Automatisch ja zeggen als iemand je vraagt iets voor hen te doen, conflicten vermijden en jezelf altijd op de laatste plek zetten. Is dit herkenbaar? Dan is het tijd dat je kennismaakt met de term ‘people pleasing’ en waarom je ermee moet stoppen. Spoiler: dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar wel hartstikke bevrijdend.
Stevanne van der Velden, leiderschapstrainer en oprichter van The Boundaries Bootcamp, bespreekt de term, de gevolgen en de oplossingen met LINDA.meiden.
We beginnen bij het begin: wat is people pleasing? “Het is gedrag waarbij je jezelf structureel op de tweede plek zet om rust en verbinding met anderen te behouden”, legt van der Velden uit. “Het is vaak geen bewuste keuze, maar een stressreactie. De meeste mensen kennen de fight-, flight en freeze-reacties als gevolg van stress, maar er is nog een vierde: fawn. Dat betekent dat je gaat pleasen, vleien en conflict vermijden. Iemand vraagt iets en je zegt automatisch ja. Pas later denk je: wacht eens, dit wil ik helemaal niet.”
Het lastige is dat het er aan de buitenkant vaak ‘goed’ uitziet. Je bent behulpzaam, sociaal en betrokken. Maar vanbinnen kan het wringen. “Je zegt ja terwijl je lichaam nee voelt. Dat is eigenlijk de kern. Veel mensen herkennen dat gevoel wel: een soort spanning, maar je negeert het omdat je de ander niet wil teleurstellen.”
Volgens Van der Velden is dat ook meteen het gevaar. “Je bent constant bezig met hoe anderen op jou reageren. Je probeert vooruit te denken: wat heeft iemand nodig, hoe voorkom ik gedoe? Maar daarin verlies je jezelf.” En dat gebeurt vaak zonder dat je het doorhebt. “Het begint klein. Een keer meegaan terwijl je geen zin hebt. Nog een keer ja zeggen om te helpen verhuizen, ondanks dat je moe bent. Toch die extra taak oppakken terwijl je eigenlijk geen tijd hebt. Tot het een patroon wordt.”
En nee, dat heeft niet alleen met werkdruk te maken. “Veel mensen denken dat ze overbelast raken door te veel werk, maar vaak komt het doordat ze te veel doen waar ze eigenlijk geen zin in hebben – op werk en in hun privéleven.”
Waar het gedrag vandaan komt, verschilt per persoon. “Het kan te maken hebben met opvoeding, bijvoorbeeld als je hebt geleerd dat je ‘braaf’ moest zijn of dat er minder ruimte was voor jouw grenzen. Het kan ook later ontstaan. Als je merkt dat je waardering krijgt door altijd mee te bewegen, ga je dat gedrag herhalen.”
Toch is er volgens de leiderschapstrainer een belangrijk verschil tussen aardig zijn en pleasen. “Het zit in je intentie. Help je iemand omdat je dat oprecht wil, omdat je hoopt dat ze je dan leuk vinden of omdat je hoopt dat er dan geen conflict ontstaat? Dat verschil voel je vaak pas achteraf, als het energie begint te kosten.”
En dat is precies waar het misgaat op de lange termijn. “Op korte termijn voelt pleasen veilig. Je voorkomt spanning, niemand is boos, jij hebt jouw steentje bijgedragen. Vanbinnen is het een ander verhaal, je voelt onrust en gaat je afvragen: wat wil ik eigenlijk zelf?” Als je dat blijft negeren, raak je steeds verder van jezelf verwijderd. “Het gaat uiteindelijk niet alleen over gedrag, maar over identiteit. Wie ben jij nog als je je constant aanpast aan anderen?”
De eerste stap om dat patroon te doorbreken is verrassend simpel, maar niet per se makkelijk. “Bewustwording. Ga eens opletten: wanneer voel je spanning in je lichaam? Wanneer zeg je ja terwijl je twijfelt? Dat zijn je triggers.” Daarna komt iets wat veel mensen overslaan: pauzeren. “We zeggen vaak dat je gewoon nee moet leren zeggen, maar zo werkt het niet. Begin met een paar seconden stilte; even niet direct reageren.”
Die pauze geeft ruimte om in te checken bij jezelf, zegt Van der Velden. “Wil je dit echt? Of wil je vooral de ander tevreden houden? En als je het nog niet weet, hoef je ook geen antwoord te geven. Dat kun je doen met een een beschermzin, zoals ik dat noem. Denk aan: ik wil hier niet overhaast ja op zeggen, ik weet het nu nog niet of ik kom er later op terug. Het haalt de druk eraf.”
Het nee zeggen komt pas daarna. “Als je helder hebt waarom je wilt stoppen met pleasen, wordt het makkelijker. Wees eerlijk tegen jezelf, wat kost het je als je zo doorgaat? Je rust, je energie, je gevoel van wie je bent? Misschien alledrie.” Volgens Van der Velden helpt het om dat concreet te maken. “Stel jezelf de vraag: waar wil ik over tien, twintig jaar trots op zijn? Dat ik iedereen tevreden heb gehouden of dat ik trouw ben gebleven aan mezelf?”
Zelfs als je inzicht hebt in de redenen voor het people pleasen, blijft het lastig om het gedrag daadwerkelijk te veranderen. “Omdat het pleasen je ook iets oplevert. Het voelt fijn om mensen te helpen en aardig gevonden te worden. Daar is niks mis mee, zolang het niet ten koste gaat van jezelf.”
Dan is er nog de reactie van je omgeving. “Sommige mensen zullen het meteen respecteren dat je je grenzen aangeeft. Anderen moeten wennen aan het nieuwe gedrag. En soms ontdek je dat bepaalde relaties vooral werkten omdat jij je aanpaste. Dat kan confronterend zijn, maar het zegt ook iets belangrijks: past deze omgeving nog bij jou?”
Van der Velden zegt dat het helpt als je een andere kijk krijgt op grenzen. “We zien grenzen vaak als iets hards, iets wat afstand creëert. Ik zie het juist als een vorm van zelfrespect en zelfliefde. Het is niet: ik kies niet voor jou. Het is: ik kies ook voor mezelf. Als je deze mindset shift weet te bewerkstelligen, helpt het je jezelf zonder schuldgevoel op één te zetten.”
Voor iedereen die nu al stressvlekken krijgt bij het idee van grenzen aangeven, onthoud dat je het niet meteen perfect hoeft te doen. “Vaak ga je eerst over je grens heen, voordat je voelt waar ‘ie ligt. Dat is niet falen, dat is leren. Hoe vervelend het soms ook is. Het moment dat je voelt dat je iets eigenlijk niet wil, is het startpunt. Het begint met baby steps. Zelf een paar seconden stilte pakken voordat je antwoord geeft, is al winst. En vergeet niet: met naar jezelf luisteren, kun je nooit fout zitten.”
Wat is het verschil tussen vastzitten en je gewoon in een rustige fase bevinden? De psycholoog legt uit
Misha is freelance online redacteur bij LINDA.meiden. Ze is geboren en getogen in Rotterdam, maar verhuisde negen jaar geleden naar Amsterdam. Ze heeft een haat-liefderelatie met haar roze iPhone, die ze regelmatig verruilt voor haar e-reader. Haar favoriete genre? Romance.
