Seks gaat niet alleen over wat je doet, maar over wat je durft te voelen. In Spreekkamer van een Seksuoloog deelt psycholoog en seksuoloog Eveline Stallaart herkenbare en eerlijke verhalen uit haar spreekkamer. Over liefde, verlangen, twijfel en alles daartussenin.
Deze maand: wat als je meer seks wil dan je partner en het idee hebt dat je partner je niet meer wil?
Jacqueline zit al, als Luuk nog bezig is zijn jas op te hangen. Ze is een opvallend mooie vrouw. Lang donker haar, mooie laarzen, zorgvuldig opgemaakt. Zo iemand bij wie je vermoedt dat ze zelfs op maandagochtend in de supermarkt nog wordt nagekeken.
Luuk is wat stiller, spijkerbroek, sneakers, vriendelijke ogen. Hij gaat naast haar zitten, maar laat precies genoeg ruimte tussen hen in om het op te merken.
Jacqueline begint.
“We hebben eigenlijk een heel goede relatie.”
Ik glimlach. Dat woordje eigenlijk is in mijn spreekkamer meestal een voorbode.
Ze zijn twaalf jaar samen. Twee kinderen. Een fijn huis. Goede banen. Ze lachen veel, hebben dezelfde vrienden en gaan graag samen weg. “We hebben het echt leuk”, zegt Jacqueline. “Behalve…” Ze kijkt naar Luuk. Hij kijkt naar mij. “De seks”, zegt hij.
Jacqueline knikt. “Of het gebrek eraan.”
Luuk kijkt naar zijn handen. “Ik heb gewoon niet zo vaak zin.”
Het klinkt bijna verontschuldigend. Jacqueline heeft wél zin. Vaak zelfs, ze mist seks, zegt ze. Het spontane. Dat hij haar vastpakt, dat gevoel dat hij naar haar verlangt. In het begin van hun relatie was dat er volop. Inmiddels is zij bijna altijd degene die begint. “En als ik niks doe,” zegt ze, “gebeurt er dus ook niks.”
“Dat weet je niet”, zegt Luuk zacht.
“Jawel.”
“Nee.”
“Luuk, soms wacht ik drie weken.”
'Sam zucht en zegt: 'Ik denk dat het mijn schuld is, ik kom te snel klaar''
Ik voel hoe hij naast haar kleiner wordt. Dit gesprek hebben ze duidelijk vaker gevoerd.
Jacqueline vertelt dat ze van alles heeft geprobeerd: mooie lingerie, een weekend zonder kinderen, hem overdag berichtjes sturen, eerder naar bed, later naar bed, niet zeuren, juist wél zeggen wat ze nodig heeft, van alles. “Op een gegeven moment ga je toch denken: wat moet ik nog meer doen?”
Luuk kijkt haar aan.
“Niks.”
Het komt er harder uit dan hij bedoelt.
Jacqueline valt stil.
“Niks”, herhaalt hij zachter. “Dat is nou juist het probleem.”
En dan komt het verhaal. In het begin benoemde Jacqueline af en toe dat ze seks miste. Maar naarmate er minder gebeurde tussen hen, begon ze er vaker naar te vragen. Of ze vanavond misschien zin zouden hebben. Waarom Luuk nooit meer het initiatief nam. Of hij haar nog wel aantrekkelijk vond. Langzaam werd seks iets waar ze steeds vaker over praatten, of over ruzieden, juist omdat ze het steeds minder hadden. En op een gegeven moment voelde Luuk de vraag al hangen voordat Jacqueline überhaupt iets had gezegd.
“Vanavond toch wel?”
“Je bent zeker weer moe?”
“Wanneer hebben we het eigenlijk voor het laatst gedaan?”
Of, de gevaarlijkste van allemaal: “Vind je me nog wel aantrekkelijk?”
Luuk wist steeds minder goed wat hij daarop moest antwoorden, want natuurlijk vindt hij haar aantrekkelijk. Dat maakt het voor hem misschien juist zo ingewikkeld. Hij ziet ook hoe andere mannen naar haar kijken. Weet dat ze aandacht krijgt als ze uitgaat. Ze heeft een hoog libido, is open over seks en heeft nooit onder stoelen of banken gestoken dat intimiteit belangrijk voor haar is.
“Ik denk soms echt dat ze op een dag iemand tegenkomt die haar wél kan geven wat ze nodig heeft.”
Jacqueline kijkt hem verbaasd aan.
“Ben je daar bang voor?”
Luuk knikt.
“Heel erg.”
En daar zit een pijnlijke paradox. Hoe banger hij wordt haar kwijt te raken, hoe meer druk hij voelt dat het moet lukken. En hoe meer druk hij voelt, hoe minder zijn lichaam nog lijkt mee te werken.
Sinds een tijdje lukt een erectie soms ook niet. De eerste keer gebeurde dat tijdens een weekendje weg. Jacqueline had een hotel geboekt, kinderen bij opa en oma, goed restaurant, mooie kamer.
“Alles was perfect”, zegt Luuk. “Dat was dus precies het probleem.”
Ik moet lachen.
Hij ook, gelukkig.
Want er is weinig zo funest voor een erectie als het gevoel dat je er nu toch écht eentje zou moeten hebben. Na die eerste keer kwam er iets nieuws bij.
Schaamte.
De volgende keer dacht Luuk niet alleen: Ik hoop dat ik zin krijg. Hij dacht ook: als hij het maar doet. En daarmee was er ineens nóg iemand aanwezig in bed: de beoordelaar in zijn eigen hoofd.
