Freelancen klinkt als de droom: werken waar en wanneer je wil, je eigen baas zijn en niemand die vraagt waarom je om elf uur nog in je pyjama achter je laptop zit. Maar tussen ‘ik begin voor mezelf’ en daadwerkelijk kunnen leven van freelancen, zit vaak nog een hele reality check. Want waar begin je eigenlijk?
Kato (26) van Kees de Boekhouder en freelance fotograaf Lin (31) vertellen wat je écht moet weten voordat je begint met freelancen.
Freelancen klinkt lekker, maar het is niet voor iedereen het juiste einddoel. Sommige mensen hechten meer waarde aan vrijheid, anderen juist aan zekerheid. En eerlijk: het een is niet beter dan het ander. Lin werkt inmiddels al acht jaar als freelancer en voor haar zijn dit de grootste voordelen:
Klinkt best als een droomleven. Maar volgens boekhouder Kato hangt freelancen vooral af van wat voor persoon je bent. “Ik denk dat freelancen heel aantrekkelijk klinkt. Meer vrijheid, meer verdienen — en soms is dat ook zo. Maar je moet er wel van houden.
✓ Vind je het leuk om te ondernemen?
✓ Vind je het belangrijk om je eigen baas te zijn en vrijheid te hebben?
Dan kan freelancen goed bij je passen.” Maar ze ziet ook dat mensen het soms romantiseren. “Als je stress krijgt van het idee dat je alles zelf moet regelen, zou ik er wel goed over nadenken. Het blijft een onzeker bestaan. Je weet nooit zeker hoeveel geld je volgende maand verdient.” Ook Lin merkt dat freelancen niet alleen maar vrijheid is. “Je moet er rekening mee houden dat je, als je een maand op vakantie gaat, ook een maand geen geld verdient. Het klinkt heel leuk: ik ben freelancer, dus ik kan drie maanden weg. Maar dan heb je dus óók drie maanden geen inkomen.”
Als je zeker weet dat freelance life iets voor jou is: go for it. Maar regel je zaken wel meteen goed. Want als je slordig omgaat met belasting, facturen of je administratie, kan dat je uiteindelijk veel stress (en geld) kosten. Lin weet daar inmiddels alles van. “Vooral mijn belasting ging de eerste drie jaar een beetje mis, omdat ik niet heel goed ben met cijfers. Uiteindelijk ben ik naar een boekhouder gegaan en die heeft zelfs de drie jaar die ik verkeerd heb ingevuld gecorrigeerd. Nu ga ik elk kwartaal langs, omdat ik het nog steeds ingewikkeld vind.”
Volgens Kato gebeurt dat vaker dan je denkt. “Het allerbelangrijkste is dat je je administratie goed bijhoudt. Zorg dat je één vaste plek hebt waar alles staat. Dan hoef je aan het eind van het jaar niet ineens alles nog terug te zoeken. Als je je zaken op orde hebt, hoeft het helemaal niet zo spannend te zijn.”
Oké, het woord ‘belasting’ klinkt misschien meteen als stress. Maar Kato vertelt ons dat het meevalt als je eenmaal snapt hoe het werkt. En daarvoor moet je vooral het verschil begrijpen tussen btw en inkomstenbelasting.
💰 Omzetbelasting (btw): dat is je btw-aangifte. Je moet weten welk btw-tarief je moet rekenen. Kappers hebben bijvoorbeeld een verlaagd tarief van 9%, dus dat soort dingen moet je wel even checken.
Maar het belangrijkste volgens Kato? Die btw is niet van jou. “Zet dat geld meteen apart zodra een factuur wordt betaald. Ik dacht vroeger ook: wow, lekker veel geld binnen. En drie maanden later moest ik ineens een groot bedrag terugbetalen aan de Belastingdienst. Dat had ik natuurlijk allang uitgegeven.”
💰 Inkomstenbelasting: dit betaal je één keer per jaar over alles wat je hebt verdiend.
