Het is de afgelopen dagen raak in China. Het volk komt na een dodelijke brand in de regio Xinjiang in opstand tegen het strenge coronabeleid. ‘Dapper en wonderbaarlijk’, vindt voormalig China-correspondent en China-kenner Joan Veldkamp.
Aan LINDA.nl legt de schrijfster van het boek Vrijhaven Shanghai uit wat er precies aan de hand is.
“Mensen zijn het helemaal zat”, zegt Joan over de coronarestricties in het land. Donderdag kwamen er zeker tien mensen om het leven door een brand in een flatgebouw in Urumqi in de provincie Xinjiang. Vanwege de strenge maatregelen mogen mensen daar al honderd dagen hun huis niet verlaten.
Meerdere deuren in het gebouw zaten op slot, waardoor mensen niet naar buiten konden. Andere slachtoffers durfden ondanks de brand hun huis niet te verlaten vanwege de strenge regels. “Er zijn foto’s waarop te zien is dat de deuren van buitenaf met ijzerdraad zijn dichtgemaakt door de autoriteiten. Ook kon de brandweer niet goed bij het gebouw komen door blokkades en moest de brand vanaf een afstand worden geblust.”
Het is de druppel die – na jaren van strenge lockdowns en heel veel testen – de emmer doet overlopen. “Het beleid verstoort het dagelijks leven en de economie en het einde komt maar niet in zicht. De vlam is in de pan geslagen. Mensen zijn boos.” Maar het gaat volgens de China-kenner niet alleen over het coronabeleid. “Veel mensen, vooral jongeren, protesteren ook tegen het totale gebrek aan vrijheid onder het regime van de Chinese Communistische Partij. Ze willen dat president Xi Jinping aftreedt. Levensgevaarlijk. De autoriteiten kunnen je oppakken voor opruiing tegen het systeem en in de gevangenis gooien.”
Marijke zit in lockdown in Shanghai: 'Ik ben banger voor het quarantainecentrum dan voor corona'
Ze vindt het daarom bijzonder om te zien dat veel jonge mensen de straat op gaan en onder meer bij universiteiten demonstreren. “Dit is zo dapper en wonderbaarlijk. Het is voor het eerst in dertig jaar dat mensen massaal de straat opgaan. Het is een nieuwe generatie die dit doet.” Volgens haar is het revolutionair: “Dit toont aan dat het toppunt is bereikt, dat de mensen de onderdrukking niet langer accepteren.”
Wel houdt ze haar hart vast. “Ik hou Twitter nauwlettend in de gaten. Zag vannacht een filmpje van een meisje dat niks doet, maar hard tegen de grond wordt gedrukt, wordt geslagen en afgevoerd. Ook de Britse BBC-journalist Edward Lawrence is geslagen en afgevoerd.” In een via social media verspreide video is te zien hoe Lawrence door een viertal politieagenten tegen de grond wordt gewerkt en in de boeien wordt geslagen. Op een andere video loopt hij in handboeien voorbij, begeleid door twee agenten. Te horen is hoe hij in het Engels roept: “Bel onmiddellijk het consulaat!” Joan: “Hij is vrijgelaten, maar het is angstaanjagend.”
Joan woont alweer geruime tijd in Nederland. Vrienden en vriendinnen die in China wonen heeft ze niet meer. “Veel buitenlanders zijn vanwege de strenge maatregelen uit China vertrokken en ook veel bedrijven vragen zich af of ze er nog wel willen blijven. In hoeverre kun je er nog goed zaken doen als de dagelijkse gang van zaken steeds wordt verstoord? Tegelijkertijd is China voor veel bedrijven ook nog steeds een markt die ze niet kunnen missen.”
Langverwacht VN-rapport: China schendt mensenrechten in Xinjiang
