Cyberpesten neemt toe en AI wordt steeds vaker ingezet om jongeren te vernederen. Daarvoor waarschuwt Stichting Off Limits, die dit jaar al meer meldingen ontving dan in heel 2025.
In de eerste negen maanden van 2026 kreeg de hulplijn al 955 meldingen van cyberpesten, tegenover 860 in heel 2025 en 298 in 2024.
Volgens Off Limits vervaagt daarbij de grens tussen een grap en pesten. Dit jaar ging 17,3 procent van de meldingen over gemanipuleerd beeldmateriaal. In 2024 was dat slechts 2 procent.
Jongeren melden bijvoorbeeld dat met AI beelden van hen zijn gemaakt waarop ze gênante of vernederende dingen doen: van dansen of zoenen tot kotsen of poepen. Voor jongeren met een religieuze achtergrond kunnen nepbeelden van dansen of zoenen extra ingrijpende gevolgen hebben. Ook seksualiserende beelden of naaktbeelden die met AI zijn gemaakt, kunnen worden ingezet om online te pesten.
Voor slachtoffers maakt het niet uit of de beelden echt, bewerkt of met AI gemaakt zijn. Het verlies van controle, de schaamte en de angst dat klasgenoten of een hele school de beelden zien en verder verspreiden, zijn echt. Dat geldt ook voor de andere nadelige gevolgen die ze kunnen ondervinden.
De meldingen over cyberpesten gaan niet alleen over gemanipuleerde beelden. De hulplijn signaleert ook online spelletjes waarbij grensoverschrijdend gedrag minder gemakkelijk wordt herkend. Jongeren spelen bijvoorbeeld spelletjes met beelden van elkaar, zoals zogenoemde ‘ship’-accounts met beelden van leraren en leerlingen, of ‘raad de leerling’.
Het spelelement, groepsdruk en de angst om zelf slachtoffer te worden, kunnen de drempel verlagen om hieraan mee te doen. Voor degene die het onderwerp van het spel is, kan dat vernederend zijn. Toch wordt dit gedrag door het spelelement niet altijd direct herkend als cyberpesten.
Ouders en scholen hebben bovendien vaak beperkt zicht op wat zich online tussen jongeren afspeelt. Daardoor weten ze niet altijd wat er gebeurt en kunnen ze moeilijker ingrijpen.
“Online pesten is niet iets wat ophoudt zodra een jongere de school uitloopt”, legt Babette Keuning, coördinator bij de hulplijn van Off Limits, uit. “Wat vroeger misschien op het schoolplein gebeurde, gaat nu thuis op de telefoon door en verspreidt zich in korte tijd. Door AI komen daar nieuwe mogelijkheden bij.”
“Een beeld kan worden aangepast, iemand kan iets laten doen wat diegene nooit heeft gedaan, en vervolgens kan een hele groep daar binnen enkele minuten op reageren. Voor degene die het meemaakt, is de vernedering niet minder echt omdat het beeld digitaal is gemaakt.”
Off Limits roept ouders en scholen op om online gedrag al vroeg en structureel te bespreken met kinderen en jongeren. “Of het nu gaat over cyberpesten of iets anders, vraag naar wat ze online meemaken en hoe ze zich daarbij voelen. Ze hoeven niet iedere nieuwe app of trend te kennen, maar kunnen jongeren wel helpen nadenken over online gedrag en de gevolgen daarvan.”
Wie online wordt gepest of te maken krijgt met ongewenste beelden, kan anoniem terecht bij de hulplijn van Off Limits.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Poten af van mijn kind: ‘Bij jongeren van nu gaat het pesten na school online gewoon door’
