Nooit eerder deden zoveel scholen mee aan Paarse Vrijdag als dit jaar. Goed nieuws, maar tegelijkertijd is de dag misschien wel harder nodig dan ooit. En juist daarom staat één boodschap centraal: op school moet iedereen veilig zichzelf kunnen zijn.
Met de dalende cijfers rondom lhbtqia+ acceptatie moeten we volgens COC-woordvoerder Freek Janssens juist nu onze schouders eronder zetten.
De acceptatie van homoseksualiteit onder jongeren is de afgelopen jaren flink gedaald. Bij jongens op de middelbare school daalde het aandeel met een positieve houding van 40 procent in 2021 naar 22 procent in 2025. Onder meisjes was de afname ook groot: van 78 naar 51 procent. Andere recente onderzoeken laten zien dat lhbtqia+ leerlingen gemiddeld twee keer vaker worden gepest dan heteroseksuele leeftijdsgenoten.
Deze verslechtering koppelt Janssens aan bredere maatschappelijke ontwikkelingen. “De cijfers moet je in het licht zien van de verharding van de politiek, de rol van sociale media en de invloed van de manosfeer. We moeten samen zorgen dat jongeren veilig zijn. Steeds vaker worden queer jongeren gepest en ook ‘homo’ wordt nog altijd veel als scheldwoord gebruikt op school.
Het is belangrijk dat er op scholen aandacht wordt besteed aan het feit dat iedereen zichzelf moet kunnen zijn en dat je niemand mag pesten of uitsluiten om wie die is”, zegt Janssens. Voor veel jongeren is dat tenslotte de plek waar ze een groot deel van hun dag doorbrengen. “Als je jong bent, ben je jezelf en de wereld om je heen nog aan het ontdekken. Dat moet op een veilige manier kunnen.”
En dat geldt voor alle leeftijden. Daarom wordt er vanaf de lagere school tot de middelbare school aandacht besteed aan Paarse Vrijdag. Dit is de jaarlijkse dag waarop docenten en leerlingen paars dragen en zo laten zien dat iedereen zichzelf mag zijn en dat school een veilige plek is voor de lhbtqia+ gemeenschap.
Die aandacht is er in gesprekken gedurende het hele jaar, maar zo’n gesprek ziet er in groep drie natuurlijk anders uit dan op de middelbare school. “Uiteindelijk gaat het bij elke leeftijdsgroep om dezelfde basis: respectvol met elkaar omgaan, verschillen normaal vinden en zorgen dat niemand wordt buitengesloten.”
Tegenover de zorgelijke ontwikkelingen staat gelukkig ook positief nieuws. Dit jaar doet volgens COC een recordaantal scholen mee aan Paarse Vrijdag. Met 3130 deelnemende scholen ligt het aantal voor het eerst boven de drieduizend. Dat zijn maar liefst 150 scholen meer dan vorig jaar. Het werkelijke aantal deelnemende scholen ligt waarschijnlijk nog hoger. Scholen hoeven zich namelijk niet officieel aan te melden.
Janssens noemt het record hartverwarmend. “Scholen willen duidelijk uitdragen dat er bij hen niemand wordt gepest om wie die is.”
Paarse Vrijdag is slechts één keer per jaar, maar daarna moet de aandacht ook de volgende twaalf maanden vastgehouden worden. Volgens Janssens zit de grootste winst daarom in alle kleine momenten gedurende het schooljaar.
“Het draait daarom niet alleen om één dag paars dragen. Wij hopen dat scholen vooral ook nadenken: hoe zorg ik ervoor dat ik dit volgende week, de week erna en eigenlijk de rest van het jaar doe?”
Docenten spelen hier een belangrijke rol in, zegt Janssens. “Een vervelende grap laten gaan lijkt misschien klein, maar kan voor een leerling juist veel zeggen over wat wel en niet wordt geaccepteerd in de klas. Door daar meteen iets van te zeggen, maakt een docent duidelijk: hier sluiten we niemand uit. Zo kunnen we werken aan een nieuwe norm waar diversiteit onderdeel is van het dagelijks leven op school.”
Docenten kunnen op meerdere manieren eenvoudig laten zien dat íédereen onderdeel is van de samenleving. “Neem een rekensom waarin twee mensen samen een huis kopen. Dat gaat dan vaak over Piet en Marie, maar het kan net zo goed gaan over Elise en Sophia. Ook een prentenboek of voorbeeld tijdens een taalles kan ervoor zorgen dat verschillende gezinnen en relaties vanzelf terugkomen in het onderwijs.”
Basisschooljuf Rebekka doet dit ook, vertelt ze in een video van het COC. “Twee van mijn leerlingen waren aan het spelen en ik hoorde de één zeggen: ‘Als ik later groot ben dan trouw ik met een meneer en word ik volgens mijn papa een homo.’ Het andere jongetje vroeg zich af wat dat betekende. Nadat ik ze vertelde dat iedereen verliefd mag worden op wie hij of zij wil, speelden ze vrolijk verder met hun Lego.”
Tekst gaat verder onder de video.
View this post on Instagram
Die verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij scholen. Ook ouders kunnen bijdragen aan een veilige klas. “Dat kan beginnen met uitleggen waarom een school meedoet aan Paarse Vrijdag. Maar het gesprek hoeft niet alleen te gaan over seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Je kunt je kind ook vragen wat het doet als iemand anders in de klas wordt buitengesloten of gepest”, zegt Janssens.
Dat past bij het thema van dit jaar: Onze Paarse Vrijdag. “Op een school waar niet gepest wordt, voelt iedereen zich veiliger.” Dat geldt niet alleen voor queer leerlingen, maar voor iedereen. Ook leerlingen zelf kunnen iets betekenen. “Een klasgenoot aanspreken op een nare grap of simpelweg laten merken dat iemand bij jou zichzelf kan zijn, kan al verschil maken.”
Paars dragen kan op zo’n dag ook een zichtbaar signaal zijn dat iedereen onderdeel is van de maatschappij. Zeker voor een leerling die zelf nog zoekt naar wie die is, of daar nog niet over wil praten. “Dan kun je in een klas zien: bij deze docenten en leerlingen durf ik mezelf te zijn en voel ik me veilig.”
Tekst gaat verder onder het bericht.
View this post on Instagram
Toch klinkt er rond Paarse Vrijdag soms kritiek. Dat komt volgens Janssens door een verkeerd beeld van wat de dag eigenlijk betekent. “Als iemand zegt: ik vind Paarse Vrijdag onzin, dan zou ik willen vragen: vind je het dan ook onzin dat kinderen niet gepest mogen worden? Dat vindt eigenlijk niemand. En vind je het onzin dat we niemand mogen uitsluiten? Natuurlijk ook niet.”
Precies daar ligt volgens Janssens de kern. Paarse Vrijdag gaat niet alleen over paarse kleding of regenboogvlaggen. Het gaat om een school waar iedereen zichzelf kan zijn zonder bang te hoeven zijn om gepest of buitengesloten te worden.
“Als je ziet dat de acceptatie afneemt en je je even probeert voor te stellen hoe spannend het voor een queer jongere kan zijn om nu naar school te gaan, dan moeten we ons uitspreken”, zegt hij. “Iedereen kan een bondgenoot zijn.”
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Acceptatie van homoseksualiteit onder jongeren keldert: 'Enorm zorgwekkend'
