasting gedaan. Ik ben neergezet als een schattig meisje, maar je kunt ook heel anders worden neergezet.”

Akke Marije won 'Holland's Next Top Model': 'Topmodel worden was echt ondergewaardeerd'Lees ook

‘Deelname als positief ervaren’

Aan typecasting deed het programma volgens Sanne Nijhof ook bij haar. Zij deed mee aan het eerste seizoen van Holland’s Next Top Model, net als Sylvia Geersen, en won. “Ik kom uit een klein dorpje, dus werd neergezet als een wereldvreemd boerenmeisje dat geen Engels sprak. Ik begrijp ook wel dat dat beeld snel ontstaat. Tegelijkertijd had ik gewoon mijn vwo afgerond en studeerde ik aan de universiteit. Mijn Engels was niet goed, maar in het programma werd daar wel sterk de nadruk op gelegd. Mij deed dat niet veel, omdat ik goed begreep dat er televisie werd gemaakt, maar misschien past dat ook wel bij mijn nuchtere persoonlijkheid.”

Na een jarenlange carrière als model heeft Sanne uiteindelijk een andere richting gekozen. “Ik heb mijn deelname aan het programma als heel positief ervaren. Ik zat in het eerste seizoen, toen de opdrachten nog wat minder extreem waren. We hebben ook geen echt opvallende of bizarre shoots hoeven doen.”

Sanne: “Ook in mijn seizoen werden mensen in hokjes geplaatst, maar het was allemaal een stuk minder heftig dan in latere seizoenen. Ik was me er ook heel bewust van dat we een tv-programma aan het maken waren. Zo werden sommige deelnemers naar een feestje gestuurd en was er daarna nog een afterparty in het huis. Achteraf kwam daar in HNTM kritiek op, omdat er de dag vóór een shoot alcohol was gedronken. Ik drink zelf niet, dus dat heeft bij mij ook nergens toe geleid.”

Ook Dominique Samuel, coach in het eerste en laatste seizoen, weet dat de productie dat deed. “De modellen werden naar feestjes gestuurd om ze wat losser te maken. Het waren natuurlijk andere tijden, dus toen kon er nog veel meer, denk ik. Sommige meisjes, zoals Sylvia Geersen, konden minder goed met drank en feesten omgaan dan anderen en dat zag je terug op beeld. Maar zij heeft er uiteindelijk wel een realitycarrière uit gekregen.” En daar is Rosalie het dan weer wel mee eens. “Er was zeker sturing vanuit de productie”, zegt Rosalie. “Dan vonden wij iemand het beste, maar leek het de makers leuker om een ander persoon in het programma te houden.”

Sturing programmamakers

Ze herinnert zich ook dat de redactie probeerde kandidaten en juryleden tegen elkaar uit te spelen. “Op een gegeven moment zeiden de makers dat er meisjes waren die veel moesten overgeven in het huis op de wc, dat konden ze door de camera’s natuurlijk zien en horen. De redactie liet ons dat weten zodat wij dat op tv konden vertellen.” Ook Thijs heeft dat verhaal gehoord. “Er werd dan gezegd dat er een meisje haar vinger in haar keel had gestoken op de wc. Echt om tv te creëren. Dat is niet oké en daar had ik ook wel moeite mee.”

Voor Rosalie waren die heftige momenten uiteindelijk de druppel om niet meer mee te doen aan een nieuw seizoen. “Er was een kandidaat die in het verleden ernstige gezondheidsproblemen had gehad. De makers wilden haar er lang in houden omdat dat emotionele tv zou opleveren. Dat was voor mij een breekpunt.”

Deze 'beruchte' realitysterren maken comeback in nieuwe serie 'House of Villains'Lees ook

Verschil begin en eind ‘HNTM’

Volgens Dominique Samuel was er een duidelijk verschil tussen de eerste en laatste seizoenen. Hij was coach in het eerste seizoen en kwam later terug voor het seizoen dat vorig jaar op tv was. “Het was allemaal heel nieuw en rauw. Ik denk dat de intentie heel puur was, maar zoals ik zeg: reality stond in de kinderschoenen. Waar modellen nu zelfs psychische begeleiding krijgen, was dat in het begin niet zo.”

En dat laatste erkent ook Montell van Leijen, die als eerste mannelijk model het programma won in een later seizoen van Holland’s Next Top Model. “Ik ben heel anders naar reality-tv gaan kijken. Ik had geen idee dat dingen zo vaak opnieuw opgenomen moesten worden en dat gesprekken opnieuw gevoerd moesten worden. Uiteindelijk zijn mij ook dingen beloofd, zoals een shoot met HEMA, die na het programma nooit meer is gebeurd. Maar misschien was dat omdat ik een mannelijk model ben en ze hadden verwacht dat er een vrouw zou winnen. Dat weet ik niet. Het programma heeft mij uiteindelijk wel een modellencarrière gebracht en daar hoopte ik ook op. Maar ik deed natuurlijk wel mee in latere seizoenen, toen er ook veel psychische begeleiding was. Dat was eerder anders.”

Stel dat het programma terugkeert voor een nieuw seizoen, dan mogen de makers Daelorian overigens wel vragen. “Als ik erop terugkijk, heb ik zelf nog relatief goede ervaringen gehad. Voor mij was het grootste probleem de nasleep. Ik denk dat ik een goede toevoeging zou zijn, omdat ik heb ervaren hoe het is om mee te doen.”

‘Geen nieuw seizoen’

LINDA. heeft ook zender RTL gevraagd om een reactie op de kritiek op HNTM uit dit artikel. Zij delen: ‘HNTM draait om deelnemers die een carrière in de modewereld ambiëren. Het programma is voor veel deelnemers het begin geweest van een mooie modellencarrière. Het blijft een tv-programma, waar je als kijker de deelnemers ook wil leren kennen. HNTM is in de laatste seizoenen nog meer terug naar de kern: het coachen van mensen die dromen van een carrière als model. Het laatste seizoen is uitgezonden in 2024, er staat geen nieuw seizoen op de planning.’

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Monique Hansler haalt uit naar makers realityserie: 'Voelt bijna alsof ze me te grazen willen nemen'Lees ook