Fase 8: Femicide

“Femicide is een van de voorspelbaarste moorden die er is”, vertelt Henk aan LINDA. “Er gaan zeven fasen vooraf aan de moord, die zich vaak op een gelijke manier voltrekken. Als meer mensen weten welke fasen dat zijn, zouden we veel ellende kunnen voorkomen.”

Jessica: “We hebben het Fase 8: Femicide genoemd, omdat we de fases in het collectieve brein willen prenten, zodat mensen ze gaan herkennen.” In de documentaireserie vertellen experts over femicide en huiselijk geweld. Zo vertelt Marieke Liem, hoogleraar Veiligheid en Interventies aan Universiteit Leiden en directeur van de Femicide Monitor, in de serie: “We weten uit onderzoek dat er over het algemeen 33 tot 35 incidenten van huiselijk geweld plaatsvinden vóórdat iemand naar de politie of naar veilig thuis stapt. Het benadrukt maar weer hoe huiselijk geweld gedijt in de donkerte als er geen licht op wordt geschenen.”

Niet serieus genomen

Uit de gesprekken met overlevers weet Henk dat veel vrouwen niet snel serieus worden genomen als ze een melding maken. “Komt een vrouw vol emotie bij een politiebureau, wordt ze weggezet als hysterisch of labiel. Maar als ze het rustig vertelt, denken ze dat het wel meevalt. En dan is er nog het beeld ‘waar twee vechten, hebben twee schuld’. Vrouwen worden naar huis gestuurd met het advies om met elkaar te praten. Je kunt dan geen kant op als slachtoffer.”

Over femicide bestaan nog altijd vooroordelen. Henk: “Mensen denken vaak dat de plegers niet Hollandse mannen betreft. Daar is géén sprake van. Plegers komen van alle culturen, opleidingsniveaus en achtergronden. Daar is geen profiel van te maken.” Jessica: “Nog een vooroordeel is dat een vrouw niet voor zichzelf op zou komen. Ze worden als zwakke slachtoffers neergezet, maar ze zijn juist veerkrachtig, sterk en, zo blijkt uit onze gesprekken, vaak hoogopgeleid.”

Judith verloor haar vriendin Raja aan femicide: 'Voor de deur van haar huis maakte hij haar af'Lees ook

Nieuwe inzichten over femicide

In de serie worden de nieuwste inzichten over femicide besproken. Henk geeft een voorbeeld. “De cijfers die we kennen is dat iedere acht dagen in Nederland een vrouw wordt vermoord, in de meeste gevallen door een (ex-)partner. Volgens experts is dat mogelijk een grove onderschatting. Er zijn volgens hen veel gevallen waarin wordt gedaan alsof een vrouw uit het leven is gestapt of waarin de dood wordt vermomd als een ongeluk.”

“Een ander inzicht is hoe het intieme terreur eruit kan zien”, vertelt Jessica. “We spreken met survivors. Zij kunnen vertellen wat de fases zijn die ze hebben meegemaakt, en hoe ze eraan zijn ontsnapt.” En voor het eerst worden plegers aan het woord gelaten. Jessica: “Een van de grote sleutels voor de aanpak van dit probleem ligt bij daderaanpak. Het is te bizar voor woorden dat kinderen en vrouwen in Blijf-van-mijn-lijfhuizen worden gezet en de pleger in huis blijft en geen hulp krijgt. Ik zou zeggen: haal de pleger uit het huis en geef hem de juiste zorg. Laat de vrouwen hun leven leiden.”

Ook wordt duidelijk dat femicide in iédere straat kan voorkomen. Jessica: “De meeste vrouwen zijn bang om van de fiets te worden getrokken zoals Lisa uit Abcoude, maar het slechte nieuws is dat de kans statistisch gezien groter is dat je door een geliefde wordt omgebracht. Dat maakt het heel verwarrend en dat vertellen de vrouwen heel mooi. Het is een tegenstrijdig gevoel. Ooit hielden ze van hun vent, het is vaak de vader van hun kinderen.” Henk voegt toe: “Dat zorgt er ook voor dat ze lang in hun relatie blijven, omdat ze eerst hebben gehouden van hem. Tussen de klappen door maken ze alsnog mooie momenten mee.”

