'Elke paar maanden moeten de ouders van de vermoorde Lisa (17) achter iemand zitten die hun leven heeft verwoest'

Zware beproeving

Terwijl buiten de zon schijnt, stromen de terrassen vol en oogt de wereld een stuk vriendelijker. Ik zie jonge vrouwen, ongeveer even oud als Lisa, fietsen met een grote glimlach op hun gezicht. Op datzelfde moment is deze zonnige donderdagmiddag 30 april voor velen een zware beproeving. Want dit is ook het moment waarop de derde pro-formazitting tegen Chris Jude dient.

De man die wordt verdacht van het doden van de 17-jarige Lisa op 20 augustus vorig jaar. En ook van een gewelddadige verkrachting op 15 augustus 2025, en een poging tot verkrachting en zware mishandeling op 10 augustus dat jaar. Hij heeft dit alles inmiddels ook bekend. Stemmen in zijn hoofd zouden hem hiertoe hebben gedreven. Want na het uitvoeren van de opdrachten zou hij in de hemel komen. Maar de werkelijkheid laat zich niet sturen door wanen.
In plaats van in de hemel, verblijft hij nu in het Pieter Baan Centrum in Almere.

Een tussenmoment

Het gaat opnieuw om een pro-formazitting. Een soort van ’tussenmoment’. Want iedere negentig dagen kijkt de rechtbank of een verdachte langer vast blijft zitten en hoe het strafonderzoek ervoor staat. En de verdediging kan ‘onderzoekswensen’ indienen. De verdachte is overigens niet verplicht om hierbij aanwezig te zijn.

'De slachtoffers van serie-aanrander Nabil I. hebben levenslange angst en herbelevingen'Lees ook

‘Dit soort zaken grijpen zich vast in het land’

In de Amsterdamzaal, zittingszaal A1, is het druk. Lisa’s familie is aanwezig, omringd door vrienden en andere nabestaanden. Voor hen is er een aparte familiekamer, een plek waar ze veilig samen kunnen zitten, zonder blikken of woorden. Het is goed dat die mogelijkheid er is. Dat er, in ieder geval iets, wordt gedaan om ruimte te maken voor mensen die alles kwijt zijn. Ook de media zijn wederom ruim vertegenwoordigd. NOS, RTL Boulevard, ANP, De Telegraaf, Hart van Nederland, Het Parool, NRC en NU.nl, vrijwel elk medium is er.

Namens RTL Boulevard ben ik hier met collega Jermaine Ellenkamp. We volgen deze zaak vanaf het prille begin. En het is fijn om dit samen te mogen doen, want dit soort ingrijpende zaken speelt zich niet alleen af in een rechtszaal, maar ook daarbuiten. Ze grijpen zich vast in het land. Zoals destijds bij de zaak rond onze collega Peter R. de Vries. Ook zo’n moment waarop Nederland stilviel. Waarin mensen, hoe verschillend ook, even hetzelfde voelden. De zaak van Lisa voelt vergelijkbaar. Het raakt en het verbindt op een ongemakkelijke manier. Een collectief besef dat het leven van de ene op de andere dag volledig kan kantelen.

‘Come again?’

Op een paar meter afstand van de nabestaanden en de journalisten zit verdachte Chris Jude. Links van hem zit een tolk. Hij draagt een dikke, donkerblauwe winterjas en slobberige grijze joggingpants. Een gewatteerde jas, hoog gesloten. Terwijl het buiten twintig graden is. Het is zo’n detail dat nergens over gaat en toch schrijf ik het op. Omdat juist dit soort details blijven hangen. Hij is hiernaartoe gebracht vanuit het Pieter Baan Centrum in Almere. Daar onderzoeken ze zijn psychische toestand. Zo’n opname duurt normaal zeven weken. In die periode wordt gekeken of er sprake is van een stoornis, hoe iemand functioneert en in hoeverre gedrag kan worden toegerekend. Ook wordt onderzocht of er kans is op herhaling en of een maatregel als tbs moet worden overwogen.

Maar bij Chris Jude blijken zeven weken te weinig om te onderzoeken wat er in zijn hoofd omgaat.  Er is meer tijd nodig en zijn opname wordt met zeven weken verlengd. Waarom precies, blijft onbesproken. Het zou met de taalbarrière te maken kunnen hebben, want zonder tolk is communiceren lastig. Al spreekt hij redelijk Engels blijkt vandaag. Het valt me verder op dat hij gedurende de zitting vrijwel bewegingsloos op zijn stoel zit. Alsof hij daar al dagen is. Wanneer de rechter hem iets over de definitieve tenlastelegging vraagt, blijkt dat niet alles landt. “Come again?”, hoor ik hem zeggen alsof het om iets kleins gaat. Of de materie is te ingewikkeld voor hem.

