‘Verliefdheid is een toverbal in meer dan duizend smaken’, zong Jordy van Loon ooit. En daar is geen woord aan gelogen. Maar hoe kom je er nou achter wat jouw smaak is en of die ook écht goed bij jou past?
Wij vroegen het seksuoloog en relatietherapeut Linda Hauer van Bureau Liefdeszaken in Utrecht.
“Wat je nodig hebt in een relatie ontdek je vooral door te voelen en te observeren. En ons zenuwstelsel is daarvoor een heel belangrijke graadmeter. Voel je je in de nabijheid van die ander meestal rustiger, opener, meer jezelf? Dat is een goed teken. Of ben je juist gespannen, op je hoede of voortdurend alert? Dat is niet zo’n goed teken.”
Ook emotionele veiligheid is key. “Heb je het gevoel dat je er echt toe doet? Dat je gemist wordt? Dat je bij de ander terecht kunt met je kwetsbaarheid, dat je wordt gehoord, of is dat er eigenlijk niet? Dan is er emotioneel niet zo veel ruimte of veiligheid en dat hebben we wél nodig in een relatie.”
En ja: iedereen heeft dat nodig. “Als je denkt dat je dat niet nodig hebt, dan zegt dat vaak iets over wat je vroeger hebt geleerd over liefde. Stel dat je vroeger dacht: de ene dag houdt papa of mama van mij en de andere dag weer niet, dan leer je jezelf aan dat liefde onvoorspelbaar is.”
Emotionele veiligheid kun je volgens Linda samenvatten in één ding: ‘TRB’. “De T staat voor toegankelijkheid: is iemand toegankelijk voor je? De R staat voor responsiviteit: reageert iemand op je? Of krijg je de ruimte om iets te vertellen als je heel erg geraakt en verdrietig bent over iets. Als iemand daar nauwelijks op reageert, dan voelt dat onveilig voor ons als mensen. De B staat voor betrokkenheid: blijft iemand betrokken bij hoe het met jou gaat, bij wat er gebeurt in jouw leven? Als die drie dingen er zijn, dan spreken we van emotionele veiligheid.”
Om er verder achter te komen of je lover écht bij je past, gaat het helemaal niet om het afvinken van je zelfgemaakte perfecte checklist. “Het draait vooral om hoe je met elkaar omgaat als het even niet zo lekker loopt”, vertelt Linda. “Juist op de moeilijke momenten zie je of iemand echt bij je past.”
Volgens haar zijn er een paar dingen waar je op kunt letten. “Allereerst: kunnen jullie elkaar reguleren? Met andere woorden: helpt de ander je zenuwstelsel weer tot rust te komen, zelfs na een conflict of ruzie? Daarnaast is emotionele beschikbaarheid belangrijk. Is die ander bereikbaar op het moment dat je nabijheid zoekt – niet alleen fysiek, maar ook emotioneel? Verder is het de vraag of je je veiliger voelt mét deze persoon dan zonder. En tot slot: is er ruimte voor verschil? Je hoeft niet hetzelfde te zijn, zolang je je maar niet voortdurend ‘verkeerd’, te veel of te min voelt doordat jullie van elkaar verschillen.”
“In principe is het hebben van twijfel niet meteen een probleem”, zegt Linda. “Maar het hangt er wel vanaf wat voor twijfel het is. Er zijn eigenlijk twee soorten. De eerste is normale twijfel. Die gaat over keuzes en levensplannen. Hij wil kinderen en jij niet. Zij wil een huis kopen en jij bent daar nog niet aan toe. Of je partner wil de hele wereld overvliegen terwijl jij liever in Nederland blijft. Dit soort twijfels zijn heel normaal en goed om bij stil te staan.”
Daarnaast bestaat er ook signaaltwijfel. “Die gaat niet over meningsverschillen, maar over hoe jij je voelt in de relatie. Voel je je veilig? Kun je jezelf zijn? Word je gehoord? Vaak merk je dit ook in je lichaam: je zenuwstelsel komt in actie. Je voelt een constante onrust, die je kan verwarren met verliefdheid.”
Als je vaak last hebt van die signaaltwijfels, is dat volgens Linda een teken om serieus te kijken of deze relatie nog wel bij je past. “Denk bijvoorbeeld aan het moment dat je weet dat je je partner gaat zien, maar je helemaal niet ontspannen bent. Je bent bezig met wat je gaat zeggen of aantrekken, niet op een leuke, verliefde manier, maar uit spanning. Je schouders zitten hoog, je ademhaling is oppervlakkig. Dat zijn belangrijke signalen.”
Sommige mensen blijven voor type A gaan, terwijl ze diep vanbinnen weten dat type B veel beter bij ze past. “Dat kun je leren herkennen”, legt Linda uit. “Dat begint door te kijken naar welke patronen je hebt opgebouwd in de liefde. Die patronen zijn vaak ontstaan om verbinding te behouden in het verleden. Je leert over liefde in je jeugd en daar ontwikkel je strategieën voor. Soms voelt veiligheid daardoor onwennig. Als je jarenlang gewend bent geweest aan emotionele spanning, kan rust bijvoorbeeld saai voelen. Je zenuwstelsel weet daar dan gewoon geen raad mee.”
Maar juist daar zit volgens Linda de kern. “Een goede relatie voelt niet perfect, maar wel veilig genoeg om jezelf te zijn, je te verbinden en te groeien. Dat klinkt misschien niet sexy, maar we hebben het echt nodig. Vanuit veiligheid ontspant namelijk je zenuwstelsel, en met een ontspannen zenuwstelsel word je creatiever, sensueler en kun je veel meer aanwezig zijn in het moment, in plaats van altijd alert te zijn op de vraag: mag ik er wel zijn?”
Twijfel je of iemand echt bij je past? Dan heeft Linda nog een simpele checklist voor je, die je kan helpen om in te checken bij jezelf.
☐ Voel ik me meer mezelf in deze relatie, of juist minder?
☐ Kan ik mijn kwetsbaarheid tonen zonder bang te zijn voor afwijzing?
☐ Komt mijn lichaam na contact meestal tot rust of blijft het gespannen?
☐ Worden conflicten gebruikt om meer begrip te creëren, of juist om afstand te vergroten?
☐ Heb ik het gevoel dat ik ertoe doe voor de ander?
☐ Moet ik hard werken om verbinding te houden, of ontstaat die ook vanzelf?
☐ Durf ik mijn twijfels uit te spreken en hoe wordt daarop gereageerd?
“Hoe meer vinkjes je aan de kant van veiligheid en openheid kunt zetten, hoe groter de kans dat deze relatie je daadwerkelijk voedt”, vertelt Linda.
Maaike: 'In het begin van onze relatie waren we net twee konijnen, dat is nu niet meer zo'