Nog steeds in angst

Een aantal vrouwen twijfelde om hun verhaal te doen in de serie. “Het is een duivels dilemma”, benadrukt Jessica. “Is het veiliger dat iedereen weet wat er speelt en haar in de gaten kan houden, of denkt de pleger: nu ga ik het al helemaal afmaken?” Een van de vrouwen die twijfelde, is Claudia. Toch besluit ze zich niet af te schermen. “Juist het feit dat ze altijd stil moest zijn, in het donker moest blijven en er alleen voor stond, maakt dat ze er veel kracht uit put om voor het eerst in het licht te stappen.”

De voorbeelden van huiselijk geweld, stalking, manipulatie én moordpogingen die Claudia meemaakte zijn eindeloos. ‘Hij heeft me bij het gezicht vastgepakt en geprobeerd mijn ogen eruit te drukken’, vertelt ze onder andere.

Claudia vertelt haar verhaal in aflevering 2.

“Een andere vrouw durft al maanden niet uit haar Blijf-van-mijn-lijfhuis te komen”, vertelt Henk. “Ze heeft élke dag een noodknop om. Als haar ex in de buurt komt, kan ze meteen politie inschakelen. Alsnóg durft ze het gesprek aan te gaan met ons. Ze zei: ‘Ik kan het eigenlijk niet eens meer voor mezelf doen. Het is geen kwestie óf hij me gaat vermoorden, maar wanneer’. Ze doet het uit nalatenschap voor andere vrouwen. Het is zo moedig dat deze vrouwen naar voren durven te stappen.”

Zij verloren hun geliefde door femicide: 'Zij maakte het uit, hij sneed haar slagaders door'Lees ook

Plegers aan het woord

Jessica gaat voor de serie met plegers in gesprek. “Wat me opviel, maar niet verbaasde, is dat ze vrouwen en kinderen objectiveren. Eén man legt het zo uit: ‘Het is alsof ik een nieuwe stereoinstallatie in de winkel zie en denk: die is van mij.’ Het is verpletterend.”

Plegers zetten vaak kinderen in om hun (ex-)vrouwen te raken. ‘Als jij bij me weggaat, zet ik onze kinderen voor de trein’ of ‘je krijgt ons kind in een kist terug’ zijn voorbeelden van uitspraken die vrouwen delen in de documentaireserie. Henk: “En de vrouwen voelen aan álles dat het echt is. Ze hebben een tracker in hun auto, hun telefoon wordt bijgehouden, er hangen camera’s in huis: durf dan nog maar weg te gaan.”

De rode vlaggen die voorafgaan aan femicide: 'Nuttig om te weten waar je op kunt letten'Lees ook

Patronen herkennen

Henk moet na ieder gesprek bijkomen van wat hij gehoord heeft. “Het is verschrikkelijk. Het mooie aan ons vak is dat we een stem kunnen geven aan de vrouwen. We kunnen iets voor ze betekenen en zorgen dat hun verhalen een podium krijgen. Dat geeft een gevoel van voldoening.”

Jessica vertelt wat haar het meest heeft geraakt. “Voordat een documentaire uitkomt, doen we viewings met sprekers voordat de rest van de wereld het kan zien. Die doen we normaal één op één. De vrouwen die anoniem hun verhaal hebben gedeeld, hebben we bewust samen laten kijken zodat ze zien dat ze niet alleen zijn en kracht uit elkaar kunnen halen. Hun schouders gingen ineens hangen toen ze zagen dat ze niet de enige zijn die dit overkomt. We hebben ze bij elkaar kunnen brengen, het gevoel van zusterschap gegeven en een stem naar de buitenwereld. Dan is het nu hopen dat ze nóóit een kop in de krant worden.”

De documentairemakers hopen dat de afleveringen zorgen voor verandering. “We hopen dat politie, advocaten en rechters meer kennis opdoen over de acht fases en patronen gaan herkennen. Er moet meer over gesproken worden. Als buren, vrienden en familie sneller herkennen wat er achter de voordeur gebeurt, kunnen meer slachtoffers worden geholpen.”

BNNVARA-documentaireserie Fase 8: Femicide is vanaf 14 januari om 20:30 uur te zien via NPO 3 en NPO Start.  

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Jessica Villerius (@jessievillerius)

Voel je je onveilig in je eigen huis of heb je het gevoel dat iemand in je omgeving in een onveilige situatie verkeert? Je kunt Veilig Thuis 24/7 bellen op 0800 2000 voor advies of om een melding te maken. Ook kun je hen anoniem chatten. Heb je te maken met direct gevaar, bel dan 112.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Indy: 'Toen ik 8 was werd mijn moeder doodgeschoten door haar ex, terwijl ik binnen was'Lees ook