Steeds minder vrouwen bevallen thuis. Slechts 1 op de 10 vrouwen baart in de vertrouwdheid van haar eigen huis. Is dat een ontwikkeling waar we blij mee moeten zijn, omdat dit de veiligheid van moeder en kind beter waarborgt, of is de werkelijkheid anders?
In de rubriek Komt een vrouw bij de gynaecoloog geeft gynaecoloog Joost Akkermans antwoord op veelgestelde vragen.
“Het systeem dat we in Nederland hebben is uniek: eerstelijns verloskundigen die dicht bij de zwangeren staan, vaak snel beschikbaar zijn en relatief korte aanrijtijden hebben”, aldus dr. Akkermans. “Maar ruim 20 jaar geleden kwam uit onderzoek naar voren dat de perinatale sterfte (het overlijden van de baby tijdens de zwangerschap, tijdens of kort na de bevalling) in Nederland relatief hoog is ten opzichte van omringende landen. Er werd gelijk naar de thuisbevalling gewezen, maar uit enkele grote cohortonderzoeken die volgden bleek dat de voorgenomen plaats van bevalling niet de verklaring bleek te zijn. Het probleem zat waarschijnlijk vooral in andere factoren als leeftijd, leefstijl, beleid van kinderartsen en de overdracht van zwangeren; die ging niet altijd goed.”
Thuis bevallen is lang niet voor iedereen en in elke situatie een goed idee. Heb je als vrouw een medische indicatie? Dan is thuis bevallen meestal geen veilige optie meer. “Daarnaast speelt de leeftijd een rol en hier in Twente zien we veel zwangeren met ernstig overgewicht; ook dat heeft invloed.” Maar is thuis bevallen veilig? “Ja, even veilig als in het ziekenhuis, juist omdat er een goede risicoselectie plaatsvindt.”
Volgens cijfers uit 2024 bevalt 13 procent van de vrouwen thuis. Een groot contrast met de 78 procent in 1950. In de late jaren negentig was het 35 procent en in 2008 nog 28 procent. “Mensen kiezen tegenwoordig minder vaak voor een thuisbevalling, onder meer door de stijgende vraag naar pijnstilling. In de jaren negentig was dat nog geen gemeengoed. Nu moeten we 24/7 een ruggenprik kunnen aanbieden.”
Dr. Akkermans vat samen: “Thuis bevallen is veilig mits het goed begeleid wordt en er, op voorhand, geen grote risico’s zijn.” Dat de gedachte heerst dat thuis bevallen minder veilig is dan in het ziekenhuis, vindt hij niet gek. “Bij een bevalling kunnen complicaties optreden waarbij tijd je grootste vijand is, zoals hevig bloedverlies na de geboorte. In vijftien minuten kan je veel bloed verliezen en dan maakt het wel degelijk uit waar je bent. In de meeste gevallen is dit ‘manageable’. De ernstige gevallen zijn zeer zeldzaam. Het komt weleens voor, maar moet je daar je beleid op aanpassen?”
Wel maakt dr. Akkermans zich zorgen over de free birth movement: vrouwen die willen bevallen zonder medische begeleiding. “Iedereen moet doen wat-ie zelf wil, maar als er niemand bij is die kan signaleren dat het niet meer goed gaat, dan kan dat zeer risicovolle situaties opleveren.”
Dr. Akkermans is blij dat vrouwen in Nederland kunnen kiezen voor een thuisbevalling zonder zich zorgen te hoeven maken over de veiligheid van hun baby en zichzelf. “Ik hoop dat we dit ook veilig kunnen houden. Een van de redenen dat dit veilig is, is dat de aanrijtijd naar ziekenhuizen relatief kort is, maar de afgelopen vijf jaar is er in veel regio’s grote moeite met het in de lucht houden van de (verloskundige) zorg. Ziekenhuizen sluiten soms tijdelijk hun deuren of nemen geen zwangeren van buiten meer aan, waardoor uitgeweken moet worden naar andere ziekenhuizen. In sommige streekziekenhuizen verdwijnt de verloskunde helemaal. Ook wij moeten weleens barenden weigeren, dat komt in elk ziekenhuis voor, maar mensen met ernstige spoed nemen we altijd aan. Zolang we dat doen, is er niet zoveel aan de hand.”
Joost Akkermans werkt als gynaecoloog in het Medisch Spectrum Twente (MST) en is gespecialiseerd in de begeleiding van hoog-complexe zwangerschappen en meerlingzwangerschappen. Hij ontwikkelde de Geboortezorg-app. Hierin krijg je als zwangere belangrijke, eerlijke informatie en kun je thuismetingen doen. Hij wil hiermee de informatievoorziening en daarmee de geboortezorg verbeteren. De app is kosteloos voor de zwangere, wordt via deelnemende verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen verstrekt en is vrij van advertenties.
Ben jij zwanger en heb jij een vraag voor gynaecoloog Joost Akkermans? Mail je naam en vraag naar lezer@linda.nl onder vermelding van ‘Komt een vrouw bij de gynaecoloog’.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Wanneer is er sprake van een bevaltrauma? Gynaecoloog Joost Akkermans geeft antwoord
Anna Neeltje de Boer is freelance redacteur bij LINDA.nl. Ze woont in Zwolle met haar vriend, hun dreumes en twee katten.
