In Nederland vinden er zo’n 20.000 miskramen per jaar plaats. Een miskraam is vaak verdrietig en veroorzaakt twijfels: hoe komt het, had het voorkomen kunnen worden en is het misschien zelfs je eigen schuld?
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
“Zo’n 10 tot 20 procent van de herkende zwangerschappen eindigt in een miskraam”, legt dr. Akkermans uit. “Herkende zwangerschappen zijn zwangerschappen die met een test zijn aangetoond. Niet-herkende zwangerschappen zijn miskramen waar we geen weet van hebben. Veel zwangeren herkennen dit niet als miskraam – daarom laten we dit voor nu even buiten beschouwing.” Maar ook zonder de niet-herkende miskramen is het aantal miskramen hoog. “In Nederland gaat het om 20.000 miskramen per jaar; naar schatting zijn het er wereldwijd 23 miljoen op jaarbasis. Dat betekent dat één op de tien vrouwen dit ooit meemaakt.”
Hoeveel impact een miskraam heeft, verschilt per persoon en situatie. “Sommigen zijn nuchter en gaan verder met proberen. Anderen ervaren het als een groot verlies. Dat wordt door zorgverleners zoals verloskundigen en artsen nog weleens onderschat. Maar er is steeds meer aandacht voor en er zijn steeds meer ziekenhuizen met een spreekuur voor zwangeren die eerder een miskraam hebben gehad.”
Wil je een miskraam voorkomen? Dan zijn er een aantal dingen die je kunt doen om het risico hierop te verkleinen. “Niet roken, geen alcohol drinken en geen drugs gebruiken. Onlangs was er een influencer in het nieuws die zei af en toe een glas champagne te drinken tijdens haar zwangerschap, omdat dat veilig zou zijn, maar dat klopt niet. Al na een paar glazen alcohol loop je het risico op een kind met het foetaal alcoholsyndroom. Ook loop je meer risico op een miskraam als je suikerziekte hebt en deze niet goed gereguleerd is.”
Maar dat betekent absoluut niet dat een miskraam altijd te voorkomen is. “Bij veel mensen komt na een miskraam de vraag naar de oorzaak. Waardoor komt het en hadden ze het kunnen voorkomen? Ze zijn gaan zwemmen, hebben seks gehad of zijn te diep gegaan in de sportschool, maar dat veroorzaakt geen miskraam. Bij 50 tot 70 procent van de miskramen bij een herkende zwangerschap is de oorzaak chromosomaal, wat betekent dat de deling van cellen mis is gegaan en er een chromosomale afwijking ontstaat zoals het syndroom van Down. Je kunt er niks aan doen en er is geen hoog herhalingsrisico. Daarnaast speelt de leeftijd, met name die van de moeder, een rol. Hoe ouder je bent, hoe groter het risico op een miskraam is.”
Veel vrouwen die een miskraam hebben gehad, willen de oorzaak weten. “Het liefst zonder twijfel. Sommigen willen het daarom laten onderzoeken, maar dat is niet zinnig. Pas als je twee op elkaar volgende miskramen hebt gehad die met een echo zijn bevestigd, zoeken we verder en zelfs dan is de kans dat we iets vinden klein. Maar het is een reden om je door te laten verwijzen naar een gynaecoloog en afhankelijk van risicofactoren en leeftijd misschien te onderzoeken of er sprake is van bijvoorbeeld een erfelijke afwijking of een stollingsafwijking.”
Als er sprake is van het antifosfolipidensyndroom (AFS), een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem verkeerde antistoffen aanmaakt, is het risico op een miskraam groter. “Dat risico kunnen we verkleinen door het gebruik van aspirine of de bloedverdunner LMWH. In sommige landen, zoals Turkije, wordt dit vaak voorgeschreven na één eerdere miskraam. Ik krijg steeds vaker de vraag of ik dat ook wil doen, maar als iemand geen AFS heeft, doe ik dat niet. Ik doe het alleen als het aantoonbaar zinnig is. Deze medicijnen zorgen voor een hoger bloedingsrisico voor de moeder, dus zijn niet zonder risico.”
Veel aanstaande ouders houden een zwangerschap de eerste twaalf weken geheim. Pas als het risico op een miskraam niet groot meer is, maken ze het nieuws bekend. “Om het er niet over te hebben als het misgaat. Ik zeg niet dat je het aan iedereen moet vertellen, maar als je dat wel doet, kan het steun geven.” Heb je een miskraam gehad? Dan is dat verdrietig. “Weet dat het veel voorkomt en dat je ongetwijfeld mensen in je omgeving hebt die dit ook hebben meegemaakt. Erover praten kan helpen met de verwerking.”
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoog-complexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Gynaecoloog Joost Akkermans ontwikkelde app voor betere geboortezorg: ‘Desinformatie kan tot gevaarlijke situaties leiden’
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun dreumes en twee katten.
