In Over Leven praat Coen Verbraak met jurist en Tweede Kamerlid Mpanzu Bamenga. Hij vluchtte op 8-jarige leeftijd samen met zijn broer en moeder naar Nederland. Sinds de dood van zijn zus strijdt hij voor mensenrechten.
De zus van Bamenga overleed toen zij werd opgepakt door de Amerikaanse grenspolitie.
Als 8-jarige jongen vluchtte Bamenga naar Nederland, waarna hij hier dertien jaar ongedocumenteerd leefde. Op zijn 21ste moesten hij, zijn moeder en broer terugkeren naar Congo; vlak voordat ze een verblijfsvergunning zouden krijgen.
Als rechtenstudent begon Bamenga samen met een advocaat een juridische procedure om in Nederland te mogen blijven. Die procedure leidde er uiteindelijk toe dat de toenmalige minister van Justitie gebruikmaakte van zijn discretionaire bevoegdheid om in een ‘schrijnend geval’ een uitzondering te maken. Zonder dat besluit zou Bamenga enkele weken later uit Nederland zijn uitgezet, nu mochten hij en zijn familieleden toch blijven.
Op het moment dat Bamenga afstudeerde en zijn bul in ontvangst mocht nemen, zou zijn zus Irène overkomen vanuit Amerika. “Kortom, groot feest”, zegt Coen Verbraak in Over Leven. “Maar ze kwam niet.” Bamenga legt uit dat ze hem een bericht had gestuurd. ‘Ik ga het helaas niet halen, maar weet dat ik van je hou.’ Verbraak vraagt wat er met haar is gebeurd. “Zij was staande gehouden. Ze was onderweg naar Nederland toe, toen werd ze aan de grens in Amerika staande gehouden.”
“Nadat ze staande gehouden werd, werd zij in detentie geplaatst in de Verenigde Staten”, vertelt Bamenga. Waarschijnlijk was ze te lang in de VS gebleven. “Ze had een Frans paspoort. Ze woonde daar langer dan nodig, bij wijze van spreken. Ze was getrouwd met iemand die een verblijfsvergunning had in Amerika, dus daar was zij. Ze had eigenlijk eerder moeten vertrekken, terug naar Frankrijk. Dat was de reden en dat moesten ze onderzoeken.”
Noraly Beyer blikt terug op liefde met Joost Prinsen in 'Over Leven': 'Tel je zegeningen'
Eenmaal in detentie kreeg Irène geen medicatie voor haar hartproblemen. “Haar medicijnen werden haar ontnomen, want ze had heel veel medicijnen bij zich. Toen heeft ze geklaagd”, zegt Bamenga. “Ze heeft verschillende keren geklaagd dat ze kortademig was en dat ze geen adem kreeg en dat ze haar medicijnen nodig had, maar die kreeg ze maar niet. Uiteindelijk is ze komen te overlijden in haar cel.” Irène is 29 jaar geworden.
“Het zijn de meest vreselijke woorden die je te horen kan krijgen, dat je zus op zo’n vreselijke manier is overleden”, vertelt Bamenga. Het is nu vijftien jaar geleden. Het laatste berichtje dat zijn zus hem stuurde, heeft hij altijd bij zich op de oude telefoon waarop hij het ontving. “Toen ik dat las, dacht ik dat mijn zus niet zou willen dat ik de energie die ik op dat moment voelde, zou gebruiken voor iets negatiefs.”
Er gingen na haar overlijden zoveel emoties door hem heen. “Mijn zus zou willen dat ik deze vreselijke gebeurtenis juist zou inzetten om iets goeds te doen. Om die strijd voort te zetten.” Op die manier werd haar dood een kantelpunt voor Bamenga. Hij besloot zich nog meer in te zetten voor een eerlijke wereld. Een jaar na Irènes dood is Bamenga naar de plek geweest waar ze is overleden. “Het was voor mij heel belangrijk om precies te weten wat er is gebeurd met haar.”
Hij kwam door iedereen te spreken terecht bij het detentiecentrum waar ze overleed en heeft haar daar herdacht. Ook sprak Bamenga met de verantwoordelijke voor haar dood en heeft hij hem vergeven. “In de hoop dat het hem ook iets zou doen, dat hij ook geraakt zou worden.”
Kijk de laatste Over Leven van het seizoen terug via NPO Start.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
Hassnae Bouazza over verlies broer in 'Over Leven': 'Als iemand overlijdt dan wordt alles vergeven, meteen'
Anouk Jongeneel is freelance redacteur bij LINDA.nl en drie jaar geleden van Amsterdam naar Gent verhuisd. Na een master Mediastudies doet ze hier een master Gender en Diversiteit en heeft ze een tweedehands boekencafé. Ook gaat ze graag naar festivals en concerten.