Persoonlijke aandacht

Het gedeelte over het verblijf in het Pieter Baan Centrum lijkt hij goed te begrijpen. Want als hem wordt gevraagd hoe hij dat vindt, antwoordt hij: “Find it important to get the observation about the observation so I think it’s OK if I stay longer.” Oftewel hij vindt het belangrijk dat de observatie plaatsvindt en is er oké mee dat het langer gaat duren. Een tbs-advocaat vertelde me onlangs dat veel verdachten het Pieter Baan Centrum als prettiger ervaren dan in detentie. Ze genieten er meer bewegingsvrijheid, krijgen veel persoonlijke aandacht en kunnen meedoen aan groepsactiviteiten.

'Hij dwong haar tot seks met familieleden, buurmannen en onbekenden die hij voor haar uitzocht'Lees ook

Nog meer pro-formazittingen

Er blijkt inmiddels ook een broer te zijn gehoord. Ene Raymond Jude. Wat hij heeft verklaard, blijft nog buiten beeld. Dat komt later, bij de inhoudelijke behandeling. Maar, die inhoudelijke behandeling laat nog op zich wachten. Door de verlenging in het Pieter Baan Centrum en een volle rechtbankagenda schuift de zaak door naar volgend jaar 18, 19 en 20 januari.

Voor de familie van Lisa betekent dat: nog meer pro-formazittingen. Nog vaker worden geconfronteerd met de man die je allergrootste bezit van je heeft afgenomen. Pijnlijk. Halverwege de zitting vraagt de verdediging om inzage in informatie over politiemedewerkers die eerder dit jaar de politiesystemen hebben geraadpleegd in deze zaak. Het zou gaan om een grote groep, waarbij mogelijk ook zonder directe noodzaak is gekeken. De advocaten willen weten wie wat heeft ingezien. En of daarbij privacygevoelige informatie van hun cliënt is gebruikt. Volgens hen kan een eventuele schending gevolgen hebben voor de straf die uiteindelijk wordt opgelegd. Het voelt ongemakkelijk. In een zaak als deze. Maar dit is wat advocaten doen. Gelukkig worden er deze keer geen ‘boksen’ tussen Jude en zijn advocaten uitgedeeld.

'Het meeste geweld gebeurt achter voordeuren. In woonwijken die er precies zo uitzien als de onze'Lees ook

Veel vragen, weinig antwoorden

Terwijl het Openbaar Ministerie laat weten dat de gevraagde informatie niet bij hen ligt en dat ze geen directe link met het strafrechtelijk onderzoek zien, draagt de rechtbank hen op een proces-verbaal op te stellen waarin wordt gespecificeerd hoeveel politiemedewerkers zonder functionele noodzaak systemen hebben geraadpleegd, om welke systemen het gaat en hoe vaak dat is gebeurd. De rechtbank wil daarnaast alle audio-opnames van de verhoren ontvangen. Om een zo volledig mogelijk beeld van hem te krijgen. Al met al een zitting waarin vooral duidelijk wordt hoeveel er nog moet gebeuren. En hoelang dit alles nog gaat duren.

Als ik later naar huis rijd, zie ik een jongeman fietsen.
 Even denk ik: hij lijkt op hem. Op de verdachte. Hetzelfde postuur en hij draagt ook een winterjas terwijl het best aangenaam weer is. Maar deze knul fietst waarschijnlijk gewoon van werk naar huis. En leidt zoals gelukkig velen vermoedelijk een leven zonder stemmen.

‘Licht vinden’

Mijn gedachten dwalen opnieuw af naar de familie van Lisa.
Naar hoe het moet zijn om elke paar maanden een paar meter achter iemand te zitten die jouw leven heeft verwoest en zegt dat hij geen keuze had. De man die jouw zonnetje in huis heeft afgenomen. Omdat stemmen hem dat zouden hebben opgedragen. Ik hoop dat ze ergens nog iets van licht kunnen vinden. Een houvast, hoe klein ook. Want dit verlies laat zich niet dragen.

Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.

'Op slechts een paar meter zat de man die ervan verdacht wordt hun dochter, hun zus, hun geliefde te hebben gedood'Lees ook