Hopelijk hoef je het nooit mee te maken: een toxische relatie. In het begin is alles fantastisch en denk je je soulmate te hebben gevonden, maar dat blijkt uiteindelijk toch anders te zijn.
Om te voorkomen dat het zo ver komt, leggen wij uit wat de signalen zijn die wijzen op een toxische relatie.
Bij een toxische relatie denk je misschien al snel aan heftige ruzies of extreme situaties, maar vaak begint het juist heel subtiel. Langzaam verandert de dynamiek en ga je steeds meer twijfelen aan jezelf, terwijl je tegelijkertijd blijft hopen dat het weer wordt zoals in het begin. Dit zijn de signalen waar je op kunt letten.
‘Te perfect’? Dat bestaat toch helemaal niet? Dus wel. Bij een toxische relatie voelt de relatie in het begin net als een sprookje. Je krijgt veel aandacht, complimenten en liefde. Jullie praten veel over de toekomst en het voelt alsof jullie voor elkaar gemaakt zijn.
Deze fase wordt ook wel love bombing genoemd. “Ik vergelijk zo’n love bomb vaak met een lijntje coke”, legt psycholoog en relatietherapeut Francisca Kramer uit. “Elk appje en elk complimentje is een high. Daar wil je meer en meer van.”
Na een tijdje begint de sfeer in de relatie te veranderen, en dat gaat heel subtiel. De ene dag is je partner lief en attent, de volgende dag afstandelijk en kritisch. Als je er dan over wil praten, wordt het omgedraaid of ontkend: ‘jij bent te gevoelig’, ‘er is niets aan de hand’, ‘zo is het niet gegaan’ of ‘dat heb ik nooit gezegd’.
Deze vorm van manipulatie heet gaslighting. Daardoor ga je twijfelen aan je eigen gevoel en herinneringen.
In een toxische relatie pas je jezelf steeds meer aan om ruzie of afstand te voorkomen. Je denkt constant na over wat je zegt of doet. Ondertussen raak je langzaam jezelf kwijt.
“Het is een ongelijkwaardige relatie waarin één persoon de controle heeft”, zegt Francisca. “Als diegene zijn zin niet krijgt, gebeurt dat vaak via manipulatie, schuldgevoelens of boosheid.”
Het rare aan een toxische relatie is, dat er ook nog steeds héél leuke momenten samen zijn. Daardoor blijf je telkens hopen dat het weer zo wordt als in het begin van jullie relatie.
Volgens psycholoog Gebi Rodenburg ontstaat er daardoor een soort verslaving. “Door de afwisseling van liefde en afwijzing kom je in een traumaband terecht”, legt ze uit. “Je blijft verlangen naar die goede momenten.”
Een ander signaal is dat de relatie vaak in een cirkel loopt. Dat zit zo: vaak volgt na ruzie of afstand ineens weer een fijne periode. Je partner belooft beterschap, is weer lief en geeft je opnieuw hoop. Daarna begint de cirkel weer opnieuw.
“Slachtoffers gaan gemiddeld zeven keer terug naar de pleger voordat ze definitief vertrekken”, vertelt Gebi.
Francisca geeft als laatste signaal aan dat het snel willen samenwonen of trouwen ook een grote red flag is. “Dat is geen liefde, maar controle. Leer iemand eerst goed kennen voordat je dat soort stappen zet.”
In een eerder interview met LINDA.meiden vertelde Sev (29) over zijn toxische relatie, en hoe subtiel het kan beginnen. “Ik ontmoette haar op een festival en er was meteen een enorme aantrekkingskracht”, vertelt hij. “Ze luisterde uren naar me en ik werd al snel onderdeel van haar leven.”
Langzaam veranderde de sfeer in de relatie. “Ze werd jaloers, draaide situaties om en liet me denken dat alles mijn schuld was. Maar zodra ik afstand wilde nemen, was ze ineens weer superlief.”
Uiteindelijk besluit Sev hulp te zoeken. “Mijn psycholoog zei na één gesprek: ‘Je moet hier zo snel mogelijk weg. Dit is geen gezonde relatie.'”
Een toxische relatie kan grote mentale gevolgen hebben. Slachtoffers kunnen last krijgen van angst, somberheid, slaapproblemen, paniekaanvallen en continu piekeren over de relatie. Ook raken veel mensen zichzelf kwijt, doordat ze constant bezig zijn met het tevreden houden van de ander.
Volgens experts is het daarom belangrijk om de signalen zo vroeg mogelijk te herkennen. Merk je dat je steeds vaker twijfelt aan jezelf, constant op eieren loopt of het gevoel hebt dat je partner controle over je probeert te krijgen? Neem die gevoelens dan serieus. Praat erover met iemand die je vertrouwt en zoek hulp als je merkt dat je zelf niet meer uit de situatie komt.
Anne zat in een toxische relatie: 'Het ene moment was ik een lekker wijf, dan weer niet aantrekkelijk genoeg'
