Vijf jaar geleden verliest Renee haar man Marijn plotseling aan een hartinfarct. Ze blijft achter met hun tien maanden oude dochter, die ze kregen via een ICSI-traject. Renee hoopt een tweede kind te krijgen met de ingevroren embryo’s die nog over zijn, maar dat blijkt allesbehalve makkelijk.
“Overal kreeg ik dezelfde boodschap. Ze wilden het alleen doen als ergens op papier vaststaat dat mijn man het goedvindt”, vertelt Renee in gesprek met LINDA.
“Er waren wat problemen om zwanger te raken en daar was een ICSI-traject voor nodig. Met succes, want zo hebben we ons dochtertje gekregen.” Tien maanden na de komst van hun dochter gebeurt er iets ondenkbaars.
“Mijn man kreeg midden in de nacht een hartinfarct waaraan hij is overleden. Ik heb hem gevonden. De wereld stopte met draaien. Voor je gevoel houdt het daar op dat moment allemaal op. Het was een hele zware periode die ik tot de dag van vandaag niet kan beschrijven. Daar is geen woord voor in de Nederlandse taal.”
Na het overlijden van Marijn is Renee druk met het regelen van de administratieve zaken. Een kennis helpt haar hierbij en adviseert haar om zelf een testament op te stellen voor het geval haar iets overkomt. “Er moest op papier staan wat er dan zou gebeuren met onze dochter en haar erfgedeelte. Ik heb die kennis toen gevraagd of ze ook kon uitzoeken wat het zou betekenen als daar een tweede kind bij komt en hoe die verdeling zou zijn als dat kind van Marijn is. We hadden namelijk nog embryo’s over van ons traject. Ik ging ervan uit dat ik die gewoon kon gebruiken.
Mijn kennis zocht het uit en vroeg of ik wel zeker wist of ik die embryo’s mocht gebruiken. Dat was namelijk niet zo makkelijk als het klonk, zei ze. Mijn antwoord daarop was heel simpel: tuurlijk mag dat. Het zijn mijn embryo’s en van niemand anders. We hadden destijds een contract getekend van ongeveer twaalf pagina’s, dus het leek mij dat dit contractueel geregeld was.”
Wiesje raakte na vijf jaar zwanger dankzij ICSI: ‘Het vroeg mentaal veel van mij’
In het contract staan drie opties voor de overgebleven embryo’s: doneren, vernietigen of gebruiken. Dat laatste kan alleen in een andere kliniek, omdat Medisch Centrum Kinderwens geen embryo’s terugplaatst na het overlijden van een van de ouders. “Ik had zoiets van: prima, ik pak mijn embryo’s op en zoek een kliniek die dat wel doet.”
Toch blijkt dat niet zo eenvoudig. Renee krijgt te horen dat dit juridisch gezien niet zomaar kan. Volgens de Embryowet is voor het gebruik van embryo’s na het overlijden van haar man schriftelijke toestemming nodig. “Dat kon ik natuurlijk niet leveren. Vervolgens gaf Medisch Centrum Kinderwens aan dat ze niets meer voor me konden betekenen.”
Maar daar laat Renee het niet bij zitten. “Als je te horen krijgt dat iets niet mag, leggen de meeste mensen zich daarbij neer. Ik niet.” Op advies van een gynaecoloog onderzoekt ze haar mogelijkheden in het buitenland. “Ik heb heel kansrijk Europa gebeld, gemaild en om advies gevraagd, maar overal kreeg ik dezelfde boodschap. Ze doen het alleen als ergens op papier vaststaat dat mijn man het goedvindt.”
Langzamerhand vraagt Renee zich af of het nog zin heeft om verder te zoeken. “Ik heb lang getwijfeld of ik het niet gewoon moest accepteren. Dat nee ook een antwoord was, maar dat kon ik niet. Het voelde zo tegenstrijdig om een tweede kind via een donor te krijgen. Ik bleef erop terugkomen dat die embryo’s er al waren, en ook nog eens van de man die ik heb gekozen en waarmee ik al een kind heb. Waarom zou ik dan al die moeite doen?”
Renee besluit juridische stappen te ondernemen. Ze gaat eerst bij haar verzekering na welke mogelijkheden er zijn voor juridische ondersteuning. “Ze zeiden dat dit kansloos was. De wet was duidelijk en daar viel niet aan te twisten.” Ze benadert verschillende bedrijven met haar hulpvraag, maar krijgt telkens hetzelfde antwoord. “Het was verschrikkelijk frustrerend, want er zat inmiddels een deadline aan. De embryo’s zouden vernietigd worden als ik niet snel juridische stappen zou zetten.”
De tijd begint te dringen. Via via komt Renee uiteindelijk in contact met letselschadeadvocaat Evert Wytema. “Hij zei direct dat hij me bij wilde staan, maar gaf ook aan dat de kans dat we zouden winnen ongelooflijk klein was. Ik moest een heel sterk verhaal hebben, wilde ik een rechter overtuigen om voor mij een uitzondering te maken.”
En dat verhaal blijkt sterk genoeg. De rechter geeft Renee – tegen alle verwachtingen in – gelijk. De rechtbank oordeelt dat Medisch Centrum Kinderwens haar en Marijn onvoldoende heeft geïnformeerd over de vereiste schriftelijke toestemming. “Ik had een overweldigend gevoel. Met name omdat iedereen alsmaar had geroepen dat de kans op winnen zo ontzettend klein was. Ik durfde daardoor eigenlijk niet te hopen. Het heeft er zelfs toe geleid dat alle fertiliteitsklinieken de contracten met patiënten hebben aangepast. Mijn casus is zelfs opgenomen als lesmateriaal op universiteiten.”
Drie jaar na de uitspraak is Renee opnieuw moeder geworden, dit keer van een zoon. “Ik had na de uitspraak zoiets van … ik geniet hier eerst even van voordat ik daadwerkelijk dat traject weer inspring. Inmiddels is het achter de rug en er een mannetje van acht maanden oud naast me.”
De strijd van Renee om een tweede kind te krijgen van haar overleden man is te zien in de documentaire ‘Erfenis van Liefde’, geproduceerd oor Het Konijn. De documentaire kijk je op woensdag 28 oktober om 21.20 uur bij BNNVARA op NPO 3 en NPO Start.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Welmoed Sijtsma onderzoekt waarom steeds meer vrouwen hun eitjes invriezen: ‘Moet ik dit zelf ook doen?’