Veel mensen denken bij verschil in verlangen nog altijd automatisch aan een vrouw die geen zin heeft en een man die mokkend naast haar ligt. Maar in mijn praktijk zie ik net zo goed het tegenovergestelde. Mannen die minder zin hebben dan hun vrouwelijke partner, mannen die seks uitstellen of vermijden, mannen die hoofdpijn hebben, moe zijn of hopen dat hun partner al slaapt als ze naar bed komen.
Alleen praten we daar veel minder over. Misschien omdat een man zogenaamd altijd zin hoort te hebben. Seksueel verlangen is geen automatische reactie op bijvoorbeeld een mooi lichaam. Ook niet bij mannen. Ons seksuele systeem heeft namelijk niet alleen een gaspedaal, maar ook een rem. En druk is een behoorlijk stevige voet op die rem. Als seks langzaam verandert van iets wat je mág willen in iets wat je móét doen, kan je lichaam daarop reageren door steeds minder zin te maken.
Een orgasme is niet het belangrijkste bij seks, vindt Eveline Stallaart: 'Het draait om genieten'
Niet omdat je partner niet aantrekkelijk is, niet omdat je niet meer van haar houdt, maar omdat je brein seks inmiddels is gaan koppelen aan verwachtingen, aan teleurstelling, aan de vraag of je het deze keer wel goed gaat doen.
Dat zie ik ook bij Luuk. Hij is niet gestopt met verlangen naar Jacqueline, maar hij is steeds alerter geworden op haar verlangen naar hém.
Een hand op zijn been kan daardoor twee dingen betekenen.
Lekker, ze raakt me aan. Of: O god, ze wil seks.
En zodra je brein voor die tweede kiest, is het lastig om daarna ontspannen richting opwinding te bewegen.
Jacqueline luistert stil.
“Maar wat moet ik dan doen?”, vraagt ze uiteindelijk. “Helemaal niks meer?”
Ik snap haar vraag. Want ook zij zit gevangen in hetzelfde patroon.
Hoe minder initiatief Luuk neemt, hoe minder begeerd zij zich voelt. Dus zoekt ze bevestiging. Ze probeert hem te verleiden, vraagt wat er aan de hand is, wil praten. Luuk ervaart dat als druk en trekt zich verder terug, waarop Jacqueline nóg onzekerder wordt.
Ze zijn elkaar niet kwijt, ze zijn alleen allebei aan een andere kant van hetzelfde touw aan het trekken.
Ik vraag Jacqueline wat ze het meest mist.
“Seks”, zegt ze meteen. Dan denkt ze even na.
“Nee.” Ze kijkt naar Luuk. “Ik wil voelen dat hij mij wil.”
En precies daar wordt het interessant. Want dat is niet hetzelfde.
Seks is in veel relaties namelijk veel meer geworden dan seks alleen. Het is ook bevestiging, geruststelling, het bewijs dat we nog aantrekkelijk zijn, dat onze relatie goed zit, dat de ander ons nog kiest.
Maar zodra de één seks nodig heeft om zich geliefd te voelen, kan de ander het gevoel krijgen verantwoordelijk te zijn voor dat gevoel.
Daarom vraag ik stellen zoals Jacqueline en Luuk soms om tijdelijk iets te doen wat in eerste instantie totaal onlogisch klinkt.
Niet méér hun best doen, maar juist minder.
Elkaar aanraken zonder dat die aanraking ergens naartoe hoeft. Zoenen zonder dat het automatisch een aankondiging is. Samen in bed liggen zonder dat er iemand hoeft te presteren. Seksualiteit weer een plek laten worden waar nieuwsgierigheid mag bestaan, in plaats van een examen waarvan de uitslag al maanden steeds belangrijker wordt.
En bij erectieproblemen helpt het al helemaal niet om van die erectie het hoofdprogramma te maken. Een lichaam is geen lichtknop die je met voldoende enthousiasme aanzet. Opwinding mag ontstaan, soms snel, soms langzaam en soms helemaal niet.
Hoe minder daar vervolgens van afhangt, hoe meer ruimte het lichaam vaak weer krijgt.
Ik kijk naar Luuk.
“Wat zou er gebeuren als je een tijdje zeker wist dat Jacqueline niets van je verwachtte als ze je aanraakte?”
Hij denkt even na.
“Dan zou ik denk ik weer naar haar toe durven.”
Jacqueline slikt.
Niet omdat hij zegt dat hij vaker seks wil, maar omdat hij zegt dat hij weer naar haar toe wil.
En misschien is dat wel waar: verlangen begint veel vaker dan we denken. Niet bij zin, niet bij een erectie, niet bij hoe aantrekkelijk degene tegenover je is, maar bij de vrijheid om dichtbij te komen en samen te genieten zonder dat er ook maar iets van je wordt verwacht.
Het beste van LINDA. direct in je mail? Meld je aan voor onze nieuwsbrief.
'Ze zijn op een punt beland dat alles wat met seks te maken heeft, beladen is geworden'
Eveline Stallaart (43) is psycholoog en seksuoloog. Ze begeleidt mensen bij vragen over seksualiteit, intimiteit en relaties in haar praktijk ESSH, en maakt taboes bespreekbaar via tv, podcasts, Qmusic en haar zelfhulpplatform Beterintiem.nl. In 2024 verscheen haar boek Even tussen ons en stond ze op het theaterpodium. Ze woont samen met haar man en twee zoons onder de rook van Amsterdam.
