Het moedergevoel

De een is als kind al een perfecte poppenmoeder. Een ander twijfelt. En voor sommigen – zoals ik – komt het nooit. Ik denk bij een baby nooit ‘ach gos’, maar stiekem: ‘oh nee’. Hoe komt dat?

Het moedergevoel wordt vaak omschreven als een oergevoel dat ergens zit en vanzelf opkomt. Of niet, zoals bij mij. Ik heb me dan ook weleens afgevraagd of er iets mis met me was. Als de natuur de vrouw heeft uitgerust om kinderen te krijgen en ik dat pertinent weiger, moet er wel iets stuk zijn, toch?

Van eiceldonatie tot sterilisatie en alles daaromheen: lees nu het LINDA.dossier KinderwensLees ook

Kinderwens

Een tijdlang dacht ik dat hier alleen vrouwen zonder kinderwens en vrouwen die twijfelen over kinderen, mee worstelden. Denken dat er iets mis is, omdat je dat moedergevoel (nog) niet hebt. Dat veranderde toen ik een kersverse moeder interviewde. Ineens ging het over het moedergevoel. ‘Ik hou zielsveel van dit kind, maar ik voel het nog altijd niet’, zei ze half lacherig, half paniekerig.

Toen besefte ik dat de liefde die een moeder voelt voor haar kind niet hetzelfde is als een intuïtief moedergevoel. Ze blijkt niet de enige. Ook schrijver Jozefien Van Beek had dat niet direct. Ze vraagt zich af hoe het kan dat haar partner hun baby oppakt zonder zich af te vragen of hij het goed doet, of dat wel is wat hun zoon wil, of nodig heeft. ‘Het gaat allemaal vanzelf. Hij was meteen vader. Ik ben nog altijd geen moeder’, schrijft ze in haar boek Monsterlijk moederschap. Het zette me aan het denken. Als zoveel vrouwen zich een ongeluk zoeken naar dat moedergevoel, bestaat dat dan wel?

'Heb je geen kinderen?', hoort Liesbeth Rasker nog vaak: 'Er zijn veel meer levenspaden te volgen'Lees ook

Het moedergevoel

Naar het moedergevoel is weinig onderzoek gedaan. Helaas is dat een mantra die je op veel ‘vrouwenkwesties’ kunt plakken. Wat weten we wel? Het onderzoek dat gedaan is, richt zich op het aantonen van een aangeboren moederinstinct, als onbewuste overlevingsreflex. Kort samengevat: daar lijkt geen hard bewijs voor te zijn.

Ik vraag kinderwenspsycholoog Chantal Rijk om raad. Ze begeleidt mensen onder andere met vragen rondom de kinderwens. “Ik zie veel vrouwen hiermee worstelen. Maar ik schat dat ongeveer een kwart van alle vrouwen dat oermoedergevoel kent. En van die kleine groep vraag ik me af in hoeverre zij zijn beïnvloed door wat maatschappelijk als het ideale moederschap wordt gezien.”

Ideaalbeeld

Dat is precies wat filosoof Elisabeth Badinter concludeert nadat ze vierhonderd jaar moederschap heeft onderzocht. Ze zag moederliefde in die periode zo sterk veranderen dat van een ‘natuurlijk moederlijke instelling’ geen sprake kon zijn. Elisabeth omschrijft het als een sociaal construct, een ideaalbeeld dat we op vrouwen leggen. Gevormd door wat we elkaar vertellen, niet door wat er diep verborgen in ons zit, of door een shot hormonen wordt aangewakkerd.

“Als vrouwen twijfelen over kinderen krijg ik vaak de vraag: ‘Zal ik op een dag wakker worden met dat gevoel?’ Mijn antwoord is altijd nee, dat gaat niet gebeuren. Als je daarop blijft wachten, stel je jezelf alleen maar teleur. De keuze voor wel of geen kinderen, zal dan eerder een keuze zijn met het verstand. En dat gaan we dan verder onderzoeken”, zegt Chantal.

Jacolien (37) had geen kinderwens, tót ze buitenbaarmoederlijk zwanger raakte: 'Mocht ik wel verdrietig zijn?'Lees ook

Verlangen

Het ideaalbeeld van de intuïtieve moeder is hardnekkig. En wordt ons nu ook weer door trad wives en sommige momfluencers via sociale media voorgeschoteld als de natuurlijke levensstijl voor vrouwen. “Afgaand op wat ik zie in mijn praktijk, denk ik dat bijna alle vrouwen wel eens twijfelen aan dat moedergevoel. En dat is heel normaal. Ook voor moeders. Ze verwachten een soort oergevoel zodra hun kind is geboren en dat komt dan niet. We moeten het veel meer bespreekbaar maken, en normaliseren dat het er meestal niet is”, stelt Chantal.

Ik ben dus niet stuk. Het moedergevoel is gewoon een mythe. In plaats daarvan kunnen we beter praten over een verlangen. Naar een kind, of het idee om moeder te worden. En over liefde voor je kind. Of je kat – voor de kindvrije vrouwen onder ons. Dat vind ik veel mooier dan een aangeboren oerdrift waar je niks over te zeggen hebt.

Mythe

Laten we dus praten over het niet-voelen. Stel vragen, gooi je twijfels op tafel. Zo krabben we dat mythische randje vanzelf van het moederschap af. De kern daaronder is mooi genoeg en geeft ons bovendien de geruststelling dat we helemaal niks verkeerd doen als we het even niet (of nooit) voelen. En dat, als een kind het op een krijsen zet, we heus eens mogen zuchten en denken: ‘oh nee’.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

Steeds minder Nederlanders hebben een kinderwens (en dit is waarom steeds meer mensen het uitstellen)Lees ook