De manosphere

In de manosphere staat de man en de mannelijke rol in de samenleving centraal. Simpel gezegd: mannen verdienen (veel) geld, onderhouden het gezin, hebben een ijzersterke discipline en zijn fysiek gezond. Het gedachtegoed wordt gedeeld door grote mannelijke influencers als Andrew Tate, Harrison Sullivan (HStikkytokky), Sneako en Myron Gaines.

Zij streamen en delen motiverende video’s met hun (veelal jonge mannelijke) volgers waarin zij uitleggen hoe je als man succesvol kunt zijn in het leven. Dat de extreme kant van de manosphere gepaard gaat met vrouwenhaat en homofobie, laat Louis Theroux zien in zijn documentaire. De journalist gaat in gesprek met grote invloedrijke ‘rolmodellen’ en legt daarmee de duistere kant achter de manosphere bloot.

Hoewel het gesprek over de schadelijke gevolgen opnieuw oplaait, is het gedachtegoed niet nieuw, vertelt Den Blanken. “De reden dat het weer oplaait is dat veel mannen binnen de manosphere vinden dat hun positie onder druk is komen te staan door de emancipatie van de vrouw. Zij hebben het gevoel dat zij in de huidige samenleving geen ‘man’ meer mogen zijn.” Wat dat ‘man’ zijn betekent, wordt gedefinieerd door grote namen binnen de manosphere.

Louis Theroux onderzoekt in nieuwe documentaire radicale manneninfluencers: 'Als mijn zoon gay is, onterf ik hem'Lees ook

Red Pill-theory

De Red Pill-theory gaat ervan uit dat mannen in de huidige samenleving worden benadeeld en vrouwen bevooroordeeld. De symbolische rode pil – die binnen de manosphere betekent dat je de samenleving en de daarbijbehorende ontstane genderrollen doorziet – komt voort uit een verwijzing naar de film The Matrix waar het nemen van een rode pil een ontsnapping aan een simulatie zou zijn.

Volgens de Red Pill-theory worden mannen geremd in hun ontwikkeling omdat vrouwen worden bevooroordeeld. Mannen die de manosphere aanhangen, ambiëren daarom een Red Pill-relatie: de man is dominant én de kostwinner van het gezin en de vrouw is in de relatie onderdanig aan haar man en huisvrouw. In deze vorm van een relatie krijgt de man de kans om zich te ontwikkelen terwijl de vrouw hem ondersteunt in z’n ambities. “Binnen de extreme kant van de manosphere worden vrouwen gezien als minderwaardig. Voor sommige mannen hebben vrouwen zelfs maar één doel: je bent er intiem mee. En dat is een van de schadelijke dingen aan de manosphere: dat het gedachtegoed ten koste gaat van andere groepen in de samenleving.”

Incel, MGTOW, alfa, bèta en 80/20-regel

De man-vrouw-relatie wordt binnen de manosphere beschreven aan de hand van een hoop termen. Een voorbeeld is Incel. Een Incel (involuntary celibate) is een heteroseksuele man die geen romantische relatie heeft met een vrouw, maar dit wel wil. De oorzaak van het gebrek aan relaties is volgens deze mannen de vrouw.

Vooral deze overtuiging zorgt op sociale media voor een haatdragende en gewelddadige houding richting vrouwen. Ook is er een groep mannen die zichzelf identificeert als MGTOW (Men Going Their Own Way). Deze mannen kiezen er bewust en veelal uit wantrouwen voor geen romantische relaties meer aan te gaan met vrouwen. Vrouwen zijn volgens MGTOW’s schadelijk, oneerlijk en manipulatief. Binnen de manosphere wordt onderscheid gemaakt tussen Alfa-mannen en Bèta-mannen. Alfa’s worden gezien als sterk, dominant en succesvol. Bèta’s worden gezien als zwak en minder succesvol. Tachtig procent van de vrouwen zou kiezen voor twintig procent van de mannen – vaak Alfa’s. Deze theorie staat ook wel bekend als de 80/20-regel.

'Kluun, help! Mijn zoon kijkt video’s van die verschrikkelijke Andrew Tate en leert dat vrouwen minderwaardig zijn aan mannen'Lees ook

Manosphere in Nederland

Hoe de manosphere zich uit verschilt erg per plek, maar ook in Nederland bestaat het gedachtegoed. “Het is wijdverspreid en bereikt jongeren via sociale media. Dat maakt de manosphere ongrijpbaar.” Zo delen grote influencers onschuldige gymvideo’s, maar ook vrouwonvriendelijke podcasts of vernederende filmpjes.

“Al is de manosphere niet iets waar je ‘in’ of ‘uit’ kunt gaan, je kunt er makkelijk in verstrikt raken. Wie als kind zelfstandig op sociale media zit, komt vroeg of laat in aanraking met soortgelijke beelden en boodschappen door het algoritme. Dat hoeft niet gelijk een probleem te zijn, niet elke jongere is even vatbaar voor deze extreme boodschappen. Maar er is een grote groep jongens die dat wel is en die krijgen deze video’s dagelijks voorgeschoteld.

