Je weet als kersverse moeder: slaap is vaak een schaars goed. Nachtvoedingen, een baby die nét wegdommelt als jij wakker schrikt, of huilt vanwege krampjes — het hoort er allemaal bij.
Maar bij sommige vrouwen speelt er meer dan alleen de gebruikelijke korte nachten.
Uit onderzoek – waar gekeken werd naar de relatie tussen bevallingsmethode en postnatale slaapproblemen – van Stanford University blijkt dat “even bijkomen” na een bevalling nuance verdient. Met name vrouwen die bevallen via een keizersnede blijken vaker te kampen met ernstige pijn én langdurige slaapproblemen dan tot nu toe werd aangenomen.
Melanie beviel met keizersnede onder algehele narcose: 'Voelde me een waardeloze moeder'
Voor het kwalitatieve deel van de studie werden 41 moeders geïnterviewd over hun herstel na de bevalling. Van hen bevielen 24 vrouwen vaginaal, 11 via een geplande keizersnede en zes via een ongeplande ingreep.
Wat opvalt: meer dan twee derde van de vrouwen die een keizersnede ondergingen, gaf aan ernstige pijn te ervaren die hun slaap en dagelijks functioneren verstoorde. Bij geplande keizersnedes ging het om 73 procent, bij ongeplande om 67 procent. Ter vergelijking: slechts 8 procent van de vrouwen met een vaginale bevalling meldde vergelijkbare klachten.
De onderzoekers analyseerden daarnaast gegevens van meer dan 1,5 miljoen vrouwen die tussen 2008 en 2021 bevielen. Hieruit blijkt dat vrouwen die een keizersnede ondergaan 16 procent meer kans hebben om in de periode van een maand tot een jaar na de bevalling een nieuwe slaapstoornis te ontwikkelen, zoals slapeloosheid of slaapapneu.
In Nederland worden jaarlijks circa 165.000 kinderen geboren. Jaarlijks ondergaan meer dan 30.000 vrouwen een keizersnede. Het gaat om een operatie waarbij net boven het schaambeen een snee van ongeveer tien centimeter wordt gemaakt. De operatie gebeurt meestal terwijl de vrouw wakker is, met een ruggenprik of spinale verdoving.
Volgens gynaecoloog Annemarie Huijssoon – werkzaam in het Franciscus Gasthuis en Vlietland in Rotterdam – wordt nog vaak onderschat hoe zwaar het herstel kan zijn. Zij voerde in 2013 live op televisie een keizersnede uit in het programma Operatie Live.
Rosalie kreeg hersenvochtlekkage door ruggenprik bij keizersnede, en pijnstilling werkte niet: 'In het donker lag ik te creperen'
“Een keizersnede is een grote buikoperatie”, legt ze uit. “Veel vrouwen herstellen goed, maar het blijft een ingreep waarbij je lichaam tijd nodig heeft om te herstellen.”
Een keizersnede gebeurt meestal vanwege medische noodzaak, door bijvoorbeeld een liggingsafwijking waardoor de bevalling niet vordert, ziekte van de moeder of vanwege de conditie van de baby. Maar ook eerdere traumatische bevallingen of extreme angst kunnen een reden zijn om de mogelijkheid te bespreken met je eigen verloskundig hulpverlener.
Volgens Huijssoon bevalt ongeveer 17 procent van de vrouwen in Nederland via een keizersnede. “Dat lijkt misschien veel, maar internationaal gezien ligt het percentage in Nederland juist relatief laag. In landen als Cyprus en Turkije ligt dat boven de vijftig procent.”
Vrouwen en hun partner onderschatten de impact van een keizersnede. Er kunnen immers ook complicaties optreden. “Denk aan veel bloedverlies tijdens de keizersnede, pijnklachten aan de wond of een verhoogde kans op trombose, doordat vrouwen na de operatie tijdelijk minder mobiel zijn.”
Gemiddeld staat er ongeveer zes weken voor het herstel na een keizersnede, waarin het lichaam – en vooral de buikspieren – moet aansterken. Toch kan volledig herstel bij sommige vrouwen maanden duren. “Neem de eerste weken echt rust”, adviseert Huijssoon. “Je herstelt niet alleen van een operatie, maar moet ook wennen aan een compleet nieuwe situatie met een baby.”
