In De Erfgenaam gaat Ruben Nicolai op zoek naar de erfgenamen van een schilderij dat Ino Eleveld (92) al sinds de Tweede Wereldoorlog bewaart. Het Joodse gezin waarvan het schilderij was, kwam na de oorlog niet meer terug.
De grote wens van Ino Eleveld en zijn dochter Ingrid is dat de erfgenamen van het Joodse gezin worden gevonden, zodat het schilderij terug kan naar de familie.
“Een van die jongens zat bij mij in de klas”, zegt meneer Eleveld. “Het waren hele vriendelijke mensen.” De familie Eleveld heeft het schilderij tachtig jaar bewaard. Het kwam bij hen doordat Ino’s vader Andrie werkte als veldwachter in de Tweede Wereldoorlog. Het schilderij is van de familie Schaap. “Het waren gevluchtte Joden uit Duitsland”, zegt Eleveld. “Mijn vader moest van de Duitsers naar de Joden toe om te zeggen dat ze naar kamp Westerbork moesten.”
“Toen mijn vader meldde dat ze naar kamp Westerbork moesten, zei hij er meteen bij: ‘Ik heb ook al een onderduikadres'”, vertelt Eleveld. De familie wilde de veldwachter niet in gevaar brengen en heeft zich toch gemeld bij kamp Westerbork. “Niet wetende wat hen daar stond te gebeuren.” Ino’s vader moest de woningen verzegelen. “Voordat die verzegeld werden, zei die ene familie Schaap tegen mijn vader: ‘Haal dat schilderij uit die woning.'”
In het huis van de familie hingen wel meer schilderijen. “Maar dit schilderij, waarom…” Ino Eleveld weet het niet. “De volgende dag is mijn vader op de fiets naar kamp Westerbork gegaan, om te vragen waarom dat schilderij eruit moest. Hij wilde vertellen dat hij dat schilderij meegenomen had. Toen hij op kamp Westerbork aankwam, waren de Joden al op transport naar Auschwitz.”
Het schilderij bleef bij de familie Eleveld en moest onder de neus van de Duitsers goed worden verstopt. Ino’s vader verstopte het in zijn eigen huis. “Hij nam risico’s”, zegt meneer Eleveld. Hij verstopte het toen op zolder. “Er was een slaapkamer en daar zat een dubbele wand in. Daar was een wegkruipruimte voor mijn broer en voor mijn zwager, die waren ondergedoken.” Meneer Eleveld wordt emotioneel. “Jongen, er stormt zoveel op mij af.”
Ruben Nicolai ontdekt gruwelijke familiegeschiedenis in 'De Erfgenaam'
“Die hele historie van die oorlog, dat raak ik nooit meer kwijt”, zegt hij hoofdschuddend. “Daar heb ik nu nog een trauma van.” De familie Eleveld heeft nog wel naar de erfgenamen gezocht, maar kwam niet verder. “Die hele familie is uitgemoord.” Ruben vraagt wat het zou betekenen als hij iemand van de familie zou vinden. “Voor mij veel”, zegt meneer Eleveld huilend.
“Mijn opa heeft destijds toch zijn leven gegeven voor dat schilderij, want als de Duitsers erachter waren gekomen, was hij geliquideerd”, zegt Ingrid. “Wij willen deze missie afronden. Het cirkeltje is nog niet helemaal rond en dat moet weer rond komen.”
Via de struikelstenen in het dorp Rolde en veel verdrietige berichten komt Ruben na een lange zoektocht toch een familielid op het spoor. Twee van de vier nichtjes van de familie Schaap konden per kindertransport naar Engeland en reisden naar Amerika. Ruth is 100 jaar oud en woont in Atlanta, Amerika. Ruben heeft het schilderij naar haar opgestuurd en kijkt met Ino en Ingrid Eleveld hoe het aankomt. “Ik heb je veel te vertellen, het is een heftige en vaak hele verdrietige zoektocht geworden”, zegt Ruben als hij hen weer ziet.
Nadat ze kort met elkaar praten over de verdrietige geschiedenis van de familie, is het tijd om het schilderij uit te pakken. “Ik hoop dat ze blij is met het schilderij”, zegt meneer Eleveld in tranen. “Ik heb het meer dan 80 jaar bewaard voor ze.” Ruth en haar dochter Susan zijn heel dankbaar. “Dat is een wonder. Het is ongelofelijk.” Susan loopt naat het schilderij en pakt hem voorzichtig uit, meneer Eleveld kijkt geëmotioneerd toe. “Het schilderij is gewoon thuis”, zegt Ingrid opgelucht.
“Het is prachtig”, zegt Susan en ze laat het schilderij aan haar moeder zien. Meneer Eleveld zet zijn bril af en veegt de tranen uit zijn ogen. “Ik ben jullie heel dankbaar”, zegt Ruth. “Dat jullie het al die jaren hebben bewaard. Hoe kan ik jullie genoeg bedanken?” Ze geeft hen een handkus. “Dank dat jullie zo goed voor het schilderij hebben gezorgd. En het was leuk jullie allemaal te ontmoeten.”
“We zijn heel dankbaar dat de belofte van Ino’s vader eindelijk vervuld is”, zegt Ruben en ze sluiten het gesprek af. “Het moet even landen”, zegt Ingrid emotioneel. “Ik weet niet wat ik moet zeggen. Dankjewel.” Meneer Eleveld richt zich emotioneel tot Ruben. “Jij wordt bedankt.”
Dit bericht op Instagram bekijken
Kijk De Erfgenaam terug via Videoland.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
De moeder van Mathilda werd als baby gered in de oorlog: ‘Haar ouders werden gedeporteerd en vergast'
Anouk Jongeneel is freelance redacteur bij LINDA.nl en drie jaar geleden van Amsterdam naar Gent verhuisd. Na een master Mediastudies doet ze hier een master Gender en Diversiteit en heeft ze een tweedehands boekencafé. Ook gaat ze graag naar festivals en concerten.