‘Mijn zoon zei dat vrouwen achter het aanrecht horen, ik dacht: dit meent hij niet‘Lees ook

Gat aan behoeften

Dat influencers veel geld verdienen door over de manosphere te delen in extreme video’s, komt volgens Den Blanken doordat zij de werking van sociale media platforms goed begrijpen, en bepaalde behoeften van jongeren vervullen. “Kenmerkend voor de puberteit is dat jongeren op zoek gaan naar wie ze zijn én verbinding willen voelen. Ze willen erbij horen, maar hoe doe je dat? Daar zit best een groot gat aan behoeften waar manosphere-influencers op inspelen.”

En dat kan schadelijk zijn. “Ieder mens heeft behoefte aan warme relaties en verbinding. De manosphere is individualistisch. Je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen succes en wantrouwend naar andere mensen, waardoor het de mentale gezondheid van jonge jongens raakt. Zij worden echt niet beter van het gedachtegoed achter de manosphere.”

Het opbouwen en onderhouden van vriendschappen, het tonen van emoties en het voeren van kwetsbare gesprekken zijn volgens Den Blanken ‘skills voor het leven’. In de manosphere passen deze vaardigheden niet bij ‘man zijn’. “Zo zijn vrouwen volgens de manosphere niet te vertrouwen omdat ze uit zijn op je geld. Mannen tonen geen emoties, maar zijn ruig en stoer.”

Rolmodellen

Dat de manosphere vooral onder jonge jongens populair is, legt volgens Den Blanken ook maatschappelijke vraagstukken bloot. “Waarom zijn jongens vatbaar voor de manosphere? En hoe spelen we daar als samenleving op in? Jongens hebben behoefte aan rolmodellen, maar er zijn maar weinig alternatieve online rolmodellen. Daarnaast gaat het om een stukje mediawijsheid. De mannen die al die video’s delen verdienen er geld aan. Als jongere is het daarom belangrijk om je altijd af te vragen waarom een influencer bepaalde content post.”

Veelbesproken serie 'Adolescence' wordt lesmateriaal voor Nederlandse scholenLees ook

De manosphere bespreekbaar maken

“De manosphere is voor veel ouders onzichtbaar, maar het is wel aannemelijk dat je kind in aanraking zal komen met dit soort theorieën. Dit gebeurt alleen buiten je zicht.”

Het is belangrijk om met je kind en andere jongeren in contact te blijven. “Blijf nieuwsgierig. Jongeren experimenteren met wat ze kunnen zeggen en hoe ver ze kunnen gaan zonder altijd te weten wat het precies betekent. Zegt je kind iets dat schuurt? Vraag waar je kind het vandaan heeft, maar oordeel niet. Probeer dat wat je kind zegt los te koppelen van het kind. Dat je kind iets heftigs zegt betekent niet dat hij dat echt zo vindt of verloren is. Sommige kinderen zeggen in die experimentele fase juist dingen om te prikken. Reageer daarom niet afwijzend, daarmee duw je ze verder het gedachtegoed in. Zij kunnen die reactie zien als bevestiging dat wat zij zeggen klopt.

Blijf uit nieuwsgierigheid vragen naar wat je kind meemaakt of ziet. Probeer daarbij de online wereld te betrekken, ook als je kind helemaal geen signalen geeft dat hij in aanraking komt met de manosphere. Vraag of hij weleens zo’n video heeft gezien en wat hij ervan vindt. Merk je dat je kind hier niet met je over wil praten? Benader dan iemand uit z’n omgeving die hij ziet als rolmodel – dit kan een sportcoach of oom zijn, maar ook zeker de vader – om toch die ingang te creëren en het gesprek over deze idealen te openen. Of kies een boek of kijk een film die ook elementen van de klassieke man-vrouwrelatie bevat en bespreek met je kind hoe hij het ziet.”

Zingeving

“Goed om te weten is dat zeker niet elke jongen hier middenin zit. Ook zeker niet elke jongen zal vallen voor de manosphere. Dat is afhankelijk van allerlei factoren. Hoeveel tijd brengt je kind door op sociale media? Heeft je kind fijne contacten, een leuke hobby en een warm vangnet? Dan haalt hij waarschijnlijk zingeving uit deze dingen en is hij minder gevoelig voor dit soort content.”

Den Blanken raadt zeker aan om de nieuwe documentaire van Theroux te kijken, samen met je kind of met je kind in de buurt. “Het kan een mooi haakje zijn om het gesprek te openen.”

De hele maand maart lees je op LINDA.nl/PAULINE alles wat gasthoofdredacteur Pauline Wingelaar belangrijk vindt. 

'We moeten de invloed van de voormannen van de manosphere serieus nemen, het zijn alleen zulke losers'Lees ook