Na de ingreep hebben veel vrouwen pijn aan de wond, waardoor bewegen lastiger wordt. De eerste zes weken wordt afgeraden om zwaar te tillen, behalve de maxi-cosi.
Toch verloopt ieder herstel anders, benadrukt de gynaecoloog. “De meeste vrouwen herstellen gelukkig goed van een keizersnede. Maar it’s not a one size fits all. Je kunt vooraf nooit precies voorspellen hoe snel het herstel gaat. De een is binnen een week weer op de been, terwijl de ander na weken nog klachten heeft.”
De behandeling van pijn begint al bij de keizersnede zelf. Een gespecialiseerd team van anesthesiologen, gynaecologen en OK-medewerkers zorgt dat de keizersnede goed verloopt en start alvast met pijnstilling.
Een keizersnede waarbij de baby direct huid-op-huidcontact maakt met de moeder zorgt voor het aanmaken van geluksstofjes, waardoor de pijnbeleving ook minder wordt. Na de keizersnede krijg je bovendien het advies om de eerste dagen pijnstilling in te nemen.
Volgens het onderzoek van Stanford University blijkt dat keizersnedes het risico op ernstige pijn en slaapstoornissen vergroten. “Dat kan weer leiden tot een postpartumdepressie, concentratie- en geheugenproblemen en extreme vermoeidheid”, zei onderzoeker Moe Takenoshita eerder tijdens de jaarbijeenkomst Anesthesiology 2025 in de Verenigde Staten.
Volgens de onderzoekers speelt onvoldoende behandelde pijn een belangrijke rol bij slaapproblemen na een keizersnede. Pijn verstoort niet alleen de nachtrust, maar belemmert ook het herstel en het dagelijks functioneren in de eerste weken na de bevalling.
“Daarom geven we vrouwen altijd leefregels mee na een keizersnede”, zegt Huijssoon. “Goede pijnstilling en voldoende rust zijn belangrijk. Naast paracetamol kan soms ook naproxen helpen, mits dat medisch verantwoord is. Neem tijd om te herstellen en om te wennen aan het nieuwe leven met een baby. Iedereen roept altijd dat het een roze wolk is, maar het is hard werken.”
Ook kan het litteken wat gevoellozer of juist branderiger aanvoelen na de keizersnede, doordat kleine zenuwen zijn doorgesneden. “Als de wond goed gesloten is, kan massage verlichting geven. Daarnaast helpt het om de wond te ondersteunen tijdens het bewegen.”
Volgens de onderzoekers – en ook Huijssoon – is goede postnatale zorg essentieel, met extra aandacht voor pijnbestrijding en slaapbegeleiding. Vrouwen die tijdens of na de zwangerschap last hebben van slaapproblemen, doen er volgens de onderzoekers goed aan dit met een arts te bespreken.
Volgens de gynaecoloog kunnen vrouwen daarnaast veel betrouwbare informatie over herstel na een keizersnede vinden op de website van DeGynaecoloog.nl. Ook kunnen relatief eenvoudige maatregelen bijdragen aan beter herstel en meer slaap:
Dit artikel is tot stand gekomen met input van een gynaecoloog. De informatie is algemeen van aard: ieder lichaam en herstel verloopt anders. Heb je klachten of twijfels? Neem dan altijd contact op met je huisarts, verloskundige of behandelend arts.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de nieuwsbrief.
Na heftige keizersnede krijgt Lot (34) Tikkie van haar schoonzus: 'Ze had me naar het ziekenhuis gebracht'
Martine Findhammer-Schut is online redacteur bij LINDA. en LINDA.Mini. Moeder van Mees en Lode en daardoor officieel expert in gebroken nachten en onderhandelen over nog-één-verhaaltje. Heeft een scherp oog voor mode — niet alleen om te dragen, maar ook om te duiden — en een liefde voor het Franse chanson en muziek uit de jaren zeventig en tachtig, het liefst op vinyl.