Lin raadt aan om altijd een buffer te hebben. “Ik snapte in het begin totaal niet dat je een deel van je inkomsten apart moest zetten. Ik had niet eens een zakelijke rekening. Nu betaal ik mezelf elke maand een vast bedrag uit en de rest blijft zakelijk voor belasting en kosten. Dat scheiden helpt heel veel, dus ik zou dat meteen vanaf het begin doen.”
Oké, geld betalen is minder leuk — maar je kunt het ook terugkrijgen. Bijvoorbeeld de btw. “Zakelijke kosten die je maakt voor je onderneming mag je opgeven, waardoor je uiteindelijk minder belasting betaalt,” legt Kato uit. Dus koop je bijvoorbeeld een laptop voor je werk? Dan kun je de btw daarvan terugvragen. Dat scheelt soms honderden euro’s.
⛔️ Let op met de KOR:
Heb jij de kleineondernemersregeling (een KOR)? Dan betaal je geen btw, maar kun je het ook niet terugvragen. Dus dat betekent ook geen money terug van je nieuwe laptop.
Maar je kunt ook je geld terugvragen van je reiskosten, zegt Kato. “Veel mensen weten niet dat je ook zakelijke reiskosten mag opgeven, zelfs als je fietst of loopt . Als je ergens een meeting hebt of naar een koffiezaakje gaat om te werken, kun je die kilometers gewoon bijhouden en aan het eind van het jaar optellen. Het aantal totale kilometers doe je dan x €0,23 en dat bedrag gaat dan van je inkomstenbelasting af. Het lijkt misschien weinig, maar loopt sneller op dan je denkt.”
Iets waar veel beginnende freelancers niet over nadenken: hun pensioen. Logisch, want in loondienst wordt dat vaak voor je geregeld. Maar als freelancer moet je het zelf doen. Je wil niet op je zestigste ineens balen dat je nog helemaal niks hebt opgebouwd. Kato ziet dat veel beginnende ondernemers daar inderdaad niet genoeg mee bezig zijn. “Je hebt bijvoorbeeld pensioenfondsen zoals BrightPensioen. Daar kun je een pensioenpot opbouwen waar je pas bij kunt als je met pensioen gaat. En dat is (tot een bepaalde hoogte) ook aftrekbaar van je belasting. De overheid stimuleert dat, zodat freelancers er ook mee bezig zijn.”
Lin vindt dat je daarnaast ook moet nadenken over een vangnet. “Als ik nu mijn pols breek, heb ik geen inkomen, omdat ik met mijn handen werk. Daarom heb je in Nederland broodfondsen: groepen mensen die samen sparen. Als iemand ziek is, wordt diegene uit het fonds ondersteund. Heel goed om daar op tijd over na te denken.”
Durf je nog niet fulltime te freelancen en doe je het naast je baan? Let dan goed op: er gelden andere regels voor jou. Kato vertelt waar je rekening mee moet houden. “Je hebt dan vaak niet dezelfde belastingvoordelen als fulltime ondernemers. Je freelance-inkomsten worden opgeteld bij je salaris uit loondienst, waardoor het lijkt alsof je ineens best veel belasting moet betalen. Zet daarom altijd genoeg geld apart. Met vijftig procent zit je vaak safe.” En mocht het uiteindelijk toch minder belasting zijn dan je dacht? Dan heb je ineens een lekkere meevaller.
Freelancen is dus niet alleen maar met je laptop in de zon op Bali en matcha’s drinken tussen meetings door. Je moet dingen regelen, vooruitdenken en jezelf soms achter je laptop dwingen. Maar volgens Lin en Kato hoeft het allemaal ook niet vanaf dag een perfect te zijn.
Begin je aan je eerste 'grotemensenbaan'? Dit wil je weten
Merry Almuhtaseb (25) is online redacteur bij LINDA.meiden. Ze is een trotse Hagenees en zal niet snel haar paleisje in de stad inruilen. Zelfs niet voor Amsterdam. Ze is een echte augurken-lover en een full-time Yapper.
