Tuurlijk, jij pakt die extra werktaak wel op – naast de drie extra taken waar je vorige week al ‘ja’ op zei. Maar het is ook oké om af en toe nee te zeggen, hè? Dít is hoe je dat doet.
Wij bespraken alles rondom grenzen stellen met Maureen Botz, arbeidspsycholoog bij Fast Lane Vitality.
Als je dit artikel hebt aangeklikt, ben je waarschijnlijk nog geen natuurtalent in nee zeggen. Dat is oké – je grenzen herkennen en respecteren is een never-ending leerproces. Zeker omdat deze blijven veranderen. “Ieder persoon heeft andere grenzen, afhankelijk van onze behoeftes, verlangens én simpelweg wat we prettig vinden. Maar ze zijn ook per situatie anders. Je grenzen mogen veranderen en daar hoef je je nooit voor te verantwoorden”, zegt Botz.
Dat je het spannend vindt om grenzen te stellen, komt waarschijnlijk door onbewuste overtuigingen die je door de jaren heen hebt ontwikkeld. “Als je ouders vroeger snel boos werden als je je uitsprak, kan je indirect hebben meegekregen dat je beter stil kunt blijven om de rust te bewaren. Heb je altijd complimenten gekregen als je hard werkte? Dan kun je een overtuiging ontwikkelen dat je hard moet werken om gewaardeerd te worden.”
Jezelf vanwege ingebrande overtuigingen stilhouden of een burn-out inwerken is voor niemand goed – geloof ons. Daarom is het belangrijk om op tijd aan de bel te trekken. “Soms over je grens gaan is niet direct een probleem, zolang er ruimte is om daarvan te herstellen. Het wordt pas een probleem wanneer het vaak gebeurt en je functioneren eronder begint te lijden.”
Hoe je dit merkt, verschilt per persoon. “Fysiek kan iemand bijvoorbeeld last krijgen van slecht slapen, spanning in je nek, een hoge ademhaling, hoofdpijn of buikpijn. Mentaal merk je misschien dat je vergeetachtiger wordt of je minder goed kunt concentreren. Emotioneel kun je prikkelbaarder of angstiger worden. En gedragsmatig zie je soms dat iemand zich vaker terugtrekt, juist heel veel sociale afspraken maakt, of ineens extreem veel sport.” Dit soort signalen moet je serieus nemen. Hoogste tijd om je grenzen aan te geven.
Oké, daar ga je dan. Wees niet bang om feedback te geven aan je manager of werkgever. “Probeer assertief te zijn; kom voor jezelf op, maar verlies de belangen van de ander niet uit het oog. Zo kom je samen tot een oplossing.”
Om zo ontspannen mogelijk het gesprek in te gaan, kun je volgens Maureen het beste de vier feedbackregels gebruiken. Dit is ook een fijne basis om het gesprek mee voor te bereiden.
1. Beschrijf objectief de situatie. Houd het feitelijk en spreek alleen vanuit jezelf.
Vorige week vroeg je of ik een project voor het einde van de week kon afronden. Ik gaf aan dat ik weinig tijd had, maar je zei dat het prioriteit had.
2. Benoem wat het met jou deed.
Ik voelde me niet gehoord toen ik zei dat ik weinig tijd had en had het idee dat ik alles op alles moest zetten om het af te krijgen. Daardoor heb ik ’s avonds extra gewerkt om al mijn werk af te krijgen.
3. Check in bij de ander.
Snap je wat ik bedoel?
4. Kijk samen vooruit. Spreek nu vooral vanuit de wij-vorm.
Hoe kunnen we dit de volgende keer anders aanpakken?
Mocht je het te spannend vinden om meteen zo’n gesprek te starten, dan kun je ook klein beginnen. Grenzen stellen voor jezelf, om zo wat meer zelfvertrouwen op te bouwen.
“Als je normaal gesproken altijd binnen vijf minuten reageert op mails, kun je met jezelf afspreken dat je pas na vijftien minuten antwoord geeft. Dan ervaar je: er gebeurt niets ergs. Het kan ook al een verschil maken om niet meteen ja te zeggen op een verzoek. Zeg bijvoorbeeld dat je er morgen op terugkomt. Daarmee creëer je meer ruimte om na te denken over wat je eigenlijk wilt.”
Maar weet ook dat grenzen stellen waarschijnlijk altijd spannend zal blijven. “Hoe vaker je het doet, hoe beter je erin wordt en hoe meer die spanning afneemt.”
Wees daarnaast niet bang om af en toe over je grenzen te gaan. “Dat is de manier waarop veel mensen hun grenzen ontdekken. Je weet pas wat ze zijn als jijzelf of een ander er een keer overheen gaat.”
Zelfs dan kunnen we onze grenzen negeren. We maken de gebeurtenis kleiner in ons hoofd en vergeten ervan te leren. Het helpt om regelmatig te reflecteren.
→ Waren er gebeurtenissen in de afgelopen maand waarbij ik zelf over mijn grens ben gegaan?
→ Of waarbij een ander over mijn grens is gegaan?
→ Waar zei ik ja, terwijl ik eigenlijk nee voelde?
→ Wat voelde ik toen in mijn lichaam?
→ Welke emoties kwamen omhoog?
→ Waarom hield ik mezelf in?
Misschien merk je dat je het belangrijk vindt dat anderen je aardig vinden, of dat je bang bent om lastig gevonden te worden. Door achteraf te onderzoeken wat er gebeurde, ontdek je wat je onbewuste overtuigingen zijn en waar je grens lag. Die ervaring helpt je om signalen in de toekomst sneller te herkennen.”
We hopen natuurlijk dat iedereen een begripvolle manager of werkgever heeft. Mocht dat niet zo zijn, dan adviseert Maureen om vooral te focussen op hetgeen dat bij jou ligt. “Check of je duidelijk hebt gecommuniceerd. Dat een ander niet goed luistert of reageert, ligt niet bij jou.”
“Je kunt er nog een keer op terugkomen, opnieuw met de feedbackregels. Als de ander dit dan nog niet goed opvat, is het verstandig om dit met iemand anders in de organisatie te bespreken. Een hogere manager of medewerker van HR bijvoorbeeld.”
Merk je dat er dan nog steeds niets veranderd is? Dan is het goed om voor jezelf na te gaan of je dit kunt accepteren. Als je antwoord daarop nee is, is het ook oké om te kijken naar een andere werkomgeving die misschien beter voor je is. In the end willen we allemaal gehoord en gerespecteerd worden.”
Hoe merk je dat je tegen een burn-out aanzit? 'Tips op internet zullen weinig helpen'
Anne Schiphof (26) is online redacteur bij LINDA.meiden. Ze groeide op in een dorp – zo’n plek waar je niet over straat kunt met een pet of er wordt al over je gepraat – en vluchtte op haar negentiende naar de stad. Eerst Utrecht, toen Rotterdam. Daar woont ze met een vriendin, die ze via Bumble leerde kennen. Ze zit balls deep in het modealgoritme en heeft een zwak voor Nederlandse hiphop en R&B.
