Iris Enthoven (31) is presentatrice, podcastmaker, schrijver en bovenal liefhebbende moeder van haar eenjarige zoontje Maup. Voor LINDA.mini schrijft ze persoonlijke columns over het moederschap, het heruitvinden van haar gezinssituatie, de zoektocht naar balans en de mooie chaos van het dagelijks leven met een dreumes, een drukke baan en honderd avontuurlijke plannen.
Ik wilde deze column eigenlijk over iets totaal anders schrijven. Maar dan vang ik in een café het gesprek op aan het tafeltje achter me en begin ik automatisch te typen. Ik herken de man. Een hoge pief uit de radiowereld met wie ik ooit heb gebeld. Ik bevind mij in een uiterst comfortabele positie waarin hij mij niet heeft gezien, maar ik hem wel. Terwijl ik quasinonchalant naar mijn laptopscherm kijk, schuif ik één kant van mijn koptelefoon van mijn oor. Het is een sollicitatiegesprek. En dan hoor ik hem vragen: “Ben je zwanger dan?” Waarop zij snel en met een ongemakkelijk lachje antwoordt: “Nee, ik wil geen kinderen hoor. No worries.”
Daar is an sich natuurlijk helemaal niks mis mee, niet iedereen wil kinderen. Maar dat “no worries” maakt me een beetje boos. De manier waarop, bijna geruststellend van: ‘maak je geen zorgen, mijn baarmoeder zal jullie luistercijfers niet saboteren’. En precies daar wringt iets. Waarom worden kinderen in Nederland nog steeds opvallend vaak gezien als een ‘individueel vrouwenprobleem’? En wanneer wordt ons systeem eindelijk eens onder de loep genomen?
Irene Hin: 'Waarom heeft niemand me gewaarschuwd dat een zwangerschap je tepels in formaat salamischijf kan veranderen?'n?
De afgelopen tijd ging het in de media al veel over de ‘babyboete’ en hoe vrouwen na het krijgen van kinderen inleveren op salaris, carrière, vrijheid, mentaal welzijn, spontaniteit en ongeveer hun volledige bekkenbodem. En nee, voordat je denkt dat ik nu met een brandende fakkel het patriarchaat ga bestormen: er zijn genoeg fantastische vaders. Bovendien kunnen mannen er weinig aan doen dat zij geen kinderen kunnen baren. Wat, als je de manflu ooit van dichtbij hebt meegemaakt, misschien maar beter ook is.
Maar volgens mij zijn er genoeg landen om ons heen die laten zien dat het allemaal op een stuk betere en eerlijkere manier kan worden geregeld. Zonder zwangerschapsdiscriminatie en met eerlijk verdeelde lasten. Neem bijvoorbeeld Zweden. Ik drink mijn laatste slok inmiddels koude thee op, loop naar buiten en bel mijn Zweedse vriendin Sas. Hoe meer zij mij vertelt over hoe de zaken bij haar vanuit de overheid zijn geregeld, hoe meer het voelt alsof ze daar een soort cheatcode hebben ontdekt voor gelijkwaardig ouderschap.
Waar ik als ondernemer mijn verlof bij elkaar moest opvangen met spaargeld, vooruitwerken en lichte paniek, krijgen ouders in Zweden vanuit de overheid samen anderhalf jaar betaald verlof. Ook als ze ondernemer zijn. Omdat mannen daar dus ook langdurig verlof opnemen, maakt het voor een werkgever ineens een stuk minder uit wie er tegenover hen zit tijdens een sollicitatie. Werkgevers bouwen die tijdelijke afwezigheid simpelweg vooraf in en worden er bovendien financieel voor gecompenseerd. Niemand doet daardoor alsof een zwangerschap een onverwachte natuurramp is.
Ik heb Nederlandse vriendinnen die hun zwangerschap verborgen hielden in sollicitaties of tot na hun proeftijd. In Zweden werd een vriendin van Sas aangenomen bij een advocatenkantoor terwijl ze vertelde elf weken zwanger te zijn. En terwijl hier bij veel bedrijven nog steeds een soort ongezond masculien taboe hangt op vaderschapsverlof, zie je in Zweden overdag even veel vaders als moeders met kinderwagens lopen. Niet als heroïsche “papadag”, maar simpelweg omdat het ook hún kind is.
Dan heb ik het nog niet eens gehad over de opvang. Waar Nederlandse ouders ongeveer een tweede hypotheek moeten afsluiten voor vier dagen opvang per week, betaalt Sas omgerekend iets van 180 euro per maand voor vijf dagen. Inclusief verse maaltijden, bereid door een kok. Geen grap. Je zou denken dat je voor tweeduizend euro die je hier per maand betaalt ook een sterrenchef mag verwachten. In plaats daarvan krijg je net op de drukste dagen van je maand ‘s ochtends een belletje dat je kind niet kan komen vanwege personeelstekort. En niks ten nadele van de leidsters, want die vrouwen zijn geweldig.
Maar waar ik afgelopen tijd deze dagen met Maupie onder mijn arm bij werkafspraken wegkwam met een grote verontschuldigende glimlach, vraag ik me serieus af hoe ouders dit met een baan op een operatiekamer of in een klaslokaal doen. En hoe dat in Zweden gaat? Als er daar ergens uitval is, mogen ouders hun kind gewoon naar een andere locatie brengen.
Door die bizarre opvangkosten en het gebrek aan flexibiliteit gaan veel Nederlandse vrouwen uiteindelijk parttime werken. Omdat het financieel simpelweg nauwelijks loont om iets anders te doen. En hup: daar gaat weer een stuk carrière, pensioen en economische onafhankelijkheid. In Zweden is de arbeidsparticipatie ondertussen 70 procent, het hoogste van Europa. Ze hebben daar namelijk een veel gelijkwaardiger systeem gebouwd, waardoor vrouwen zonder schuldgevoel ook een carrière kunnen opbouwen.
Voordat we allemaal massaal hoogzwanger naar Stockholm emigreren, moeten we Jetten misschien vragen waarom “no worries” blijkbaar nog steeds het veiligste antwoord is dat een vrouw tijdens een sollicitatie kan geven. En of dat anno 2026 niet anders kan.
Niets missen van LINDA.mini? Schrijf je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en download de LINDA.mini-app.
Iris Enthoven: 'Ik had het gevoel dat ik als moeder gigantisch aan het falen was'
