In de derde aflevering van het nieuwe seizoen Break Free volgen we het verhaal van Dorian (28). Gedreven door rechtvaardigheid verhuist ze naar Afrika, waar ze haar eigen hulporganisatie opricht en vele levens raakt. Ze overlijdt totaal onverwachts bij een eenzijdig auto-ongeluk in Oeganda.
LINDA. spreekt Dorians zus Leonie en moeder Martha over haar bijzondere leven. “Hoe zwaar ze het zelf ook had, opgeven deed ze niet.”
Het lijkt in haar bloed te zitten: Dorians enorme drang om mensen te helpen, een verschil te maken voor een ander. Op de vraag waar dit vandaan komt, glimlachen Leonie en Martha voorzichtig. “Iedereen vraagt dit”, antwoorden ze tegelijk.
“Ik denk dat verschillende aspecten samen haar verhaal maken. Door haar werk kon ze echt iets betekenen en werd ze gezien en gewaardeerd. Misschien verschuilde ze zich soms wel in die rol: dat het niet om haar als persoon ging, maar om wat ze deed voor anderen.”
Leonie, Martha en Dorian. Tekst gaat verder onder de foto.
Dorian groeit op in een gezin met vier kinderen: twee jongere broers, Menno en Jelle, en oudere zus Leonie. Het gezin zorgt volgens Leonie voor een ‘altijd gezellige, maar turbulente familiedynamiek’. Dorian is een rustig kind dat liever op de achtergrond blijft. “Ze hield er niet van om in de belangstelling te staan”, vertelt moeder Martha.
Die verlegenheid raakt ze in haar studententijd kwijt. Dorian kruipt uit haar schulp, vooral gedreven door rechtvaardigheid. Ze verruilt haar vrijwilligerswerk als groepsleider bij de lokale scouting voor vrijwilligerswerk bij een azc. “De kinderen in de wijk vond ze maar verwend. Die vonden het toch nooit goed, wat ze ook deed. Ze wilde liever kinderen helpen die dat daadwerkelijk konden waarderen. Het was voor haar vanzelfsprekend om zoiets in haar vrije tijd te doen”, vertelt Leonie. “Ze was niet iemand die haar avonden doorbracht met het kijken van series.”
Leonie, Dorian en hun broertjes. Tekst gaat verder onder de foto.
Het werken in het azc wakkert een vuurtje aan en Dorian besluit haar afstudeeronderzoek in Afrika te doen. “Dit was heel tekenend voor haar. Ze was altijd bezig met de meest complexe en uitdagende dingen. Haar afstudeeronderzoek was niet anders. Ze wilde dan ook meteen naar de heftigste plek, Burkina Faso.” Eerst lijkt het niet door te gaan, omdat het er te gevaarlijk is. Uiteindelijk gaat ze toch.
Ze komt terecht in een dorpje waar de lokale bevolking alleen Frans spreekt. Een taal die Dorian niet beheerst, maar dat houdt haar niet tegen. “Dat deed ze gewoon en klaagde er dus ook niet over. Het was natuurlijk wel even moeilijk – zeker in het begin – maar dat hoorde je haar nooit zeggen. Ze was zó gemotiveerd om daar goed te doen. Hoe zwaar ze het zelf ook had, opgeven deed ze niet.”
Lennart (30) reist naar de plek waar zijn zus Freya (26) overleed: 'Het voelde alsof ik háár was'
Na dit avontuur weet Dorian: ze wil in Afrika wonen en werken. Op de steun van haar familie kan ze rekenen. Leonie: “Ik begreep haar keuze, maar vond het lastig als ik verhalen hoorde over de veiligheid. Bijvoorbeeld als ze ’s nachts in het donker alleen naar huis liep en achtervolgd werd door de lokale dorpsgek. Dan zei ik wel: koop op z’n minst een fiets of loop samen met iemand.”
“Ik heb nooit zoiets gehad van … waarom moet je dat nou doen?”, vertelt Martha. “Na Burkina Faso woonde ze weer thuis. Het was vrij snel duidelijk dat ze terug wilde, maar dan wel met een organisatie waarbij de hulp echt naar de mensen zelf ging.”
Dorian gaat aan de slag bij ZOA, een Nederlandse organisatie die noodhulp en wederopbouw biedt. Zo komt ze terecht in Amudat, een afgelegen streek in het noorden van Oeganda. “Daar zat ze onafgebroken een jaar. Dat vonden we wel lang, moet ik zeggen”, vertelt Leonie, die haar zusje dat jaar niet ziet. Martha en haar zoons reizen wel naar Oeganda om haar op te zoeken. “Dat is de enige keer dat ik haar heb gezien. Je kunt daar niet even videobellen; we moesten het hebben van een appje af en toe. Dat vond ik wel heel heftig hoor, al probeerde ik dat ook maar ergens te parkeren. Je kunt er niet continu mee bezig zijn.”
