Begin dit jaar werden protesten tegen het Iraanse regime met harde hand neergeslagen, waarbij naar schatting tienduizenden mensen zijn gedood. Na aanvallen van de Verenigde Staten en Israël verkeert het land nu ook in staat van oorlog, waarbij tot nu toe meer dan 1300 burgerslachtoffers zijn gevallen.
De Iraanse bevolking heeft het ongelofelijk zwaar te verduren, weet ook Parmida Baladi (29). Zij ontvluchtte het regime en moest haar vrienden en familie achterlaten in Iran.
In gesprek met LINDA.meiden vertelde Parmida in januari dat ze zes dagen lang niets meer van een vriendin hoorde nadat zij de straat op ging om te protesteren. Dat werd uiteindelijk ruim een maand. “Het internet werd afgesloten, dus ik hoorde helemaal niets meer van haar en mijn andere vrienden”, vertelt Parmida.
“Die angst en onwetendheid zijn zo pijnlijk: wát is er nou gebeurd? Leven ze nog? Na een maand kon ik haar bereiken en zei ze ‘we zijn oké, maak je geen zorgen over ons’. Het was goed om te horen dat ze nog leefde, maar haar boodschap zei niet veel. In Iran wordt alles afgeluisterd, dus niemand durft te vertellen wat er écht speelt en wat ze hebben meegemaakt.”
De protesten in Iran zijn de grootste sinds de Woman Life Freedom-opstand in 2022, die volgde op de dood van Mahsa Jina Amini. Dit jaar gingen Iraanse burgers woedend de straat op wegens extreme inflatie, het energietekort en de luchtvervuiling in Iran. Ook zijn ze boos vanwege het strenge regime dat heerst en de islamitische leefregels die daarbij horen. De massale protesten werden met ongekend geweld neergeslagen door de Revolutionaire Garde, die onder bevel stond van Ayatollah Ali Khamenei, de opperste leider van Iran.
Hoewel het meest recente geverifieerde cijfer van het aantal gedode burgers 6126 is (bron: Human Rights Activists in Iran), ligt het werkelijke aantal waarschijnlijk vele malen hoger. Zo valt in De Volkskrant te lezen dat actuelere schattingen boven de 30.000 doden uitkomen. Parmida vermoedt dat ook dít nog maar een fractie is van het werkelijk aantal gedode burgers.
“Ik belde met een vriendin en zij zei: ‘Stel je het allerslechtste voor wat je kunt bedenken, maar dan nog slechter.’ Een ander zei dat het op straat overal naar bloed ruikt. Het is de afgelopen decennia al slecht geweest in Iran, maar nu lijkt het grenzeloos. Vroeger gebeurde het nog stiekem, nu gewoon out in the open. ‘Dit is wat het is’, zeggen ze. Als je je daar niet naar schikt, word je bedreigd, gearresteerd of gedood.”
'Nabestaanden moeten betalen voor lichamen dode demonstranten': alles wat je moet weten over de massale protesten in Iran
Op haar 21e moet Parmida zelf het land ontvluchten omdat ze zich niet goed genoeg aan de strenge kledingvoorschriften houdt. De moraalpolitie ondervraagt haar, scheldt haar uit en bedreigt haar met een pistool. In een onbewaakt moment weet Parmida te ontsnappen, maar diezelfde avond wordt haar huis bekogeld met stenen en worden haar ouders beschoten. De politie bellen is geen optie: die werkt samen met het regime. Parmida’s ouders besluiten dat het beter is om te vluchten. Haar moeder verlaat diezelfde nacht nog het land en neemt haar kinderen mee. Tijd voor afscheid is er niet.
Dit is nu acht jaar geleden. Inmiddels heeft Parmida een Nederlands paspoort en studeert ze Accountancy. Ze werkt hard om een nieuw leven op te bouwen voor zichzelf, want terugkeren is onmogelijk zolang het regime heerst. Ze is blij met het leven dat ze hier leidt, maar vindt het net zo goed moeilijk dat haar geliefden dit níet hebben: “Het is paradoxaal, maar daarom probeer ik mijn stem in te zetten voor hen. Zodat meer mensen begrijpen wat zij moeten meemaken. Bewustzijn is een begin.”
Ze is zich daarnaast ook pijnlijk bewust van alles wat ze zelf moet missen. “Twee jaar geleden trouwde mijn beste vriendin. Ik weet nog hoe we op de middelbare school onze bruiloften aan het ‘plannen’ waren, echt van die meidengesprekken. En nu kon ik er niet eens bij zijn. Toen ik foto’s zag van die dag heb ik zó gehuild. Ik hoop dat er ooit een kans is om terug te gaan, maar dan moet het regime echt eerst veranderen. Dan kan het. Misschien.”
'Vanavond gaan we de straat op': daarna hoorde Parmida niets meer van haar vriendin (29) in Iran
Door gezamenlijke aanvallen van de Verenigde Staten en Israël verkeert Iran sinds 28 februari in staat van oorlog. Bij een van eerste militaire operaties wordt ook Ayatollah Ali Khamenei gedood, de opperste leider van Iran die ruim 36 jaar aan de macht was. In eerste instantie schrikt Parmida van het oorlogsnieuws, maar vrijwel meteen voelt ze ook hoop. “Het is ontzettend dubbel”, vertelt ze. “Oorlog is fucking eng, het is natuurlijk nooit goed. Onschuldige mensen overlijden, bombardementen… het is afschuwelijk.”
“En tegelijkertijd: dit heersende regime kent alleen maar gewelddadige taal. Met normale communicatie kom je er niet. En de afgelopen twee maanden waren de omstandigheden zó slecht voor de Iraniërs dat oorlog bijna de betere optie lijkt. Ik heb altijd het gevoel gehad dat een bepaalde mate van externe ‘hulp’ nodig zou zijn om het regime omver te werpen. Maar ik hoopte op een ingreep, geen complete oorlog.”
Dat Mojtaba Khamenei nu is aangewezen als opvolger van zijn vader, vindt Parmida moeilijk. “Dit is gewoon een nieuw poppetje op dezelfde plek”, zegt ze. “Hij is niet door de mensen gekozen en dat is juist wat Iran nodig heeft. Meer vrijheid en democratie, geen hervormingen of vervanging van het huidige systeem… Dat systeem is gebouwd op fraude en manipulatie. Het klopt van geen kant. Het moet weg.” Ze denkt liever niet na over een scenario waarin het regime standhoudt onder de nieuwe leider. “Daar wil ik geen ruimte aan geven, aan die kans. Ik grijp alles aan als een sprankje hoop, hoe eng ik die oorlog ook vind.”
Parmida is van plan haar stem te blijven gebruiken voor bewustzijn over de situatie in Iran. “Er is natuurlijk heel veel ellende gaande in het Midden-Oosten en daar kunnen wij als ‘gewone mensen’ niet heel veel aan veranderen, maar we kunnen wél empathie hebben en begrip tonen. Wat in Iran gebeurt is gewoon mensonterend en ik merk dat heel veel mensen in Nederland nog steeds niet begrijpen hoe ernstig het is. Maar we mogen niet wegkijken. Elk mens verdient aandacht en inlevingsvermogen, daar ben ik van overtuigd. Waar diegene ook woont.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'De wrede realiteit in Iran gaat verder dan het wel of niet dragen van de juiste hoofddoek'
Ellen Hensbergen is senior redacteur bij LINDA.nl en richt zich voornamelijk op persoonlijke verhalen en maatschappelijk relevante onderwerpen. Ze woont in hartje Amersfoort en bezoekt in haar vrije tijd het liefst een concert (of dertig).