Na dat jaar krijgt Dorian de mogelijkheid een eigen stichting op te zetten: Child Care Africa (CCA). Die kans grijpt ze met beide handen aan. “Dag en nacht was ze ermee bezig. Ze leidde niet het leven zoals de meesten met een 9-tot-5-baan. Ook in de avonduren was ze er druk mee. Ze was helemaal vereenzelvigd met haar project”, vertelt Leonie. Martha vult aan: “Het was alles voor haar. Haar hele leven. Dit is waar ze echt gelukkig van werd.”
Leonie en Dorian. Tekst gaat verder onder de foto.
Romy (23) verloor haar buurjongen en beste vriend in Peru: 'We waren net broer en zus'
Wanneer Dorian in Afrika in een giftige relatie terechtkomt, keert ze terug naar Nederland om haar ex te ontvluchten. “Het was wel duidelijk dat de situatie niet veilig was, daar vertelde ze ook open over. De lokale politie was zelfs op de hoogte. Dorian was in veel dingen onbezonnen, maar dit regelde ze toen goed. Als het nodig was, zorgde ze dat ze beveiliging bij zich had.”
Voor Dorian is deze nare ervaring een keerpunt. Ze wil weer een leven opbouwen in Nederland en koopt hier zelfs een woning. Door haar abrupte vertrek uit Oeganda laat ze haar levenswerk achter en ze komt in een tweestrijd terecht. “Ze durfde eigenlijk niet terug. Toen hebben wij gezegd dat ze gewoon samen met iemand moest gaan. Ze besloot een stagiaire aan te nemen en ze gingen samen die kant op. Dat vond ik een geruststellende gedachte en ik had net als Dorian zoiets van … Je wil niet het lot van de stichting laten bezegelen door hem. Dat is ook zo zonde.”
Samen met de stagiaire gaat Dorian voor drie maanden terug naar Afrika. Ze wil daar verder bouwen aan de toekomst van de stichting en hoopt zelfs uit te breiden naar naburige landen. Het idee is om haar tijd voortaan te verdelen tussen Nederland en Oeganda. Maar een week voor haar terugkeer naar Nederland gaat het plotseling gruwelijk mis. Tijdens de terugrit van een werkbezoek raakt ze op een slecht wegdek betrokken bij een eenzijdig verkeersongeluk. Dorian overleeft het niet.
Moeder Martha zit nietsvermoedend met haar man in de auto als een collega van Dorian belt. “Ze had weleens gezegd dat die collega alleen zou bellen als het echt noodzakelijk was. Ik zei meteen tegen mijn man: rij maar naar huis, het is niet goed. Dan kom je thuis en denk je eerst: ik ga niet terugbellen, ik wil het helemaal niet weten. Verschillende scenario’s gaan door je hoofd, van verkrachting tot een overval, en dan is het toch het allerergste.”
“Het kan niet oneerlijker. Ze heeft zoveel dingen overleefd en dan krijgt ze zo’n stom eenzijdig ongeluk waar niemand schuld aan heeft”, vertelt Leonie. “Wat voor mij erg van belang was, is het autopsierapport dat we kregen. Daar stond in dat ze naar alle waarschijnlijkheid niets van de klap heeft gemerkt of gevoeld. Dat heeft mij wel veel steun gegeven. Dat je niet in je hoofd zit met vragen als: Hoe zijn die laatste minuten geweest? Heeft ze veel pijn gehad? Voor mezelf kon ik het beter verwerken met de wetenschap dat ze niet geleden heeft.”
Freya (26) overleed in Indonesië, in 'Break Free' deelt familie haar verhaal: 'Ik werd panisch, dit ging helemaal fout'
Een jaar na haar overlijden reizen Leonie, Martha en haar man naar de plek die Dorian zo lang haar thuis noemde. “Het moment dat we aankwamen met het vliegtuig vond ik het moeilijkst. Dorian was natuurlijk overleden, maar omdat ze zo vaak weg was, zat in mijn hoofd nog steeds: ze is toch gewoon in Oeganda? En toen kwam ik daar aan en stond ze niet te wachten. Op dat moment had ik door dat ze er echt niet meer was. En dat was echt een klap”, vertelt Leonie.
“We hebben met zoveel mensen gesproken. Natuurlijk over mijn zusje, maar ook over hoe haar overlijden is gegaan. Daarover was voor ons nog veel onduidelijk. Je hoort het derdehands via de telefoon. Als je daar bent, spreek je de mensen en krijg je veel meer te horen over wie er aanwezig was en het tijdspad waarop dingen gebeurden. Over haar dood en alles ervoor en erna. Dat vond ik fijn om te weten. En ook om te merken: ze leeft echt voort.”
De enorme impact van Dorian op de lokale bevolking is duidelijk voelbaar. “Wat vooral erg opviel, is dat alle lokale mensen zeiden dat ze één van hen was. Dat onderscheid, van hulpverleners die boven de mensen staan, was bij mijn zusje helemaal niet het geval. Niet in haar leefomstandigheden en niet in hoe ze zich verhield tot mensen.”
Ook het werk dat ze voor de stichting deed, werpt nog altijd zijn vruchten af. “Dat het werk van haar organisatie doorgaat zegt wel heel veel. Als Dorian zou zien hoe het nu floreert bij de stichting … Het voelt als een eerbetoon. Als haar nalatenschap.”
